Sesam - odżywcza wartość, właściwości lecznicze, fakty

Sesam indyjski (Sesamum indicum L.) to roślina jednoroczna, znana również jako kunżut i łogowa wschodnia. Dziś nie występuje w środowisku naturalnym, a jego uprawy są ogromne i całkowicie skierowane na celu użytkowym. Sesam indyjski należy do rodziny roślin oleistych i może osiągać do 1,5 m wysokości. Liście są niewielkie, z małymi, gruczołowatymi włoskami na powierzchni. Kwiaty mają około 3 cm średnicy i występują w różnych kolorach, od białego do czerwonego i ciemnofioletowego, w zależności od odmiany. Owoce sezamu są torebkami zawierającymi około 80-100 ciemnych, płaskich i matowych nasion o intensywnym aromacie. Kolor nasion również może się różnić, od kremowego do czarnego. Sesam jest źródłem wielu składników odżywczych i zdrowotnych, co powoduje, że jest powszechnie wykorzystywany w kuchniach na całym świecie.

Sesam jest rośliną oleistą, której głównym zastosowaniem jest produkcja oleju jadalnego. Dlatego nie dziwi, że jest to surowiec o bardzo wysokiej wartości energetycznej. W 100 g indyjskiego sesamu znajduje się aż 647 kcal. Mimo że większość tego stanowią tłuszcze (59,9 g/100 g produktu), nasiona zawierają także znaczną ilość białka - 23,2 g/100 g. Są więc świetną alternatywą dla osób na diecie wegańskiej lub wegetariańskiej. Należy jednak pamiętać, że nie jest to białko całkowicie pełnowartościowe. Dodatkowo, w sesamie znajduje się niewielka ilość węglowodanów przyswajalnych - 2,1 g/100 g i większa ilość błonnika pokarmowego - 7,9 g/100 g. Sesam jest prawdziwą skarbnicą składników odżywczych. Zawiera dużo nienasyconych kwasów tłuszczowych, takich jak kwas oleinowy i kwas linolowy (21,4 g/100 g). Posiada także bogaty zestaw aminokwasów egzogennych o różnorodnych właściwościach terapeutycznych. Nasiona sesamu charakteryzują się stosunkowo dużą zawartością fitosteroli roślinnych. W 100 g surowca możemy znaleźć około 231-1900 mg tych substancji, w porównaniu do oleju sezamowego, który zawiera średnio od 360 do 473 mg fitosteroli. Jeśli chodzi o witaminy, w sesamie znajduje się stosunkowo mała ich ilość. Można jednak odnaleźć w nim witaminy z grupy B, takie jak kwas foliowy, witaminy B2, B3, B6 i B1. Duża zawartość składników mineralnych rekompensuje niewielką ilość witamin. Już 100 gramów nasion sesamu prawie całkowicie pokrywa nasze dobowe zapotrzebowanie na wapń, magnez, fosfor, żelazo, cynk i miedź. Szczególnie ważne jest to dla weganów, którzy mają ograniczoną podaż wapnia w swoich dietach.

Sezam znany jest od wieków jako roślina o wyjątkowych właściwościach terapeutycznych. Pierwsze udokumentowane wzmianki o jego pozytywnym wpływie na zdrowie pochodzą z 1150 roku p.n.e. Zapiski te przypisują nasionom sezamu moc światła słonecznego. Do dziś nie wiadomo, o które dokładnie właściwości terapeutyczne chodziło autorom tekstu. Można jednak stwierdzić, że nasiona sezamu uważano za bardzo korzystne dla funkcjonowania ludzkiego organizmu. Główne substancje aktywne w sezamie to wcześniej wspomniane tokoferole. W oleju sezamowym występują duże ilości gamma-tokoferolu. Związki tej grupy są obecne nie tylko w roślinach oleistych, ale także w kukurydzy i soi. Charakteryzują się silnym działaniem antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Sezam zawdzięcza swoją aktywność antyoksydacyjną dużej ilości sezamolu i sezaminy. Obie te substancje wykazują odporność na procesy utleniania. Badania potwierdzają, że sezamol i sezamina są korzystne dla funkcjonowania układu nerwowego. Zmniejszają częstotliwość epizodów padaczki, łagodzą napięcie nerwowe. Mogą być również używane w leczeniu choroby Alzheimera, ponieważ poprawiają funkcje poznawcze i hamują procesy neurodegeneracyjne. Sezamol i sezamina są także stosowane w leczeniu niektórych chorób genetycznych, takich jak pląsawica Huntingtona. Ponadto zmniejszają objawy stresu oksydacyjnego w mięśniu sercowym, co zmniejsza ryzyko rozwoju chorób układu krążenia. Wysoka zawartość błonnika pokarmowego w nasionach sezamu charakteryzuje się wysoką zdolnością wiązania. W trakcie przesuwania się treści pokarmowej wiąże ona wszystkie szkodliwe substancje, toksyny i substancje antyodżywcze. Dzięki temu wspiera procesy detoksykacyjne naszego organizmu i ułatwia trawienie, co pozwala na lepsze zaspokojenie potrzeb organizmu.

Sesam może być z powodzeniem wykorzystywany w szerokim zakresie różnych potraw, ze względu na jego uniwersalność i wyrazisty, przyjemny smak. Często jest używany do przygotowywania wielu smacznych deserów, w tym najbardziej znanego chałwy. Poza tym, sesam może być stosowany jako składnik w wielu zdrowych daninach kuchni azjatyckiej, jako składnik panierki mięsnej oraz dodatek do sushi. Sesam jest także wykorzystywany do produkcji pasty tahini, która jest niezbędna przy przygotowywaniu domowego hummusu. W sumie, sesam jest produktem wartym naszej uwagi, ponieważ jest on obdarzony wysoką wartością odżywczą oraz potwierdzonymi naukowo korzyściami zdrowotnymi. Dodanie nawet niewielkiej ilości sesamu do naszych potraw może sprawić, że stają się one bardziej wyszukane i lepsze pod względem odżywczym. Jednakże, należy pamiętać, że sesam jest znany z tego, że może powodować poważne reakcje alergiczne pokarmowe i znajduje się na liście 12 najbardziej alergizujących produktów spożywczych.