Opieka nad osobami starszymi – Jak zapewnić poprawę jakości ich życia

Proces starzenia się organizmu wiąże się z licznymi zmianami fizjologicznymi, które istotnie wpływają na funkcjonalność seniorów. Do najczęstszych wyzwań należą: obniżona wydolność układu krążenia i układu oddechowego, ograniczenia w zakresie ruchomości stawów, redukcja gęstości mineralnej kości, zaburzenia koordynacji ruchowej oraz podwyższone ryzyko upadków, a także stopniowa utrata siły mięśniowej i ich masy (Białkowska et al., 2017). Pomimo że wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród niemal 200 seniorek wykazały, iż aż 93% respondentek deklaruje podejmowanie aktywności fizycznej, to w praktyce osoby starsze napotykają szereg barier uniemożliwiających lub utrudniających wprowadzenie regularnego ruchu do codziennej rutyny (Witkowski et al., 2018). Eksperci identyfikują następujące przeszkody: nadmierną masę ciała lub otyłość, lęk przed urazami mechanicznymi, obawę przed negatywną oceną społeczną, przewlekłe dolegliwości bólowe (np. schorzenia stawów czy kręgosłupa), trudności w planowaniu czasu wolnego oraz brak pomysłów na jego aktywne spędzanie, ograniczenia ruchowe wynikające z przeszłych zabiegów operacyjnych lub chorób współistniejących, deficyty poznawcze (np. pogorszenie ostrości wzroku czy problemy psychiczne), a także czynniki społeczne, takie jak izolacja, wycofanie z życia towarzyskiego, niechęć do nawiązywania nowych relacji czy brak motywacji do interakcji z rówieśnikami (Hebert et al., 2024). Koncepcja aktywnego i zdrowego starzenia się zyskuje coraz większe uznanie w środowiskach geriatrycznych. Systematyczne uprawianie sportu przynosi korzyści wielowymiarowe – przede wszystkim w obrębie układu ruchu, gdzie odpowiednio dobrane ćwiczenia o kontrolowanej intensywności pozwalają na zmniejszenie nasilenia bólu, utrzymanie elastyczności stawów, wzrost siły mięśniowej, zachowanie masy mięśniowej, poprawę wytrzymałości ogólnoustrojowej oraz wzmocnienie struktury kostnej. Dodatkowo, regularna aktywność fizyczna wpływa pozytywnie na metabolizm (np. poprawę wrażliwości tkanek na insulinę i tolerancję glukozy), odporność organizmu na infekcje, a także funkcje poznawcze, takie jak pamięć, koncentracja i zdolność skupienia uwagi (Mazurek et al., 2014). Polskie Towarzystwo Gerontologiczne zaleca seniorom bez przeciwwskazań medycznych włączanie do planu treningowego ćwiczeń wytrzymałościowych, aerobowych angażujących mniejsze grupy mięśniowe oraz dynamicznych angażujących większe grupy mięśniowe (Skrzek, 2019). Z kolei Hebert i współpracownicy podkreślają, że kluczowym elementem treningu medycznego jest stopniowe zwiększanie obciążenia i intensywności, przy jednoczesnym dostosowaniu programu do indywidualnych możliwości i potrzeb ćwiczącego (Hebert et al., 2024).