Odczuwanie zdrowia - 10 antyoksydantów
David Janitzek
2026-03-24
3 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
168
Każdy zdaje sobie sprawę, że wysoka ilość warzyw i owoców w diecie, jak również innych pożywnych produktów roślinnych, potrafi ograniczyć stres oksydacyjny i niezliczone choroby z nim związane, wśród innych.
Niezwiązane radykalne jony i stres oksydacyjny
Niezwiązane radykalne jony, znane również jako reaktywne formy tlenu w literaturze naukowej, są produktami ubocznymi zwykłych procesów tlenowych i charakteryzują się wyższą reaktywnością. Ocenia się, że około 5% tlenu dostarczonego do tkanek zostaje przetworzone na niezwiązane radykalne jony. Niskie fizjologiczne poziomy niezwiązanych rodników są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania systemu. Na przykład ich obecność w mięśniach umożliwia utrzymanie normalnego napięcia i wykonywanie kontrakcji, jednak nadmierne wytwarzanie niezwiązanych rodników uniemożliwia funkcjonowanie włókien mięśniowych, co prowadzi do osłabienia i zmęczenia. Nadmierna produkcja reaktywnych form tlenu jest przede wszystkim znana z wywoływania stresu oksydacyjnego. Niezwiązane radykalne jony mogą powodować bezpośrednie uszkodzenia, gdy reagują z elementami białkowymi i lipidowymi. Stężenie niezwiązanych rodników osiągane w normalnych warunkach jest bezpieczne, ponieważ efektywnie neutralizowane jest przez mechanizmy enzymatyczne, takie jak peroksydaza glutationowa. Jednak nadmierne wytwarzanie niezwiązanych rodników przekracza możliwości obronne organizmu i wtedy może pomóc tylko dostarczanie antyoksydantów z pożywieniem.
Substancje z właściwościami hamującymi utlenianie
Z powodu wzrostu ryzyka chorób związanych ze stresem oksydacyjnym, zwiększa się zainteresowanie substancjami, które mogą chronić ludzkie zdrowie. Substancje z właściwościami hamującymi utlenianie to związki, które posiadają cechy przeciwutleniające i mogą usuwać wolne rodniki. Należą do nich przede wszystkim witaminy A, C i E, selen oraz bioflawonoidy. Z klasycznych substancji z właściwościami hamującymi utlenianie, najsilniejszym efektem antyoksydacyjnym charakteryzuje się witamina E, której skuteczność jest potwierdzona przez wielu badaczy. Reaktywne formy tlenu mogą szkodzić różnym komórkom w organizmie człowieka, dlatego wysokie spożycie substancji z właściwościami hamującymi utlenianie może zmniejszyć ryzyko i skutki chorób takich jak nowotwory, miażdżyca, choroba Parkinsona czy zaćma.
Hierarchia przypraw zawierających antyoksydanty
W zasadzie, większość przypraw i ziół zawiera niezwykle dużą ilość antyoksydantów w przeliczeniu na 100 gramów produktu. Niestety, rzadko używamy ich w takich olbrzymich porcjach, więc nie można ich porównywać wagowo z typowymi artykułami spożywczymi. Mimo to, przyprawy stanowią istotny składnik, który przyczynia się do zwiększenia ogólnego spożycia antyoksydantów, szczególnie w przypadku dań pochodzących z obszarów, gdzie panują intensywne smaki przypraw. W szczególności zasługują na uwagę goździki, mięta i cynamon. Ten pierwszy zawiera najwięcej antyoksydantów i powinien znaleźć stałe miejsce w każdej kuchni.
Inne produkty, które mają dużą ilość antyoksydantów
Ważne jest, aby pamiętać, że produkty pochodzenia roślinnego stanowią główne źródło antyoksydantów w diecie. Porównanie bezpośrednie produktów mięsnych z owocami, warzywami i orzechami pokazuje, że ta druga grupa ma w średniej nawet 33 razy więcej antyoksydantów. Do ważnych i łatwych w spożyciu źródeł antyoksydantów zaliczają się jagody – różne ich odmiany, które charakteryzują się wysoką zawartością flawonoidów, tanin i lignanów. Orzechy są także cennym źródłem antyoksydantów i mogą pomóc w walce z nadmiarem wolnych rodników. Inne produkty, które zawierają antyoksydanty, to kawa i herbata. W ciągu ostatnich lat pojawiły się także badania, które wykazały, że czekolada ma silne właściwości antyoksydacyjne, co wynika z zawartości kakao, dlatego najlepiej wybierać gorzką czekoladę.
