Plan żywieniowy dla osób starszych - wytyczne dla osób w podeszłym wieku

Starzenie się jest naturalnym etapem życia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wyróżnia trzy fazy starości: wczesną (60-74 lata), późną (75-89 lat) i długowieczność (powyżej 90 lat) (B. Łacheta 2014). Jednym z głównych czynników determinujących jakość życia osób starszych jest stan zdrowia, czyli dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny, którego wpływają na niego elementy takie jak dieta i aktywność fizyczna. U osób starszych często występują choroby układu krążenia, układu ruchu (stawy i kręgosłup), wątroby i płuc, a także cukrzyca, choroba wrzodowa i nowotwory. Z wiekiem osoby starsze zaczynają również doświadczać problemów z układem nerwowym, które objawiają się jako małe zaburzenia poznawcze lub zespoły demencyjne. Większość z tych schorzeń to przewlekłe choroby, które są uzależnione od odżywiania (B. Piórecka 2013). W skład diety osób starszych wpływają również problemy dentystyczne, suchość w jamie ustnej, trudności z żuciem i przełykaniem pokarmu (S. Larrieu i wsp. 2004). Zmniejszona ruchomość jelit może prowadzić do zaparć, na które często skarżą się osoby starsze. Leki przyjmowane przez osoby starsze mogą również wpływać na apetyt i odczuwanie smaku, a niektóre z nich mogą wchodzić w interakcje z żywnością, co zakłóca ich wchłanianie. Typowa dieta osób starszych zawiera zbyt dużo produktów tłustych, słonych i zawierających fosfor. W codziennej diecie osób starszych występują często tłuste gatunki mięsa, wędliny oraz słodycze (J. Kałuża, M. Jeruszka, A. Brzozowska 2001). Zbyt mało jest natomiast produktów mlecznych, pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz roślin strączkowych. Osoby starsze nie spożywają również wystarczającej ilości warzyw i owoców, co utrudnia dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości witamin i składników mineralnych. Należy pamiętać, że substancje zawarte w warzywach i owocach, takie jak karotenoidy, polifenole i fitoestrogeny, mogą spowolnić proces starzenia i zmniejszyć ryzyko niektórych typów raka, chorób układu krążenia lub innych przewlekłych schorzeń (J. Zalega, D. Szostak-Węgierek 2013). Osoby starsze są również bardziej narażone na złamania kości, co może być powiązane z niedoborami witaminy D i wapnia (A. Szustecka 2020). Niedostateczna podaż witaminy C (np. ze źródeł roślinnych) może osłabiać układ odpornościowy i zwiększać podatność na infekcje. Niedobór magnezu może również przyczyniać się do występowania nadciśnienia, zmęczenia lub skurczów mięśni. Edukacja odżywianiowa dla osób starszych może poprawić jakość ich życia, zapobiegać występowaniu chorób i pomagać w leczeniu już istniejących schorzeń.