Patogeneza immunologiczna łuszczycy – rola limfocytów Th17 i cytokin
Łuszczyca nie jest chorobą zakaźną ani wyłącznie schorzeniem skóry – to ogólnoustrojowy stan zapalny napędzany przez oś cytokinową IL-23/IL-17:
- Aktywacja komórek dendrytycznych – pod wpływem czynników wyzwalających komórki prezentujące antygen uwalniają interleukinę 23 (IL-23), która stymuluje limfocyty Th17.
- Kaskada cytokin prozapalnych – limfocyty Th17 wydzielają IL-17A, IL-22 oraz TNF-alfa, które stymulują niekontrolowany podział keratynocytów i przyciągają neutrofile do warstwy rogowej naskórka (mikroropnie Munro).
- Choroby współistniejące – uogólniony stan zapalny zwiększa ryzyko zespołu metabolicznego, miażdżycy, zawału serca, stłuszczenia wątroby oraz depresji.
Klasyfikacja kliniczna i główne objawy dermatologiczne
Wykwitem pierwotnym w łuszczycy jest czerwonobrunatna grudka, ostro odgraniczona od otoczenia, pokryta srebrzystobiałą łuską:
- Objaw świecy stearynowej – zeskrobanie łuski ujawnia błyszczącą, jakby powleczoną stearyną powierzchnię.
- Objaw Auspitza – dalsze drapanie wywołuje punktowe krwawienie wskutek uszkodzenia wydłużonych naczyń brodawek skóry właściwej.
- Objaw Koebnera – powstawanie nowych zmian łuszczycowych w miejscu mechanicznego urazu skóry (np. po zadrapaniu, oparzeniu słonecznym, tatuażu) po 7–14 dniach.
Postacie kliniczne: krostkowa, stawowa, skóry głowy i paznokci
Łuszczyca manifestuje się w kilku odmiennych postaciach klinicznych:
- Łuszczyca plackowata (zwyczajna) – najczęstsza (ok. 80–90% przypadków), lokalizuje się symetrycznie na łokciach, kolanach i okolicy krzyżowo-lędźwiowej.
- Łuszczyca skóry głowy – wykwity z grubą łuską nie powodujące trwałego łysienia, często mylone z łupieżem.
- Łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) – dotyczy 20–30% chorych; powoduje bolesny stan zapalny stawów (zapalenie palców – dactylitis, tzw. palce parówkowate), prowadzący do trwałej destrukcji stawowej.
- Łuszczyca krostkowa – postać uogólniona (von Zumbusch) lub dłoniowo-podeszwowa, z jałowymi krostami wypełnionymi neutrofilami.
- Łuszczyca paznokci – objaw naparstkowania (drobne zagłębienia w płytce) oraz plamy olejowe.
Dieta przeciwzapalna w łuszczycy – kluczowe zalecenia żywieniowe
Modyfikacja żywieniowa odgrywa kluczową rolę w łagodzeniu ogólnoustrojowego stanu zapalnego i zmniejszaniu nasilenia zmian skórnych (indeksu PASI):
- Kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) – tłuste ryby morskie (dziki łosoś, makrela, sardynki) oraz olej rybi hamują szlak lipooksygenazy i syntezę leukotrienu B4 (LTB4), kluczowego mediatora zapalenia w łuszczycy.
- Dieta śródziemnomorska – bogata w oliwę z oliwek extra virgin, warzywa, owoce jagodowe, orzechy i rośliny strączkowe, obniża stężenie CRP i TNF-alfa.
- Redukcja masy ciała – tkanka tłuszczowa trzewna wydziela cytokiny prozapalne (adipokiny); redukcja wagi u pacjentów z nadwagą drastycznie poprawia odpowiedź na leki biologiczne i miejscowe.
- Eliminacja alkoholu i tytoniu – alkohol nasila uwalnianie histaminy i zaostrza zmiany skórne, a palenie tytoniu koreluje z oporną na leczenie łuszczycą krostkową.
- Witamina D3 i antyoksydanty – suplementacja witaminy D3 wspiera różnicowanie keratynocytów i reguluje odpowiedź immunologiczną.
Łuszczyca głowy
Łuszczyca głowy daje swoje objawy głównie w obrębie owłosionej skóry głowy.. Łuszczyca głowy daje swoje objawy głównie w obrębie owłosionej skóry głowy.. Zmiany są rumieniowe, nacieczone o różnej wielkości.. Niejednokrotnie mogą wychodzić poza linię włosów i zajmować okolice czoła czy karku.. Zmiany łuszczycowe na głowie mogą silnie się łuszczyć.. Ogniska zmian są pokryte grubymi, twardymi, białoszarymi blaszkami.. Sama choroba nie doprowadza do utraty włosów.. Miejscowe łysienie może być spowodowane drapaniem.. Temu rodzajowi łuszczycy może towarzyszyć świąd.
