Nektar pszczeli i jego zdrowotne atrybuty

The European Council Directive 2001/110/EC of 20 December 2001 defines honey as a natural sweet substance produced by bees from the nectar of flowers or from the secretions of living parts of plants, or from the secretions of insects that feed on the juices of living plant parts, which bees collect, transport and combine with specific substances of their own, deposit and leave to ripen in the honeycombs. Its composition includes: - carbohydrates - 77%, of which 38% is fructose, 30% glucose, 0.8-7.7% sucrose, approximately 4-5% fructooligosaccharides depending on the type of honey; - water - 18%; - organic acids - 0.05-1.2% (gluconic, malic, citric); - proteins - 0.3% (honey contains approximately 20 amino acids, of which proline is the most important); - enzymes: invertase, amylases, glucose oxidase; - polyphenols (their composition depends largely on the type and region, including phenolic acids such as vanillic and caffeic, as well as flavonoids such as quercetin and kaempferol); - vitamins (small amounts of thiamine, riboflavin, pyridoxine, pantothenic acid, biotin, folic acid and ascorbic acid); - mineral components (potassium, iron, sodium, calcium, magnesium, phosphorus, their quantity amounts to 0.04% in light honey and 0.2% in dark honey); - essential oils. When consuming 21 g of honey (1 tablespoon), we provide 64 kcal, 0.06 g of protein, and 17.3 g of carbohydrates. Various types of honey are available for sale, including nectar, honeydew, and mixed, as well as liquid and solid. The content of individual nutrients will vary depending on the type of honey, time, and place of its collection.

Miód ma silne właściwości antybiotyczne, które wynikają z obecności oksydazy glukozy – enzymu wprowadzanego do miodu przez pszczoły wraz z wydzieliną gruczołów gardzielowych. Pod wpływem glukozy i tlenu powstają kwas glukonowy i nadtlenek wodoru o silnym działaniu antybiotycznym. Proces ten zachodzi również podczas przechowywania miodu. Enzym oksydaza glukozy ulega inaktywacji pod wpływem promieni słonecznych oraz po ogrzaniu. Miód rozcieńczony wodą wykazuje 220-krotnie większą aktywność antybiotyczną niż miód nierozcieńczony. Oprócz oksydazy glukozy, w miodzie występują również substancje o właściwościach przeciwdrobnoustrojowych, takie jak lizozym, flawonoidy i olejki eteryczne. Dzięki tym właściwościom miód może pomagać w walce z rozmaitymi drobnoustrojami, w tym gronkowcami, paciorkowcami, Escherichia coli, Salmonella, laseczkami wąglika, prątkami gruźlicy, rzęsistkiem pochwowym oraz grzybami. Miód może również wspomagać działanie niektórych antybiotyków. Badania wykazały, że stosowanie miodu w połączeniu z gentamycyną w przypadku zakażenia Staphylococcus aureus wzmocniło efekt działania antybiotyku. Największą aktywność przeciwdrobnoustrojową wykazują miody nawłociowy, gryczany i nektarowo-spadziowy, natomiast najmniejszą miody wielokwiatowe, nektarowe oraz akacjowe. Miody rzepakowy, lipowy, wrzosowy, wielokwiatowy i spadziowy z drzew iglastych mogą pomagać w takich schorzeniach układu oddechowego, jak ostre lub przewlekłe zapalenia migdałków lub gardła, krup, ostre lub przewlekłe zapalenia śluzówki nosa lub zatok przynosowych, ostre lub przewlekłe zapalenia oskrzeli. Miody lipowy, wielokwiatowy i nektarowo-spadziowy wspomagają działanie układu nerwowego, działają uspokajająco i nasennie, poprawiają czynności ośrodkowego układu nerwowego, poprawiają jakość snu, zmniejszają skutki uboczne używania niektórych używek (kawy, alkoholu, tytoniu). Miody rzepakowy, lipowy, gryczany, wielokwiatowy i nektarowo-spadziowy wspomagają działanie układu krążenia, zwiększają wydajność skurczu mięśnia sercowego, rozszerzają naczynia wieńcowe, obniżają ciśnienie tętnicze, normalizują rytm serca i łagodzą ból w okolicy serca poprzez zmniejszanie napięcia nerwowego. Miody gryczany, wrzosowy, spadziowy i nektarowo-spadziowy mogą mieć wpływ na funkcjonowanie układu pokarmowego, łagodzą zapalenia żołądka w chorobie wrzodowej, normalizują czynność wydzielniczą i motoryczną żołądka, wspomagają gojenie nadżerek błony śluzowej w przypadku wrzodów, chronią błonę śluzową żołądka. Miód ze względu na zawartość polifenoli działa korzystnie w walce z wolnymi rodnikami, które powodują stres oksydacyjny. Dodatkowo wykazuje działanie przeciwzapalne oraz przyspiesza gojenie się ran. Dzięki tym właściwościom miód może zmniejszać lub nawet całkowicie usuwać obrzęk, zaczerwienienie, zmiany skórne towarzyszące stanom zapalnym i alergiom. Najlepsze właściwości przeciwzapalne wykazują miody ciemne, które zawierają najwięcej związków fenolowych. Wiele badań potwierdza także hipoglikemiczne działanie miodu, dlatego może być stosowany przez osoby chore na cukrzycę.

Z powodu słodkiego smaku miód jest powszechnie wykorzystywany w przemyśle spożywczym zarówno jako substancja słodząca, jak i jako źródło energii niezbędnej w krótkim czasie. Należy zauważyć, że miód poddawany ogrzewaniu powyżej 40°C traci swoje właściwości lecznicze oraz bakteriobójcze. Te właściwości są przede wszystkim związane z obecnością monosacharydów, witamin, minerałów i kwasów organicznych. Udział tych składników odżywczych jest zmienny i zależy głównie od rodzaju miodu. Zaleca się dodawanie go do letniej wody.