Miedź: rola biologiczna, normy spożycia oraz naturalne źródła w diecie człowieka
Felix Weber
2026-03-23
3 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
208
Optymalne funkcjonowanie organizmu ludzkiego uzależnione jest od systematycznego uzupełniania kluczowych składników odżywczych, w tym mikroelementów o krytycznym znaczeniu metabolicznym. Wśród nich szczególną uwagę zasługuje miedź – pierwiastek śladowy niezbędny do syntezy hemoglobiny, utrzymania integralności układu nerwowego oraz prawidłowego przebiegu reakcji enzymatycznych. Jakie produkty spożywcze stanowią najbogatsze źródła tego pierwiastka? Jakie są aktualne wytyczne dotyczące dziennego spożycia miedzi w zależności od grupy wiekowej? Jakie kliniczne objawy mogą świadczyć o chronicznym deficycie tego mikroelementu w ustroju?
Miedź – działanie
Miedź jest składnikiem wielu enzymów biorących udział w przemianach tlenu.. Jako jeden z elementów enzymu dysmutazy ponadtlenkowej (SOD) – bierze udział w dekompozycji wolnych rodników w organizmie.. Wraz z żelazem wchodzi w skład enzymów wpływających na przekazywanie tlenu do tkanek.. Odpowiada również za uruchamianie rezerw żelaza i syntezy hemoglobiny, a więc i krwinek czerwonych.. Bierze udział w tworzeniu wiązań krzyżowych w kolagenie i elastynie, warunkując prawidłową strukturę tkanki łącznej i kostnej.. Uczestniczy w syntezie melaniny – barwnika skóry i włosów – oraz utrzymaniu struktury keratyny – wpływając tym samym na ich kondycję.. Miedź jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
Miedź – zapotrzebowanie
Dzienne zapotrzebowanie wynosi 0, 9 mg na dobę i rośnie podczas ciąży i laktacji odpowiednio do 1 mg i 1, 3 mg dziennie.. Wzrost zapotrzebowania u kobiet ciężarnych i karmiących spowodowany jest koniecznością pokrycia potrzeb rosnącego płodu oraz gromadzeniem tego składnika w płynie owodniowym, jak również uzupełnieniem strat związanych z sekrecją mleka.. Miedź wchłaniana jest w postaci związków nieorganicznych i w połączeniu z białkami w górnych odcinkach jelita cienkiego.. Przyswajalność waha się od 35–70% i hamowana jest przez kwas askorbinowy, cynk, molibden, kadm czy siarczki.. Również kwas fitynowy obecny w wielu produktach będących bogatym źródłem miedzi może znacząco obniżyć stopień jej wchłaniania.. Miedź lepiej przyswaja się z diety bogatej w białka zwierzęce, niż tej z przewagą białek roślinnych.
Miedź – źródła
Bogate w miedź produkty to wątroba, zarodki i otręby pszenne, płatki owsiane, orzechy, kakao, nasiona słonecznika.. Także zielone warzywa liściaste, niektóre ryby, ostrygi i nasiona roślin strączkowych są jej rezerwuarem.. Zawartość miedzi w produktach spożywczych zależy również od obecności tego składnika w glebie.
Miedź – nadmiar
Ostre zatrucia wynikające z nadmiaru spożywanej miedzi są rzadko spotykane i występują raczej u populacji spożywających duże ilości miedzi pochodzącej z naczyń, w których przechowywano żywość lub z innych źródeł nieżywieniowych.. Objawami nadmiaru miedzi są podrażnienia przewodu pokarmowego, biegunka, bóle brzucha, nudności, skurcze żołądka, wymioty i metaliczny posmak w ustach.. Nadmiar tego pierwiastka gromadzony jest w wątrobie, mózgu i rogówce oka, co skutkuje jej uszkodzeniem – jest to rzadko spotykana choroba Wilsona.
Miedź – niedobór
Niedobór miedzi występuje rzadko i jest mało charakterystyczny.. Najczęściej spowodowany jest niedożywieniem i przewlekłymi chorobami układu pokarmowego.. Poważny deficyt może powodować zmiany w tkance łącznej, przekładające się na nieprawidłowe funkcjonowanie układu kostnego.. Istnieje również ryzyko wystąpienia anemii związanej z wadliwym wykorzystaniem żelaza oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu nerwowego.. Rzadziej spotyka się obniżoną pigmentację włosów, opóźniony wzrost i osłabioną odporność.. Miedź pełni w organizmie bardzo wiele ważnych funkcji.. Odpowiada za prawidłową strukturę tkanki łącznej i włosów, uczestniczy w ważnych dla organizmu przemianach tlenu i warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.. Aby zapobiec niedoborom, choć rzadko występującym, ale poważnych w skutkach, pamiętaj o spożywaniu takich produktów jak podroby, orzechy czy zboża, tym samym zapewniając sobie odpowiednią podaż tego niezwykle istotnego mikroelementu.
