Czy żywność faktycznie zawiera naturalne prebiotyki – mechanizmy ich oddziaływania oraz praktyczne zastosowania w diecie człowieka?
Tomasz Jankowski
2026-05-19
3 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
231
Od momentu przyjścia na świat organizm ludzki staje się siedliskiem rozlicznych mikroorganizmów o prozdrowotnym charakterze, które współtworzą złożony ekosystem mikrobioty jelitowej – pełniącej funkcję biologicznej tarczy ochronnej. Kluczową rolę w stymulowaniu proliferacji oraz intensyfikacji metabolizmu korzystnych szczepów bakteryjnych zasiedlających przewód pokarmowy odgrywają właśnie związki prebiotyczne, których źródłem mogą być określone produkty spożywcze.
Co to jest prebiotyk?
Prebiotyk jest to substancja obecna w pożywieniu lub też celowo do niej dodana, stymulująca wzrost prawidłowej flory bakteryjnej organizmu.. Prebiotykami mogą być naturalne składniki pożywienia (białka, tłuszcze, oligo- i polisacharydy), jak skrobia, błonnik pokarmowy lub też specjalne suplementy diety wpływające korzystnie na zdrowie człowieka.. Prebiotyki to tak naprawdę składniki żywności, które nie podlegają trawieniu w przewodzie pokarmowym, które poprzez stymulację wzrostu „dobrych bakterii” wpływają na ich liczbę i kolonizację jelit.. W przeciwieństwie do probiotyku nie zawierają żywych mikroorganizmów, lecz substancje wspomagające ich wzrost.. Połączenie zarówno probiotyku, jak i prebiotyku w jednym preparacie nosi nazwę synbiotyku.
Prebiotyki – zastosowanie
Prebiotyki stosowane są pomocniczo względem bakterii probiotycznych, mają na celu stymulację wzrostu prawidłowej mikroflory oraz poprawę ich kolonizacji, na przykład po przebytej antybiotykoterapii.. Odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego, a w szczególności jelita grubego.. Oprócz korzystnego wpływu na mikroflorę jelitową, prebiotyki znajdują zastosowanie jako substancje obniżające stężenie cholesterolu HDL we krwi, są stosowane wspomagająco w leczeniu choroby wrzodowej żołądka oraz dwunastnicy, utrzymują pH środowiska jelit na stałym, odpowiednim poziomie, a także mają właściwości zwalczania rakotwórczych toksyn, które wydzielają bakterie gnilne bytujące w przewodzie pokarmowym człowieka.
Prebiotyki – mechanizm działania
Składniki żywności nie ulegające trawieniu w niezmienionej formie dostają się do jelit i tam rozpoczynają swoje działanie.. Zostają rozłożone (ulegają fermentacji) przez bakterie flory jelitowej do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych:
masłowego – wykorzystywany w odżywianiu kolonocytów (komórki nabłonka jelita grubego) propionowego octowego
oraz powstają niskocząsteczkowe produkty przemiany materii (diacetyl), bakteriocyny oraz pochodne tlenu.. Procesy te powodują swoiste zmiany w składzie i aktywności mikroorganizmów przewodu pokarmowego o działaniu korzystnym na stan zdrowia, a także samopoczucie gospodarza.
Prebiotyki w żywności
Najpopularniejszymi prebiotykami są inulina i oligofruktoza, które często wykorzystuje się jako zamienniki cukru i tłuszczu.. Prebiotyki w produktach spożywczych funkcjonują jako błonnik pokarmowy.. Jest to składnik pożywienia nie podlegający trawieniu w przewodzie pokarmowym.. Różnica między prebiotykiem, a błonnikiem pokarmowym dotyczy wykorzystywania tych dwóch składników przez mikroorganizmy.. Błonnik pokarmowy jest wykorzystywany przez większość mikroorganizmów bytujących w jelitach, natomiast prebiotyk fermentowany jest przez ściśle określone bakterie.. Dlatego też prebiotyk może być błonnikiem, jednak błonnik nie koniecznie musi być prebiotykiem.. Najczęściej wykorzystywane prebiotyki to poli- i oligosacharydy, jak inulina i fruktooligosacharydy zawarte w takich warzywach jak: karczochy, szparagi, cykoria czy cebula.. Inne
Tagi
