Jeszcze kilka lat temu uważano, że do opracowania spersonalizowanego planu żywieniowego wystarczą podstawowe dane antropometryczne – takie jak masa ciała, wzrost, metryka wieku czy stopień aktywności fizycznej. Jednak współczesna dietetyka kliniczna kładzie coraz większy nacisk na obiektywne wskaźniki biochemiczne, które odzwierciedlają rzeczywisty stan metaboliczny i odżywczy organizmu. Jakie konkretnie badania laboratoryjne powinny zostać wykonane przed pierwszą wizytą u specjalisty? Które parametry dostarczą najcenniejszych informacji, umożliwiających precyzyjne dostosowanie jadłospisu do indywidualnych predyspozycji, ewentualnych deficytów lub zaburzeń metabolicznych? Odpowiedni dobór analiz może znacząco wpłynąć na skuteczność terapii dietetycznej oraz długofalowe efekty zdrowotne.
Pakiet podstawowy
Bez niektórych wyników badań wstyd pokazać się w porządnym gabinecie dietetycznym, są one bowiem podstawowymi wskaźnikami ogólnego stanu naszego organizmu.. Podstawowa diagnostyka laboratoryjna, którą powinno się wykonać przed wizytą u dietetyka obejmuje:
morfologię krwi z rozmazem – jest pierwszym, szybkim „skanem” ogólnego stanu naszego organizmu, daje bowiem całościowy obraz naszego zdrowia oraz wskazówki, w którym kierunku dalszej diagnostyki powinniśmy pójść.. Morfologia krwi jest bardzo wartościowym badaniem, które pozwala wstępnie ocenić, jak wygląda kondycja naszego układu krwiotwórczego i odpornościowego.. Pozwala zaobserwować rozwijającą się anemię (a co za tym idzie, uwzględnić w diecie większą ilość produktów bogatych m.. in. Żelazo i witaminę C), infekcje i stany zapalne.. Jest więc potężnym narzędziem, które w rękach doświadczonego diagnosty daje wskazówki do dalszego poszukiwania źródła złego samopoczucia czy problemów zdrowotnych.. Rozmaz badanej krwi pozwala z kolei na mikroskopową ocenę stosunku ilościowego poszczególnych rodzajów komórek krwi.. Dzięki temu mamy jeszcze więcej informacji odnośnie kształtu, wielkości i liczebności poszczególnych komórek, a co za tym idzie – możemy postawić bardziej konkretną diagnozę wstępną.. Badanie moczu – podstawowe badanie służące do oceny kondycji układu moczowego.. Parametry takie jak barwa, przejrzystość, ciężar właściwy, pH moczu czy też obecność w nim glukozy, bakterii lub ciał ketonowych daje nam duże możliwości diagnostyki nie tylko funkcjonowania nerek i dróg wyprowadzających mocz, ale także oceny funkcjonowania całego organizmu.. Na podstawie nieprawidłowości w wynikach badania moczu można bowiem podejrzewać stany zapalne, niewydolność nerek, nadczynność przytarczyc, odwodnienie, żółtaczkę, kamicę nerkową a nawet cukrzycę.. Oczywiście, do postawienia diagnozy wymienionych chorób potrzebne jest wykonanie bardziej specjalistycznych badań, nie mniej jednak podstawowe badanie moczu pozwala na wstępną ocenę ryzyka wystąpienia tych schorzeń.. Glukoza na czczo – podstawowe badanie przeprowadzane w celu oceny poziomu cukru we krwi.. Choć nie daje całościowego obrazu wahań stężenia glukozy w organizmie, poranna hiperglikemia wróży problemy z gospodarką cukrową, które po przeprowadzeniu dalszej diagnostyki – najlepiej w postaci kilkupunktowej krzywej glukozowej i insulinowej – pozwalają potwierdzić takie schorzenia jak insulinooporność czy cukrzyca.. Choć optymalny poziom glukozy na czczo nie jest powodem do uśpienia czujności i zaniechania dalszej, bardziej szczegółowej diagnostyki w kierunku zaburzeń gospodarki cukrowej, warto wykonać to niedrogie, podstawowe badanie, które może być sygnałem ostrzegawczym bardziej złożonego problemu.. Profil lipidowy – w skład tego panelu wchodzi ocena stężenia cholesterolu całkowitego, lipoprotein LDL i HDL oraz triglicerydów.. W ocenie profilu lipidowego bardzo ważne jest całościowe spojrzenie na gospodarkę tłuszczową, a nie skupianie się na fakcie, iż niektóre wskaźniki nie mieszczą się w tzw.. Normach laboratoryjnych, które na przestrzeni lat ulegają ciągłym modyfikacjom.. Warto więc, by dietetyk do którego się udamy wiedział, iż dużo ważniejszym od całkowitego stężenia poszczególnych frakcji lipoprotein jest odpowiedni stosunek LDL do HDL (optymalnie wynoszący ok.. 2: 1), a podwyższony poziom cholesterolu nie zawsze wynika ze zbyt wysokiego jego spożycia w diecie.. AlAT i AspAT – czyli dwa enzymy o pełnej nazwie aminotransferaza alaninowa i aminotransferaza asparaginowa.. Pierwszy z nich jest bardziej swoisty dla wątroby i pozwala ocenić ogólny stan tego narządu.. Drugi natomiast wykazuje aktywność również w mięśniu sercowym, mięśni szkieletowych, nerkach i krwinkach czerwonych.. Prawidłowe wyniki tych parametrów pozwalają wstępnie potwierdzić prawidłową pracę wątroby OB – czyli tzw.. Odczyn Biernackiego, jest parametrem określającym tempo opadania krwinek czerwonych w czasie, które zależne jest od obecności we krwi substancji świadczących o odczynie zapalnym.. OB to więc najprostszy i najtańszy – choć również niezbyt dokładny – marker stanu zapalnego.. Wartość przekraczająca normę jest sygnałem, że organizm walczy ze stanem zapalnym, choć do jego lokalizacji konieczne są dalsze badania.. TSH – choć ten parametr nie jest najbardziej dokładnym wskaźnikiem prawidłowego funkcjonowania tarczycy, jego podwyższona wartość – zarówno ta wykraczająca poza normy, jak i mieszcząca się zbyt blisko górnej lub dolnej granicy – jest alarmem do dalszej diagnostyki profilu tarczycowego, która obejmuje takie badania jak fT3 i fT4 oraz przeciwciała anty-TPO, anty-TG, antyTRAb i ewentualne USG gruczołu tarczowego.. Warto pamiętać, iż choroby tarczycy wymagają specjalnego podejścia dietetycznego, a choroby tarczycy stanowią dziś coraz większy problem w społeczeństwie.
Rozpocząłeś czytanie artykułu PRO
Możesz zapoznać się z pierwszym rozdziałem. Aby przeczytać cały artykuł i odblokować pełną treść, przejdź do konta PRO.