Jakie zmiany zaszły w polskich wytycznych żywieniowych dla mieszkańców Polski
Alicja Kowalska
2026-03-25
5 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
2307
W 2020 r. Ukazała się ważna pozycja, Normy żywienia dla mieszkańców Polski i ich stosowanie, szczególnie istotna dla producentów żywności. Praca została sfinansowana w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020. W porównaniu z normami z 2017 r. Zawiera ona kilka nowych wątków i aktualizacji.
Dzienne normy spożycia
Dla różnych składników odżywczych, witamin oraz minerałów, ustalane są dzienne normy spożycia. Istnieją różne rodzaje norm.
UCHO - element niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu
Średni poziom spożycia składnika odżywczego, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu osób w danej kategorii wiekowej lub płci. Wymagania na tym poziomie zaspokajają potrzeby połowy osób z tej grupy.
Zalecane Spożycie Dobowane
Zalecane spożycie dobowane - poziom spożycia, którego oczekuje się, że będzie zaspokajał potrzeby prawie wszystkich osób w danej grupie.
Normy RDA są opracowywane przez ekspertów w dziedzinie żywienia, aby zapewnić, że ludzie spożywają odpowiednią ilość składników odżywczych.
RDA jest podawana jako ilość składników odżywczych, która powinna być spożywana dziennie przez osobę dorosłą.
RDA jest ważne, ponieważ pomaga zapewnić, że ludzie spożywają wystarczającą ilość składników odżywczych, aby utrzymać zdrowie i zapobiegać chorobom.
Sztuczna Inteligencja
– odpowiednia konsumpcja. Zastosowanie ma miejsce, gdy nie można precyzyjnie określić norm EAR lub RDA. Konieczne jest zwrócenie uwagi na normy. Podczas procesu planowania posiłków indywidualnych należy kierować się normami RDA. Jeśli norma RDA nie jest dostępna, wykorzystuje się normę AI. Jednakże, jeśli ocena dotyczy typowego spożycia osoby w celu oszacowania prawdopodobieństwa wystarczającego spożycia określonych składników, można wykorzystać normę EAR, ale także RDA. W 2020 roku normy dotyczące spożycia tłuszczów i węglowodanów zostały ustalone na poziomie RI, co oznacza, że zostały przedstawione jako procent zużycia energii. Na przykład, tłuszcz w diecie powinien stanowić 20–35% energii przyjmowanej w ramach diety. Normy dotyczące energii zostały opracowane na poziomie EAR. Białko i inne składniki odżywcze zostały ustalone na poziomach EAR, RDA lub AI. Podczas planowania posiłków należy brać pod uwagę biodostępność składników, a tym samym zwiększać w diecie określony składnik w stosunku do norm. Konieczne jest dokładne przeczytanie rozdziału dotyczącego oceny i planowania spożycia na podstawie norm, który jest podsumowaniem praktycznego wykorzystania norm żywieniowych.
Wymagania energetyczne dla kobiet w okresie ciąży
Zaktualizowano normy dotyczące wymagań energetycznych dla kobiet w ciąży. W 2017 roku specjaliści zalecali zwiększenie ilości kalorii w diecie dopiero od drugiego trymestru. W 2020 roku już od pierwszego trymestru sugeruje się podniesienie poboru energii z pożywienia. Niewielki wzrost - tylko o 85 kcal dziennie. W drugim trymestrze zalecana dawka spożycia jest nieco mniejsza niż wcześniej. Porównanie zalecanej ilości energii w diecie dla ciężarnych kobiet. W przypadku kobiet karmiących piersią normy pozostały niezmienione - zalecane dzienne spożycie energii powinno wynosić 505 kcal.
