Węglowodany.. Klasyfikacja, znaczenie w odżywianiu i wpływ na poziomy indeksu glikemicznego

Węglowodany to związki organiczne, w których skład wchodzą atomy węgla, wodoru oraz tlenu.. Charakteryzuje je słodki smak.. Cukry proste i dwucukry łatwo rozpuszczają się w wodzie.. Węglowodany są produkowane głównie przez rośliny w procesie fotosyntezy z dwutlenku węgla i wody.. Część z nich może być także syntetyzowana przez zwierzęta z tłuszczu i białka.. Węglowodany w organizmie człowieka stanowią jeden z podstawowych składników energetycznych, a ze spalenia jednego grama cukrów uzyskuje się 4 kcal.

Węglowodany w żywieniu człowieka dzieli się na proste i złożone.. Cukry proste, inaczej monosacharydy to glukoza, fruktoza oraz galaktoza.. Glukoza jest jednym z najpowszechniej występujących cukrów w życiu człowieka.. Stanowi ona składnik sacharozy (dwucukru).. Zawartość glukozy zwiększa się w procesie dojrzewania, a spada w trakcie długiego przechowywania żywności.. Znajdziemy ją m.. in. w warzywach, owocach oraz w miodzie. Natomiast fruktoza, jest cukrem, który powszechnie występuje w owocach (stąd jego nazwa).. Stosowany jest w przemyśle spożywczym do produkcji napojów, deserów i innych słodyczy.. Fruktoza w wątrobie może być przekształcona w glukozę i zmagazynowana w postaci glikogenu lub zużytkowana na potrzeby energetyczne.. Jeśli jednak dostarczymy jej zbyt dużo doprowadzi do większej syntezy triglicerydów w wątrobie.. Fruktoza powoduje także spadek wrażliwości organizmu na leptynę, co skutkuje rozregulowanym apetytem.. Istnieje także zależność pomiędzy ilością spożywanej fruktozy a wzrostem stężenia złego cholesterolu we krwi.. W żywności występują także dwucukry, które składają się z dwóch cząsteczek cukrów prostych.. Najpopularniejszy z nich to sacharoza, inaczej nazywana cukrem buraczanym lub trzcinowym.. Składa się z cząsteczki fruktozy i glukozy.. Drugim ważnym dwusacharydem jest laktoza, w skład której wchodzi jedna cząsteczka glukozy i jedna cząsteczka galaktozy.. Popularnie nazywana jest cukrem mlecznym, gdyż w dużych ilościach występuje w mleku.. Drugą grupę stanowią cukry złożone (polisacharydy), do których należą: skrobia występująca w ziemniakach i produktach zbożowych oraz roślinach strączkowych, a także glikogen, stanowiący materiał zapasowy w tkankach zwierzęcych.. Do polisacharydów zalicza się także błonnik pokarmowy (włókno): celuloza, ligniny, pektyny i inne.. Te substancje nie są trawione przez nasz organizm, dzięki czemu pełnią funkcję pobudzające ruchy perystaltyczne jelit i ułatwiające przechodzenie przez nie treści pokarmowej.

Węglowodany są jednym z podstawowych składników odżywczych w diecie każdego człowieka.. Powinny dostarczać około 50 – 60% energii w codziennym pożywieniu.. Glukoza stanowi główne źródło energii dla mózgu i erytrocytów.. Wykorzystywana jest jako substrat przez mięśnie, wątrobę, serce, nerki oraz jelita.. Ponadto w połączeniu z białkami i lipidami, wchodzi w skład ważnych struktur komórkowych.. Mogą także stanowić substrat w budowie niektórych aminokwasów, jak: alanina, glicyna, seryna.. Węglowodany są niezbędne w utlenianiu kwasów tłuszczowych.. Glikogen stanowi materiał zapasowy organizmu, magazynowany w wątrobie, mięśniach i nerkach.. W stanach niedostatecznej podaży cukrów, uruchamiane są szlaki glikogenolizy (rozkład glikogenu).. Natomiast w przypadku bardzo niewielkiej ilości węglowodanów w organizmie, glikogen wykorzystuje białka oraz tłuszcze w procesie glukoneogenezy do produkcji glukozy.. Jak już wspominaliśmy, błonnik pokarmowy nie jest trawiony w przewodzie pokarmowym.. Stanowi włókno, które zapewnia pęcznienie treści pokarmowej w żołądku, zapewniając sytość oraz usprawniając pracę jelit.

Indeks glikemiczny określa procentowo szybkość zwiększania stężenia glukozy we krwi po spożyciu produktów w porównaniu ze zwiększeniem, jakie następuje po spożyciu tej samej ilości węglowodanów w postaci czystej glukozy.. Zatem indeks glikemiczny klasyfikuje produkty żywnościowe, na te, o wysokim indeksie glikemicznym oraz na te, o niskim.. Indeks glikemiczny czystej glukozy wynosi 100.. Wyróżniamy produkty o niskim indeksie glikemicznym (IG<50), o średnim (IG=55 – 70) oraz o wysokim indeksie glikemicznym (IG>70).. Produkty o wysokim IG są bardzo szybko trawione i wchłaniane przez przewód pokarmowy.. W związku z tym dochodzi do gwałtownego wzrostu glikemii poposiłkowej oraz gwałtownego wydzielania insuliny.. Produkty takie, nie są zalecane w diecie, raczej należy ich unikać.. Przykładem żywności tego typu są: chipsy, frytki, białe pieczywo, słodycze.. Produkty o niskim IG, jak warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, spowalniają wchłanianie glukozy, a także powodują łagodny wzrost glikemii po spożyciu posiłku.. Takie produkty są bardzo polecane w diecie i powinny stanowić podstawowe.