Uzupełnianie diety — kto powinien stosować suplementy
Katarzyna Mazur
2026-03-19
4 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
223
Zgodnie z badaniami Instytutu Badań Rynkowych i Społecznych, w ciągu roku 22% Polaków stosowało co najmniej jeden suplement diety. Wśród nich suplementy diety częściej stosowały kobiety niż mężczyźni. Wśród osób, które stosowały takie środki, 29% używało ich codziennie lub niemal codziennie przez cały rok. Są to bardzo duże liczby, a rynek suplementów wciąż rozwija się i osiąga jeszcze większy zasięg, wpływając na wzrost zapotrzebowania. Miliony z nas już teraz decydują się na uzupełnianie diety, jednak kto naprawdę powinien stosować suplementy? Czy są one dla każdego i jak rozpoznać, kiedy i które środki powinniśmy stosować?
Jakie są suplementy diety?
Według ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z 25 sierpnia 2006 roku, suplementy diety są środkami spożywczymi, które mają na celu uzupełnienie zwykłej diety, zapewniając skoncentrowane źródło witamin, minerałów lub innych substancji, które wykazują działanie odżywcze lub fizjologiczne (.). W skrócie, suplementy dostarczają organizmowi składniki, których nie da się znaleźć w zwykłej diecie. W przeciwieństwie do leków, nie są one przeznaczone do przywracania zdrowia podczas choroby. Jednak mogą one działać prewencyjnie i wspierać zdrowie, jeśli współpracują odpowiednio z dietą. Niektóre suplementy są również przygotowywane z myślą o sportowcach – działają ergogenicznie, czyli poprawiają bezpośrednio wydajność. Inne środki, szczególnie popularne wśród ludzi, mają na celu poprawę kształtu ciała, przyczyniając się zarówno do redukcji tkanki tłuszczowej, jak i rozwoju masy mięśniowej. Zawsze należy skonsultować się ze specjalistą przed rozpoczęciem przyjmowania suplementów. Lekarz lub dietetyk pomoże indywidualnie dobrać wymagane witaminy i minerały, podczas gdy trener z doświadczeniem podpowiedzie, które środki wybrać, aby wyglądać lepiej i nie zmarnować pieniędzy.
Niedostatki w żywieniu
Dokładne określenie niedoborów w diecie może być czasochłonne i nie zawsze jest łatwym zadaniem, jednak w niektórych przypadkach diagnoza może być szybsza. Nic nie ujawnia złego odżywiania tak, jak skrajna postawa - zasada autobusu albo nic. Najlepszym przykładem są diety o niskiej kaloryczności, oscylujące wokół 1000 kcal. Prawdopodobieństwo jest bardzo wysokie, że spożywając tak małą ilość pożywienia, nie dostarczamy kilku niezbędnych składników odżywczych. Inne potencjalne źródła problemu to diety, które zakładają wykluczenie szerokiej gamy produktów spożywczych z codziennego jadłospisu. Unikanie słodyczy jest dobre, ale gdy z talerza znikają wszystkie węglowodany albo wszystkie rośliny strączkowe lub gdy decydujemy się jeść tylko kurczaka z ryżem i brokułami - to prawie pewne, że coś ważnego ominie nas. Podobny problem będą miały osoby, które jedzą dużo żywności niskiej jakości, która przeważnie jest pozbawiona składników odżywczych. Niestety, przyjmowanie suplementów nie jest w tym przypadku rozwiązaniem, a jedynie rozpaczliwym zabiegiem, aby utrzymać złe nawyki.
Problemy z absorpcją
Występują sytuacje, w których dieta jest podstawowo dobrze zaprojektowana, lecz organizm nie otrzymuje wszystkiego, czego potrzebuje. Zazwyczaj problem dotyczy układu trawiennego, który jest niezdolny do wydobycia z pożywienia wszystkich niezbędnych witamin i składników mineralnych. Ten rodzaj problemów występuje u osób z nietolerancją określonych składników lub alergią na niektóre produkty spożywcze, co powoduje zakłócenia w funkcjonowaniu jelita cienkiego. Do najczęstszych składników tej grupy należą laktoza, gluten lub lektyny. Poza przyjmowaniem suplementów dietetycznych, zaleca się eliminację problematycznych produktów spożywczych z diety. W pewnych przypadkach stany chorobowe lub zmiany w fizjologii organizmu mogą utrudniać syntezę niektórych składników. Przykładowo - starsze osoby, które są narażone na promieniowanie słoneczne, wytwarzają znacznie mniej witaminy D niż osoby młodsze. Istnieje również możliwość, że nadmiar określonych składników odżywczych w diecie ogranicza absorpcję innych. Jest to możliwe, ponieważ niektóre białka transportowe w jelicie cienkim są odpowiedzialne za transport kilku składników jednocześnie, takich jak żelazo, cynk i wapń. W swoim badaniu z 1981 roku, dr Noel Solomons wykazał właśnie to, podając dawkę cynku wraz ze wzrastającymi dawkami żelaza, co prowadziło do stopniowego zmniejszania się absorpcji pierwszego ze składników.
Zwiększone wymagania organizmu
Nie zawsze fakt przyjmowania skoncentrowanych witamin i składników odżywczych wynika z niewłaściwej diety lub zaburzeń wchłaniania, lecz zwykle z większego zapotrzebowania organizmu. Do tej grupy zwiększonych wymagań należą zawodowi sportowcy, osoby, które nie śpią wystarczająco, pracownicy zmianowi i wszyscy, którzy doświadczają znacznego poziomu stresu psychologicznego i fizjologicznego. W tych przypadkach nie zawsze jest możliwe szybkie i łatwe usunięcie źródła problemu, jednak odpowiednie suplementy mogą znacząco ograniczyć skalę negatywnych zmian.
