Rola manganu w fizjologii człowieka: konsekwencje jego nadmiernej podaży oraz deficytu w ustroju
Laura Schneider
✓
Ekspert Diets Premium • 24.09.2026
✓
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego:
Treść artykułu została zweryfikowana pod kątem zgodności z normami żywieniowymi IŻŻ, WHO oraz standardami klinicznymi PTGiP.
| Ekspert Diets Premium Laura Schneider | min czytania 3 min | Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego 24.09.2026 |
Odtwarzacz głosowy
•Odsłuchaj treść artykułu na żywo
0:00
/
0:00
Najważniejsze fakty w pigułce
Mangan stanowi niezbędny mikroelement, który w środowisku naturalnym występuje w zróżnicowanych postaciach chemicznych — zarówno jako związek organiczny, jak i nieorganiczny, charakteryzujący się wieloma stopniami utlenienia. W organizmie człowieka jest on wykrywalny jedynie w minimalnych, śladowych stężeniach, mimo to odgrywa kluczową rolę w licznych procesach biochemicznych.
Plan Żywieniowy
Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?
Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.
Mangan w organizmie
Pierwiastek ma wpływ na wiele enzymów biorących udział w syntezie białek oraz kwasów tłuszczowych, m.in. Odpowiedzialnych za produkcję tyroksyny (T4), która jest nieaktywną formą hormonu tarczycy, oraz enzymów o działaniu antyoksydacyjnym. Jego odpowiedni poziom w organizmie pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego oraz mózgu. Wpływa także na pracę trzustki, wspomaga kondycję skóry oraz uczestniczy w prawidłowym tworzeniu kości i tkanki łącznej.
Mangan – niedobór
Rzadko spotyka się niedobory manganu ze względu na jego powszechne występowanie w produktach spożywczych. W przypadku niskich stężeń w organizmie, zostaje ograniczone jego wydalanie z kałem. Niskie poziomy manganu mogą wpłynąć negatywnie na układ ruchu i układ nerwowy. Zwiększa się wówczas skłonność do uszkodzeń kości i stawów oraz ryzyko wystąpienia osteoporozy. Opóźnia się rozwój układu nerwowego i rozwój fizyczny. Pogarsza się stan skóry oraz zmniejsza się płodność. Ze względu na wpływ manganu na prawidłowe działanie niektórych enzymów, przy jego niedoborach zaburza się gospodarka lipidowa i węglowodanowa. Przyczynić się to może do hipocholesterolemii oraz zmniejszonej tolerancji organizmu na glukozę.
Mangan – nadmiar
Nadmiar manganu jest spotykany sporadycznie i zazwyczaj nie jest spowodowany jego wysokim spożyciem wraz ze zbilansowaną dietą – wyjątkiem są wody skażone lub naturalnie bogate w mangan. Mangan może oddziaływać neurotoksycznie. Jego nadmiar pojawiający się w wyniku spożywania zanieczyszczonej wody (> 10 mg manganu na litr) objawia się bólami mięśni, problemami z pamięcią, chronicznym zmęczeniem oraz drżeniem kończyn.
Zatrucie manganem
Na manganizm narażone są głównie osoby pracujące w przemyśle górniczym, hutniczym oraz przy produkcji baterii i akumulatorów. Do zatrucia dochodzi wówczas drogą wziewną. Także osoby uzależnione od narkotyków znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka – w przypadku pozyskiwania efedronu domowymi metodami z użyciem nadmanganianu potasu. Nadmiar manganu upośledza funkcjonowanie układu nerwowego i mózgu, co przyczynia się do powstania ciężkich objawów neurologicznych, przypominających zaawansowaną chorobę Parkinsona.
W czym jest mangan?
Największe ilości manganu, sięgające ponad 2 mg w przeliczeniu na 100 g produktu, znajdują się w pieczywie razowym, produktach zbożowych z pełnego ziarna, kaszy gryczanej, orzechach oraz nasionach roślin strączkowych (fasola, groch, ciecierzyca). Jedna filiżanka herbaty może dostarczyć nawet 1,3 mg tego pierwiastka. Mangan to mikroelement niezbędny dla zdrowia, wpływający na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, mózgu oraz układu kostno-stawowego. Dzięki powszechnej obecności w produktach spożywczych, u zdrowych osób stosujących zrównoważoną dietę zaburzenia jego stężenia należą do rzadkości.
Tagi
Laura Schneider
✓Ekspert Diets Premium
Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.
Zobacz profil →
