Pan Ziemniak - zbadać cechy ziemniaka!
Emilia Szymańska
2026-03-23
4 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
294
W gastronomii polskiej, ziemniaki stanowią fundament codziennego odżywiania i wciąż dominują na stole... Nie ma w tym niczego złego, ponieważ mają one wiele cennych cech... Niestety, te można łatwo utracić, jeśli ziemniaki podaje się z tłustymi sosami i wysokokalorycznymi dodatkami.
Mało o historii ziemniaków
Ziemniak jest rośliną z rodziny psiankowatych. Jego uprawa ma swoje początki w Ameryce Południowej, w Peru, Chile i Boliwii. Krzysztof Kolumb został uznany za osobę, która wprowadziła ziemniak do Europy. W Europie roślinę tę poznał bardzo późno, jak się szacuje - dopiero w XVI wieku. Początkowo uważano ją za roślinę ozdobną, uprawianą w ogrodach botanicznych. W Polsce ziemniaki pojawiły się dzięki królowi Janowi III Sobieskiemu. Bulwy ziemniaka przywieziono z wyprawy wiedeńskiej jako prezent dla królowej Marie Casimire. Ziemniak został wysoko oceniony na całym świecie i stał się podstawą diety w wielu regionach. Dzięki ziemniakom uratowano miliony ludzi przed śmiercią głodową, dlatego nie dziwi, że uznano je jako święto. Rok 2008 został ogłoszony przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Ziemniaka. Istnieje wiele odmian tej rośliny i dla konsumenta jest cenny fakt, że ziemniak jest dostępny przez cały rok i może zachować świeżość przez długi czas, jeśli jest przechowywany odpowiednio. Badania pokazują, że podczas wyboru konsumenci kierują się głównie mączystością ziemniaka, smakiem, brakiem uszkodzeń oraz przeznaczeniem kulinarnym.
Główne korzyści z jedzenia ziemniaków
Ziemniak jest powszechnie spotykaną rośliną w polskich domach, stanowiącą podstawę diety. W latach 2010-2011 spożycie ziemniaków wynosiło około 112 kg rocznie na jednego mieszkańca. Wbrew powszechnemu przekonaniu, że ziemniaki są produktami wysokokalorycznymi, bulwy tych roślin zawierają niewiele kalorii. W formie gotowanej mogą być stosowane w lekkiej diecie, przydatnej w przypadku stanów zapalnych błony śluzowej przewodu pokarmowego i jelit, w nadmiernej wrażliwości jelita grubego, u osób starszych lub po zabiegach chirurgicznych. Ziemniaki składają się głównie ze skrobi, białka, błonnika, witamin, w szczególności witaminy C, oraz składników mineralnych. Rośliny te charakteryzują się niską zawartością szkodliwych związków, takich jak glikoalkaloidy, azotany i ślady pestycydów. Wartość energetyczna ziemniaków wynosi około 50-80 kcal na 100 g produktu, w porównaniu do 100 g białego ryżu, który dostarcza około 345 kcal, 100 g jęczmiennej kaszy perłowej – 335 kcal, 150 g jabłka – około 75 kcal. Kaloryczność posiłków z ziemniakami wzrasta wraz z kulinarną obróbką, na przykład smażeniem w głębokim oleju, dodaniem masła po ugotowaniu lub spożyciem w formie purée. Ziemniaki także pomagają w regulacji funkcjonowania przewodu pokarmowego, wspierają procesy trawienia oraz wpływają na poprawę funkcjonowania układu krążenia. W medycynie ludowej ziemniaki są wykorzystywane jako środek łagodzący oparzenia, środek przeciwzapalny oraz napinający skórę.
Fakty i mity o ziemniakach
Ziemniaki, podobnie jak wiele innych składników diety, są tematem dyskusji i kontrowersji. Sprawdźmy najważniejsze twierdzenia na temat ziemniaków: – są wysokokaloryczne – to w rzeczywistości najbardziej rozpowszechniony mit dotyczący tego warzywa. Warto przypomnieć, że 100 g ziemniaków to zaledwie około 50–80 kcal! Mogą być doskonałym składnikiem diety redukcyjnej, ponieważ na długo hamują pragnienie; – nie są odpowiednie dla wszystkich – niestety zawartość potasu sprawia, że ziemniaki nie powinny być spożywane przez osoby z problemami z nerkami; – ziemniaki można spożywać bezpiecznie, ale należy uważać na zawartość solaniny, która może być szkodliwa w dużych ilościach; – podczas przyrządzania tracą wartości odżywcze – najlepszymi sposobami, które pozwalają na zachowanie największych ilości cennych składników, są pieczenie lub gotowanie w skórce, a także unikanie długiego krojenia i gotowania; – producenci produktów spożywczych często manipulują wyborami żywieniowymi konsumentów, więc należy uważać na przetworzone produkty z ziemniaków, takie jak frytki karbowane i chipsy.
