Niedobór kalorii w diecie poniżej wartości PPM - przyczyny zaburzeń funkcjonowania

Metabolizm podstawowy, również znany jako PPM, to ilość energii niezbędnej do utrzymania podstawowych procesów życiowych, takich jak oddychanie, funkcje systemu, regulacja temperatury ciała i procesy regeneracyjne. PPM jest najważniejszym składnikiem dziennego zapotrzebowania energetycznego człowieka i jego wartość zależy od kilku czynników, takich jak płeć, wiek, waga i masa mięśniowa. Im większa masa ciała, tym wyższa jest wartość PPM. U kobiet wartość PPM jest zwykle niższa o kilka procent niż u mężczyzn ze względu na ich mniejszą masę mięśniową. Aby oszacować wartość PPM, należy wziąć pod uwagę kilka zmiennych.

Wartość PPM można obliczyć na podstawie dostępnych wzorów, najczęściej wykorzystywane są formuły Harris-Benedicta oraz Mifflin-St. Jeora. W badaniu przeprowadzonym przez Miller S., Milliron B. J., Woolf K. U. przeprowadzono pomiary wartości PPM u 38 kobiet przy użyciu kalorymetrii pośredniej. Badanie wykazało, że wykorzystanie powyższych wzorów prowadzi do przeszacowania wartości PPM w porównaniu do wyników uzyskanych metodą kalorymetrii. Najdokładniejszą formułą okazała się ta zaproponowana przez Owena O. E. i jego współpracowników.

PPM = 50,4 + 21,1 × masa ciała [kg] Weijs P. J. i ten Haaf T. przeprowadzili podobne badanie z udziałem sportowców-amatorów. Badanie wykazało, że schemat Cunninghama uwzględniający zawartość beztłuszczowej masy ciała (FFM) najlepiej sprawdza się w przypadku osób fizycznie bardzo aktywnych. PPM = 95,272 × FFM [kg] + 2026,161 Osoby uprawiające sport rekreacyjnie, które chcą zmniejszyć ilość tkanki tłuszczowej, mogą stosować schemat Harrisa-Benedicta, schemat Mifflina-St. Jeora lub wyciągać średnią z wyników uzyskanych z różnych dostępnych schematów. PPM jest największym, ale nie jedynym składnikiem dziennego zapotrzebowania energetycznego.

CPM jest liczbą kilokalorii, które wydatkowane są codziennie, uwzględniając nie tylko PPM, ale również energię wykorzystywaną w codziennym ruchu. Nadal aktualne są zalecenia przedstawione w Normach Żywienia dla populacji Polski. Poziom aktywności fizycznej (PAL) należy ocenić z uwzględnieniem 3 poziomów. Niska aktywność – PAL: 1,4–1,69Umiarkowana aktywność – PAL: 1,7–1,99Duża aktywność – PAL: 2,0–2,4 CPM jest obliczane na podstawie wzoru: PPM × PAL. Otrzymana wartość CPM stanowi dzienne zapotrzebowanie energetyczne, które zaspokojenie pozwala utrzymać bieżącą masę ciała. Więc jeśli chcemy zmniejszyć tkankę tłuszczową, konieczne jest zmniejszenie spożywanych kilokalorii. Nie jest jednak dobrą ideą obniżanie ilości kalorii w diecie poniżej poziomu PPM. Dlaczego?

PPM jest nieodzowne do poprawnego funkcjonowania organizmu, a w szczególności do utrzymania prawidłowego poziomu aktywności fizycznej. Nawet jeśli celem diety jest redukcja masy ciała, wciąż potrzebna jest dodatkowa energia, która stanowi około 10% całkowitego zapotrzebowania metabolicznego (CPM). Wartości PPM są również niezbędne do zapewnienia odpowiedniej ilości energii potrzebnej do trawienia pokarmu, wchłaniania i przetwarzania składników odżywczych. Jeśli jednak celem jest redukcja masy ciała, należy wziąć pod uwagę, że spożywanie produktów o niskiej wartości energetycznej może spowodować znaczne zmniejszenie CPM. W badaniu Müllera M. J. i wsp. uczestnicy spożywali przez 3 tygodnie dietę o 50% mniejszej liczbie kalorii niż ich dzienne całkowite zapotrzebowanie. Wyniki tego badania pokazują, że uczestnicy stracili średnio 6 kg masy ciała, ale również stracili 159 g beztłuszczowej masy ciała na dzień i 114 g tłuszczu na dzień. Ponadto, po powrocie do diety o większej ilości kalorii, uczestnicy szybko odzyskali masę ciała. Wyniki tego badania pokazują, że diety o niskiej ilości kalorii mogą spowodować utratę beztłuszczowej masy ciała, takiej jak mięśnie, a nie tylko tłuszczu. Co więcej, diety o niskiej wartości energetycznej są bardzo trudne do zbilansowania, ponieważ powinny dostarczać odpowiedniej ilości składników odżywczych i witamin, aby uniknąć deficytu. W badaniu Davoodi’ego S. H. i wsp. porównywano efekty kilkutygodniowej diety redukcyjnej z dietą o zmiennej wartości kalorycznej. Uczestnicy w grupie pierwszej spożywali średnio ok. 1200 kcal każdego dnia, uczestnicy w grupie drugiej naprzemiennie przez 11 dni stosowali dietę restrykcyjną (1400 kcal/dzień) i dietę bez ograniczeń – przez 3 dni mogli jeść zgodnie ze swoimi preferencjami (średnio 2000 kcal/dzień). Spoczynkowa przemiana materii w obu grupach nie różniła się istotnie w pierwszych 3 tygodniach badania. W 3. Tygodniu w grupie pierwszej diametralnie spadła wartość spoczynkowej przemiany materii i obniżyła się znacznie w zestawieniu z wartością spoczynkową w grupie drugiej. Wyniki tego badania pokazują, że diety o niskiej wartości energetycznej mogą spowodować znaczne zmniejszenie CPM, co może prowadzić do utraty masy ciała, w szczególności beztłuszczowej masy ciała, takiej jak mięśnie.