W polskiej praktyce klinicznej, wśród osób zmagających się z hiperglikemią, podstawowym lekiem pierwszego rzutu pozostaje metformina w postaci chlorowodorku. Jednakże, w sytuacjach, gdy monoterapia nie zapewnia optymalnej kontroli glikemii, schematy terapeutyczne są rozszerzane o dodatkowe grupy farmakologiczne, w tym pochodne sulfonylomocznika (znane również pod skrótem PSM) oraz inhibitory alfa-glukozydazy, takie jak akarboza. W niniejszej analizie poddamy krytycznej ocenie aktualne standardy postępowania oraz porównamy ich skuteczność z nowoczesnymi alternatywami inkretynowymi, uwzględniając zarówno parametry metaboliczne, jak i profile bezpieczeństwa.
Leki przeciwcukrzycowe
Metformina
Metformina przeznaczona jest do leczenia osób z cukrzycą typu 2, można podawać ją samodzielnie lub łącznie z innymi preparatami obniżającymi poziom cukru albo też z insuliną.. Głównym działaniem metforminy jest poprawa metabolizmu węglowodanów, dzięki zmniejszeniu insulinooporności.. Hamuje ona wchłanianie glukozy w przewodzie pokarmowym oraz wpływa korzystanie na gospodarkę lipidową poprzez obniżenie stężenia triglicerydów i cholesterolu całkowitego.. Zasadniczo ważne jest to, że optymalne działanie leku obserwuje się dopiero po około 2 tygodniach stosowania, zatem nie zażywa się go w sytuacji nagłego wzrostu stężenia glukozy w celu jej szybkiego uregulowania.. Metformina dostępna jest w postaci tabletek, które przyjmuje się 2 – 3 razy na dobę lub saszetek do stosowania raz dziennie, po ostatnim posiłku.. Jak każdy lek – powodować może efekty uboczne, jednak zażywana pod ścisłą kontrolą lekarza i w sposób systematyczny nie powinna ich wywoływać.. Do najczęstszych niepożądanych rezultatów zaliczyć można: nudności, bóle brzucha, gazy, biegunka oraz metaliczny posmak w ustach.. Podkreślić jednak należy, że metformina jest lekiem bezpiecznym, nie przyczynia się do niedocukrzenia – nie nasila bowiem wydzielania insuliny przez trzustkę.. Inne dostępne na rynku nazwy handlowe metforminy to: Avamina, Etform, Formetic, Glucophage, Gluformin, Metfogamma, Metforatio, Metformin, Metformax, Metifor, Metral.. Pochodne sulfonylomocznika
Pochodne sulfonylomocznika mają bardzo istotne znaczenie w terapii chorych na cukrzycę typu 2.. Zwiększają produkcję insuliny przez trzustkę, obniżając w ten sposób glikemię.. Wykazują bardzo dużą skuteczność, jednak doprowadzają często do hipoglikemii (niedocukrzenia).. Mimo to są bezpieczne i nie wywołują poważnych efektów ubocznych.. Powinny z nich zrezygnować jedynie osoby z ciężką niewydolnością wątroby lub nerek.. Pochodne sulfonylomocznika dostępne są na rynku w postaci tabletek, które zażywać należy na czczo.. Stosuje się je samodzielnie lub wraz z metforminą.. Do stosowanych obecnie leków z tej grupy należą przede wszystkim 3 preparaty:
Gliklazyd (np.. Diaprel MR) – Zalicza się do pochodnych sulfonylomocznika II generacji.. Jest lekiem szybko-, ale krótkodziałającym.. Szczytowe stężenie w osoczu osiąga po 2 – 6 godzinach.. Glimepiryd (np. Amaryl, Glemid, Glidiamid, Glimesan, Glindia, Pemidal) – Jest najnowszą pochodną sulfonylomocznika II generacji.. Optymalne stężenie we krwi uzyskuje po około 150 minutach od zażycia.. Stosowany jest raz na dobę, bez konieczności modyfikacji dawki.. Glipizyd (Glibenese GITS) – Jest najszybciej działającą pochodną sulfonylomocznika.. Największe stężenie w osoczu osiąga po upływie około godziny.. W terapii osób chorych na cukrzycę stosowano również pochodne sulfonylomocznika I generacji, zostały one jednak praktycznie wyparte z leczenia, gdyż nie wywoływały pożądanych efeków pozatrzustkowych (na wątrobę, mięśnie szkieletowe oraz adipocyty – komórki tłuszczowe)
Leki inkretynowe dostępne są na rynku w dwóch postaciach: tabletek doustnych oraz zastrzyków.. Akarboza
Akarbozę zaleca się docelowo osobom z cukrzycą typu 2, a w rzadkich przypadkach również osobom z cukrzycą typu 1.. Stosuje się ją samodzielnie lub w połączeniu z insuliną albo pochodnymi sulfonylomocznika.. Lek działa w przewodzie pokarmowym, hamując trawienie cukrów w jelitach.. Dzięki temu uwalnia się mniej glukozy, co wpływa na mniejszą poposiłkową glikemię, przyczynia się do zmniejszenia syntezy triglicerydów oraz przeciwdziała gromadzeniu się tłuszczów w narządach.. Akarbozę należy przyjmować przed spożyciem posiłku i zasada ta powinna być ściśle przestrzegana, bowiem od tego zależy skuteczność jej działania.. Zażycie leku 30 min przed posiłkiem lub po 15 min od pierwszego kęsa, sprawia, że staje się znacznie mniej efektywna.. Akarboza nie powoduje hiperinsulinemii oraz niedocukrzenia. Ponadto nie przyczynia się do zwiększenia masy ciała, mało tego wskazana jest w przypadku osób z nadwagą i podwyższonym stężeniem lipidów we krwi.. Do najczęstszych działań niepożądanych zaliczyć można wzdęcia, biegunki, bóle brzucha i inne zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego.. Preparaty na rynku polskim zawierające akarbozę to: Adeksa oraz Glucobay.
Rozpocząłeś czytanie artykułu PRO
Możesz zapoznać się z pierwszym rozdziałem. Aby przeczytać cały artykuł i odblokować pełną treść, przejdź do konta PRO.