Łuszczyca dłoni
Łuszczyca dłoni i stóp jest jedna z odmian łuszczycy.. Zmiany skórne nasilone są w obrębie dłoni i podeszwy stóp.. Ogniska zmian przybierają mocno czerwony kolor i są bardzo nacieczone.. Skóra na powierzchni zmian jest bardzo narażona na pęknięcia, które są bolesne i utrudniają codzienne funkcjonowanie.. Zmiany skórne w tej postaci łuszczycy są oporne na leczenie.
Łuszczyca na twarzy
Łuszczyca na twarzy nie jest klasyfikowana jako odrębny rodzaj łuszczycy.. Zmiany chorobowe występujące na twarzy zazwyczaj są rezultatem łuszczycy plackowatej, krostkowej czy owłosionej skóry głowy.
Łuszczyca u dzieci
Na łuszczycę mogą chorować także dzieci.. Duży wpływ na jej wystąpienie mają czynniki genetyczne.. W przypadku, gdy oboje rodziców walczą z tą chorobą, istnieje 75% szans, że łuszczyca u dzieci również się pojawi.. Pierwsze objawy można zazwyczaj zaobserwować po infekcji górnych dróg oddechowych spowodowanych np.. Przez ospę wietrzną, półpasiec czy opryszczkę.. Czynnikiem prowokującym są także grzyby z rodzaju Candida, drożdżaki z grupy Malassezia czy wirus HIV.. Zmiany łuszczycowe u dzieci najczęściej obserwowane są w okolicy skóry twarzy i małżowin usznych.. Pojawiają się także m.. in. Na powiekach, w pachwinach czy w okolicy narządów płciowych.
Łuszczyca – dieta
Na dzień dzisiejszy nie można zapobiec łuszczycy, natomiast możemy mieć duży wpływ na wielkość objawów oraz ich wyciszenie.. Bardzo ważną i podstawową kwestią jest wdrożenie zbilansowanej, urozmaiconej diety opartej o nieprzetworzone, naturalne produkty, najlepiej rodzimego pochodzenia.. Dzięki odpowiednio zbilansowanym posiłkom możemy mieć wpływ na przebieg i objawy, które daje łuszczyca.. Dieta skomponowana według poniższych wskazówek może doskonale wspierać leczenie tej choroby.. Bardzo często pacjenci z łuszczycą mają nadwagę bądź otyłość.. Badania kliniczne przeprowadzane na całym świecie potwierdzają skuteczność diety niskoenergetycznej, stosowanej w celu spadku masy ciała, a poprawą stanu zdrowia pacjentów.. Jak się okazuje otyłość (BMI>30kg/m2) praktycznie dwukrotnie podnosi ryzyko wystąpienia łuszczycy, wpływa również na sposób przebiegu schorzenia.. W badaniach przeprowadzonych w Chorwacji na grupie 82 chorych, w czasie redukcji masy ciała zaobserwowano zmniejszenie lipidów we krwi oraz obniżenie aktywności limfocytów CD4+ (prozapalnych) jak i zwiększenie produkcji obronnych cytokin przeciwzapalnych.. Znaczącą rolę w zdrowej diecie przeciw łuszczycowej stanowią tłuszcze.. Musimy nauczyć się wybierać te korzystne (produkty bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe, głównie z rodziny omega3).. W menu znacznie ograniczyć musimy źródła nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu (są to tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, takie jak smalec czy masło).. Ciekawostką jest, iż rzadziej na łuszczycę chorują Eskimosi.. Czy Znaczącą rolę w zdrowej diecie przeciw łuszczycowej stanowią tłuszcze wiemy dlaczego? Ponieważ ich tradycyjny sposób żywienia bazuje na rybach morskich (posiadających bardzo zdrowe kwasy tłuszczowe w swym składzie).. Gdzie jeszcze znajdziemy wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega–3? Występują w: olejach (lnianym, rzepakowym, sojowym, kukurydzianym), roślinach liściastych oraz rybach morskich (sardynki, łosoś, makrela, śledź, tuńczyk).. Gdy mamy ograniczony dostęp do dobrej jakości świeżych produktów warto zaopatrzyć się w tran.. Niezmiernie ważny jest prawidłowy stosunek kwasów omega-3 do omega-6.. Musimy być świadomi iż to rodzina kwasów omega-3 oraz kwas gamma-linolenowy są źródłem związków o charakterze przeciwstawnym.. Bilansując dietę należy dążyć do zwiększenia udziału kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 kosztem kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6.. Spośród NNKT (PUFA) szczególnie korzystne jest stosowanie kwasu eikozapentaenowego (zawartego w oleju rybim).. Niejednokrotnie zaobserwowano u pacjentów z łuszczycą zmniejszoną ilość aktywnej formy witaminy D w surowicy.. Zasadne wydaje się suplementowanie tej