Czy to naprawdę problem niedożywienia? Analiza skutków

Niedożywienie stanowi złożony stan patofizjologiczny, w którym organizm doświadcza chronicznych lub ostrych deficytów kluczowych makro- i mikrosładników – obejmujących białka pełnowartościowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, kompleksy węglowodanowe, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i wodzie oraz elektrolity i pierwiastki śladowe. Konsekwencją tych niedoborów jest progresywne upośledzenie homeostatycznych mechanizmów regulacyjnych, prowadzące do dysfunkcji metabolicznych, osłabienia odpowiedzi immunologicznej oraz degradacji tkankowej. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi ESPEN (Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu), rozpoznanie niedożywienia wymaga spełnienia co najmniej jednego z dwóch podstawowych kryteriów: (1) wskaźnik masy ciała (BMI) poniżej progu 18,5 kg/m² lub (2) nieplanowana redukcja masy ciała przekraczająca 10% niezależnie od okresu obserwacji albo 5% w ciągu ostatnich trzech miesięcy – przy jednoczesnym uwzględnieniu specyficznych progów BMI zróżnicowanych ze względu na wiek (20 kg/m² dla osób poniżej 70. roku życia oraz 22 kg/m² dla seniorów powyżej 70. roku życia) lub obniżonego wskaźnika beztłuszczowej masy ciała (FFMI < 15 kg/m² u kobiet i < 17 kg/m² u mężczyzn). Dodatkowe markery diagnostyczne obejmują obniżony poziom albumin surowiczych (< 3,5 g/dl), kliniczne objawy dystrofii odżywczej oraz znaczną utratę masy ciała (≥5% w ciągu miesiąca lub ≥10% w okresie 3–6 miesięcy). Od 2012 roku standardem postępowania jest obowiązkowe przeprowadzenie przesiewowej oceny stanu odżywienia u wszystkich pacjentów hospitalizowanych (z wyłączeniem przypadków nagłych przyjmowanych na Szpitalne Oddziały Ratunkowe), z wykorzystaniem walidowanych narzędzi takich jak skala ryzyka żywieniowego NRS-2002 czy subiektywna ocena globalna SGA. Rozszerzona diagnostyka może obejmować szczegółowy wywiad dietetyczny, badania antropometryczne, ocenę sprawności fizycznej oraz analizę laboratoryjną kluczowych parametrów biochemicznych (w tym transferyny i prealbuminy). Problem niedożywienia ma charakter globalny i dotyka populacje niezależnie od wieku czy lokalizacji geograficznej, przy czym szczególnie nasila się w regionach dotkniętych kryzysem ekonomicznym i niestabilnością społeczną.