Kreatynina - interpretacja, wartości referencyjne, podwyższone i obniżone stężenie, dieta
Tomasz Jankowski
2026-03-20
3 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
203
Badanie krwi dostarcza nam cennych informacji dotyczących stanu naszego zdrowia. Jednym z kluczowych parametrów, który jest oceniany, jest stężenie kreatyniny w osoczu. Jakie wnioski można wyciągnąć z takiego badania i jakie czynniki mogą wpływać na odchylenie wyników od przyjętych norm?
Kreatynina
Kreatyna (z języka greckiego kreas, słowa oznaczającego mięso) stanowi związek chemiczny, który powstaje w procesie degradacji ok.. 1–2% kreatyny zawartej w mięśniach, dlatego też ogólne stężenie kreatyniny w osoczu zależy od masy mięśniowej, płci oraz wieku.. Kreatynina stanowi bezwodnik kreatyny, a oznaczenia tego związku chemicznego dokonuje się zarówno we krwi, jak i moczu.. W diagnostyce służy przede wszystkim jako marker biochemiczny wykorzystywany do monitorowania funkcji nerek.
Badanie kreatyniny
Badanie stężenia kreatyniny w surowicy wykonuje się na czczo, w godzinach porannych.. Dzień przed wykonaniem badania zaleca się unikania zbyt dużej aktywności fizycznej, a ostatni posiłek powinien zostać spożyty około godziny 18.. 00. Kreatynina wydalana jest z naszego organizmu wraz z moczem, przechodzi więc przez nerki, dlatego też doskonale sprawdza się w badaniu funkcji tego narządu.. Sama kreatynina nie podlega absorpcji ani wydzielaniu przez komórki kanalików nerkowych, dzięki czemu może być wykorzystywana jako marker funkcji filtracyjnej nerek.. W przypadku zaawansowanego uszkodzenia nerek może dojść do dodatkowego wydzielania kreatyniny przez cewki nerkowe.. Na podstawie stężenia kreatyniny w osoczu krwi, możemy wyliczyć wartość e GFR (estimated glomerular filtration rate), czyli szacunkowy współczynnik filtracji kłębuszkowej.. Wskaźnik ten wyliczany jest na podstawie specjalnego wzoru uwzględniającego też inne czynniki, takie jak wiek oraz płeć pacjenta.. Służy do oceny i monitorowania funkcji nerek, a także stosowany jest w badaniach przesiewowych chorób nerek.
Norma kreatyniny
Wartości referencyjne wynoszą od 53 do 115 µmol/l (od 0, 6 do 1, 3 mg%).. Wynik zależy od już wcześniej wspomnianej masy mięśniowej, płci oraz wieku osoby badanej.. Wszelkie odchylenia od wartości prawidłowych mogą świadczyć o zaburzeniu w funkcjonowaniu nerek.
Podwyższona kreatynina
Do podwyższenia stężenia kreatyniny dochodzi w przypadku uszkodzenia znacznej części nefronów oraz spadku przesączania kłębuszkowego.. Hemoliza prowadzi do fałszywego zawyżenia wyniku.. Inne czynniki zwiększające stężenie kreatyniny to kwasica ketonowa, suplementy zawierające w swoim składzie kreatynę oraz leki takie jak cymetydyna, kwas acetylosalicylowy, trimetoprim, które hamują cewkowe wydzielanie kreatyniny.. W przypadku wykorzystania stężenia kreatyniny w osoczu jako wskaźnika służącego do monitorowania funkcji nerek, należy pamiętać, że znaczne podwyższenie stężenia jest widoczne dopiero w momencie uszkodzenia dużej liczby nefronów.
Niska kreatynina
Obniżony poziom stężenia kreatyniny we krwi występuje rzadko.. Do przyczyn zmniejszonego stężenia należy obniżona masa mięśniowa.. Jest to związane z zależnością jaka występuje pomiędzy masą tej tkanki, a ilością powstającej kreatyniny z kreatyny mięśniowej.. Spadek stężenia postępuje wraz z upływem lat i jest najniższy u osób w podeszłym wieku, dlatego też w tej grupie wiekowej, pomimo niskiego poziomu kreatyniny, równocześnie może występować zaburzenie funkcji nerek.. I nne czynniki obniżające poziom kreatyniny to ciąża oraz przyjmowanie kortykosteroidów.. W przypadku hiperbilirubinemii może dojść do fałszywie zaniżonych wyników.
Kreatynina a dieta
Dieta także może mieć wpływ na stężenie kreatyniny.. Znaczący wpływ na poziom badanego związku ma dieta mięsna.. U osób spożywających duże ilości mięsa, które w 1 kg zawiera ok.. 2–5g kreatyny, może dojść do wzrostu stężania kreatyniny nawet o 30%.. Analogicznie, dieta uboga w mięso skutkuje zmniejszonym stężeniem kreatyniny w osoczu.. Niższy poziom związany jest też z niedożywieniem lub dietą niskobiałkową, które mogą prowadzić do zaniku mięśni.. Kreatynina stanowi bardzo dobry wskaźnik, dający obraz funkcjonowania naszych nerek.. Jeżeli wyniki badań odbiegają od normy należy udać się do lekarza, w celu uzyskania dokładnej diagnozy i wprowadzenia ewentualnego leczenia.
Tagi