witaminy, oczywiście po konsultacji z lekarzem.. Często spotyka się opinie i zalecenia do stosowania diety wegetariańskiej przez osoby chorujące na łuszczycę.. Jest tak dlatego, iż m.. in. Produkty pochodzenia zwierzęcego zawierają kwas arachidonowy (AA), a ma on niestety prozapalny charakter działania, m.. in. Stymuluje produkcję IL-1 i wzmacnia odpowiedź tkankową na tę cytokinę.. Wyeliminowanie produktów pochodzenia zwierzęcego prowadzi w związku z tym do zmniejszenia stanu zapalnego w organizmie.. Niski poziom selenu, beta-karotenu i alfa-tokoferolu (tzw.. Przeciwutleniaczy) jest bardzo częstym problemem chorych na łuszczycę.. Wiadome jest, iż stres oksydacyjny i wynikający z niego przyrost rodników może odgrywać istotną rolę w mechanizmie zapalnym łuszczycy.. Bogatym źródłem cennych składników żywności są: świeże warzywa i owoce w związku z wysoką zawartością karotenoidów, flawonoidów oraz wspomnianych wcześniej witamin.. Warzywa oraz owoce są także bogatym źródłem błonnika pomocnego w regulacji perystaltyki jelit.. Odgrywa on znacząca rolę w zapobieganiu zaparć, a co za tym zapobiega osiedlaniu się złej mikroflory i gromadzeniu toksyn w jelitach.. Z tego względu ważna jest dieta bogata w błonnik pokarmowy.. Błonnik reguluje pracę jelit i zapewnia optymalną mikroflorę.. Znajdziemy go w pieczywie pełnoziarnistym, płatkach owsianych, otrębach.. Cenne witaminy dla chorujących na łuszczycę to również: kwas foliowy znajdujący się w zielonych warzywach (wspomagający regenerację naskórka), witamina PP występująca w produktach zbożowych, strączkach, rybach oraz owocach (poprawia ukrwienie skóry); witamina H, którą znaleźć możemy w orzechach, jajach, wątróbce jak i sardynkach (wpływa na prawidłową budowę i funkcjonowanie skóry).. Czy wiemy, gdzie znajdują się wolne rodniki o negatywnym wpływie m.. in. Na rozwój łuszczycy? Pochodzą one z dymu papierosowego, spalin, a także powstają w wyniku jedzenia ciężkostrawnych produktów czy picia alkoholu, który zwiększa także produkcję cytokin prozapalnych.. Badania potwierdzają również, że alkoholizm niestety zwiększa oporność na leczenie łuszczycy jak również zwiększa liczbę działań ubocznych.. Wykluczenie alkoholu łagodzi przebieg choroby.. Palenie papierosów wpływa na funkcję układu immunologicznego.. Palenie powoduje nadprodukcję prozapalnych interleukin i innych negatywnych czynników, nasilających reakcje zapalne w skórze.. Badania kliniczne ujawniły, że palenie tytoniu zwiększa narażenie na wystąpienie łuszczycy.. Co z dietą bezglutenową? Nie jest dobrym wyborem ona we wspomaganiu leczenia każdej osoby chorej na łuszczycę.. Zastosowanie jej jest wskazane u osób z obecnymi w surowicy krwi przeciwciałami antygliadynowymi.. Łuszczyca ma silny przebieg również ze względu na inne pokarmy, których nie toleruje nasz organizm.. Oprócz glutenu nasza żywność zawiera wiele alergenów w związku z czym należy wyeliminować je z diety.. Metoda prób i wykluczania pojedynczych podejrzanych składników żywności jest w tym przypadku najlepszym rozwiązaniem.. Wśród popularnych alergenów wymienia się również: pszenicę oraz mleko.. Po przeanalizowaniu zebranego materiału i wielu badań na temat wpływu składników żywności na przebieg łuszczycy, można stwierdzić iż zmodyfikowana dieta opierająca się na zasadach zdrowego żywienia z wyeliminowaniem używek i stresu wpływa pozytywnie na przebieg łuszczycy.. Wśród wielu osób z nadwagą i otyłością normalizacja masy ciała poprzez zastosowanie diety o niskiej zawartości energii może odgrywać istotną rolę w leczeniu dermatozy.. Wskazane jest zwiększenie w diecie podaży warzyw i owoców, bogatych w karotenoidy, flawonoidy oraz witaminę C, jak również wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega 3, których głównym źródłem są ryby morskie (sardynka, łosoś, makrela, tuńczyk).. Zabiegi te wpływają na złagodzenie przebiegu choroby.. Często zalecana jest również dieta wegetariańska w procesie leczenia łuszczycy.. Tak więc obiektywnie patrząc na ogląd sprawy mamy bardzo duży wpływ na komfort życia z chorobą, wcale nie musi być ona dla nas utrapieniem.