Cholesterol
Ogólne stanowisko w sprawie spożycia cholesterolu w diecie pozostaje niezmienne – nie są ustalone szczegółowe normy, a średnie spożycie w Europie na poziomie 300 mg na dobę wydaje się być bezpieczne. Dorośla osoba, która cieszy się dobrym zdrowiem, może bez ryzyka spożywać nawet 7 jajek w tygodniu (jedno jajko zawiera około 200 mg cholesterolu). Dostępne są dodatkowe informacje dla osób starszych – ze względu na wysoką wartość odżywczą jaj i łatwość ich spożywania, starsi ludzie z poziomem cholesterolu we krwi w normie mogą spożywać nawet 2 jajka dziennie (zgodnie z opinią Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego). W Normach… z 2017 r. osobom z chorobami układu krążenia, dyslipidemią, cukrzycą zalecano ograniczenie spożycia jaj do 2 tygodniowo. W 2020 r. nie zostało to sprecyzowane, jednak zaleca się ostrożność w spożyciu cholesterolu i kwasów tłuszczowych nasyconych. Należy zauważyć, że ludzki organizm jest w stanie zaspokoić zapotrzebowanie na ten składnik poprzez wewnętrzną produkcję, dlatego spożywanie cholesterolu z pożywienia nie jest konieczne.
Substancje włókniste w pożywieniu
W roku 2020, frakcje substancji włóknistych w pożywieniu zostały opisane pod kątem ich rozpuszczalności w wodzie, lepkości, podatności na fermentację oraz głównych źródeł, takich jak hemiceluloza, celuloza, pektyny, hydrokoloidy, inulina, fruktany, oporne oligosacharydy i skrobia oporna.
Wyroby z surowców z dowolnej grupy, z wyjątkiem:
W 2020 roku nastąpiło nieznaczne zwiększenie zalecanego dziennego spożycia folianów dla chłopców. Porównanie wytycznych dotyczących folianów w grupie chłopców w wieku 10-18 lat.
Sód i chlor
W przeciwieństwie do poprzednich norm, wymagania dotyczące odpowiedniej podaży chloru i sodu nie maleją po ukończeniu 51. roku życia. Dla wszystkich dorosłych kobiet i mężczyzn, niezależnie od wieku, normy dla tych elementów wynoszą: sód - 1500 mg/dzień, chlor - 2300 mg/dzień. Wcześniej te wartości malejały po ukończeniu 51. roku życia. Porównanie norm sodu i chloru w grupie dorosłych (od 19. roku życia).
Referencyjne wartości spożycia w oznakowaniu żywności
W roku 2020 ogłoszono kluczowe informacje dotyczące aktualnie obowiązujących w Unii Europejskiej norm dotyczących podawania wartości odżywczych na żywności. Wartości odniesienia zostały stworzone dla dorosłych, tak samo jak wartości odniesienia energii i makroskładników (energia, tłuszcz, białko, cukry, węglowodany). Jednym z obowiązków producentów, zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie udostępniania informacji o żywności konsumentom, jest podawanie wartości procentowej, która określa stopień, w jakim produkt w 100 g lub 100 ml zaspokaja wartości odniesienia dla składników wymienionych na etykiecie. W przypadku tych wartości nie ma jednak obowiązku podawania wartości wyrażonych w procentach. Dzienne wartości odniesienia dla dorosłych zostały określone następująco: energia - 2000 kcal, tłuszcz - 70 g, tłuszcze nasycone - 20 g, węglowodany - 260 g, cukry - 90 g, białko - 50 g, sól - 6 g. Jednak należy pamiętać, że są to średnie wartości. Mężczyzna o masie ciała 90 kg i wzroście 190 cm będzie miał znacznie wyższe dzienne zapotrzebowanie energetyczne niż 2000 kcal.
Dodatki diety
W roku 2020 zawiera również informacje na temat najnowszych decyzji Zespołu ds. Uzupełnień Diety (zespół doradczy Głównego Inspektoratu Sanitarnego). Można znaleźć je w sekcji Normy i Uzupełnianie. W latach 2019 i 2020 fachowcy opracowali zalecenia dotyczące maksymalnych ilości witamin i składników mineralnych, które powinny być zawarte w zalecanej przez producenta dziennej dawce uzupełnienia diety dla osób dorosłych. Maksymalne dzienne dawki wybranych składników mineralnych i witamin w uzupełnieniach dla osób dorosłych.
