Olej z nasion lnu - warto go przechowywać w lodówce, ale czy opłaca się zapłacić za niego zbyt dużo?
Tomasz Jankowski
2026-03-25
5 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
289
Uprawa lnu w Polsce jest tradycją, która trwa od dawna. Dawniej byliśmy wiodącymi w tej dziedzinie. Niestety, w latach sześćdziesiątych XX wieku przemysł upadł i nadal nie odzyskaliśmy naszej wcześniejszej świetności. Od 2004 roku jednakże notujemy wzrost w produkcji lnu i oleju z nasion lnu. Na rynku międzynarodowym stanowimy jednak niewielki procent, i warto byłoby to zmienić.
Metody uzyskiwania oleju lnianego
Len wykorzystywany jest w wielu branżach, w tym przemyśle tekstylnym, farmaceutycznym, papierniczym i spożywczym. Skupimy się na tej ostatniej i przedstawimy korzystne dla zdrowia właściwości oleju lnianego. Olej lniany, uzyskany przez zimne tłoczenie, może być zakwalifikowany jako żywność funkcjonalna. Oleje roślinne są tłuszczami pozyskiwanymi z nasion, owoców lub łupin roślin. Obecnie mamy szeroki wybór produktów, takich jak olej z pestek winogron, olej z pestek malin, olej z wiesiołka, olej rzepakowy, oliwa z oliwek itp. Tłuszcz może być uzyskany przy użyciu różnych metod, z których najlepszą jest tłoczenie przy użyciu prasy hydraulicznej lub ślimakowej. Oczyszczanie takiego oleju odbywa się bez użycia wysokich temperatur, czyli poprzez sedymentację, filtrację lub odwirowanie. Proces rafinacji może mieć swoje zalety, ale powoduje zmniejszenie niektórych cennych związków chemicznych (takich jak tokoferole i sterole). Składa się on z kilku etapów:
Procesy oczyszczania oleju lnianego
Procesy oczyszczania oleju lnianego obejmują następujące etapy: - usuwanie mucyn, związków białkowych i niektórych metali za pomocą kwasów fosforowego lub cytrynowego; - eliminacja wolnych kwasów tłuszczowych i niektórych metali; - usunięcie niektórych barwników, takich jak chlorofil, który przyśpiesza proces niepożądanej utleniania; - usuwanie w temperaturze około 200°C związków bardziej lotnych niż sam olej, dzięki czemu olej pozostaje wolny od obcych zapachów. Substancje wykorzystywane w tych procesach są następnie usuwane z oleju. Olej tłoczony na zimno zachowuje prawie wszystkie składniki odżywcze i niepożądane, więc jakość surowca jest kluczowa. Nawet jeśli Unia Europejska reguluje poziomy dopuszczalnych zanieczyszczeń w olejach tłoczonych na zimno, producenci mogą stosować różne sztuczki, aby sprzedać produkt o obniżonej jakości.
Koszt oleju lnianego uzyskanego metodą zimnego tłoczenia
Niefortunnie, olej lniany, który uzyskano poprzez proces tłoczenia na zimno, będzie trochę droższy niż oleje rafinowane. Proces wytwarzania jest znacznie mniej wydajny, co nie jest zaskakujące. Wadą tłoczenia na zimno jest fakt, że ma on krótszy okres przydatności. Oprócz trójglicerydów, które stanowią główną część oleju, oleje, które nie zostały poddane wysokiej temperaturze, zawierają także inne substancje chemiczne. Są one bardziej podatne na utlenianie, co powoduje szybsze starzenie się tłuszczu. Po otwarciu opakowania z olejem, należy go spożyć w ciągu 4 tygodni. Najlepszym sposobem przechowywania jest umieszczenie go w ciemnej butelce w lodówce, co ogranicza wpływ ciepła i światła. Kiedy planujemy zakup oleju, powinniśmy udać się do apteki, aby mieć pewność, że był przechowywany w odpowiednich warunkach. Uwaga na chytrych producentów - określenia takie jak "z pierwszego tłoczenia" i "filtrowany na zimno" nie są tym samym, co tłoczenie na zimno.
Olej lniany – skład
Olej lniany w aż 95% składa się z triacylogliceroli (TAG). TAG to związki składające się z cząsteczki glicerolu połączonej z trzema kwasami tłuszczowymi. Do tego dochodzi niewielka ilość mono- i diacylogliceroli. Szczególnie ważna jest zawartość NNKT, czyli niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasów alfa-linolenowego i linolowego. Cała reszta to związki nieglicerolowe – tokoferole, sterole, sterole, skwalen, karotenoidy. Dzięki tym właśnie komponentom produkt zyskuje miano żywności funkcjonalnej.
Nasiona lniane - skład i zastosowanie
Nasiona lniane zawierają duże ilości kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 (np. alfa-linolenowego) oraz omega-6 (np. kwasu linolowego i gamma-linolenowego). Proporcje pomiędzy tymi kwasami są niezwykle ważne dla zdrowia. Stosunek omega-6 do omega-3 nie powinien przekraczać 5:1. Właśnie dlatego nasiona lniane są taki korzystnym źródłem tych kwasów. Kwasy te są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu, ponieważ regulują procesy zapalne. Przy zaburzeniach w stosunku może dojść do nasilenia procesów zapalnych. Nasiona lniane są również bogate w kwasy eikozapentaenowy (EPA) oraz dokozaheksaenowy (DHA), które pomagają zmniejszyć ryzyko wystąpienia nowotworów i chorób układu krążenia. Te związki wykazują również działanie przeciwzapalne. Fitosterole roślinne zawarte w nasionach lnianych mają zaś potwierdzoną skuteczność w obniżaniu frakcji LDL cholesterolu. Ponadto, nasiona lniane są doskonałymi przeciwutleniaczami, co oznacza, że chronią komórki przed działaniem wolnych rodników tlenowych, co zmniejsza ryzyko wystąpienia procesów nowotworowych. Olej lniany można również stosować w zapobieganiu chorobie wrzodowej żołądka i nawet w jej leczeniu. Podsumowując, warto włączyć nasiona lniane do diety, aby korzystać z ich korzystnych właściwości.
Olej z nasion lnianych i jego oddziaływanie na proces redukcji masy ciała
Mimo że olej z nasion lnianych posiada wiele korzystnych cech, jest on wciąż tłuszczem, co oznacza, że stanowi on najbardziej kaloryczny element wszystkich składników odżywczych. Dostarcza 9 kcal na gram. Tłuszcz jest pierwszą rzeczą, której chcemy ograniczyć w diecie redukcyjnej. Jest to uzasadnione. Jednak kluczowe jest zachowanie odpowiedniego bilansu kalorycznego. Jeżeli dieta jest zbilansowana, dodatek olejów roślinnych jest niezbędny. Olej z nasion lnianych można spożywać wyłącznie na zimno, ponieważ podgrzewanie go prowadzi do powstania szkodliwego akrylamidu. Spożywajmy go więc wraz z warzywami jako dodatek do sałatek i surówek. Ważnym faktem jest również to, że nadmiar tkanki tłuszczowej prowadzi do przewlekłego procesu zapalnego w organizmie, dlatego odpowiednia podaż związków o charakterze przeciwzapalnym (np. kwas alfa-linolenowy) będzie miała korzystne działanie. Olej z nasion lnianych, zwłaszcza tłoczony na zimno, powinien stanowić integralną część naszej codziennej diety, niezależnie od tego, czy jesteśmy na diecie redukcyjnej, czy nie.
