Rytm dobowy – czas mierzony przez wewnętrzny zegar biologiczny
Kacper Nowak
2026-03-24
7 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
54
W środowisku naturalnym, aktywność organizmów nie jest jednoznacznie przypisana do konkretnej porze dnia. Ludzie doświadczają szczytu codziennej żywotności w godzinach porannych, jednak również istnieją zwierzęta, które prowadzą nocny tryb życia. Jednakże ludzie są jedynymi istotami, które świadomie zmieniają swój naturalny, dzienny czas aktywności na przymusową funkcjonalność w nocy, co ma miejsce np. podczas pracy w zmianach nocnych. Taki wzór jest w konflikcie z naszymi rytmami biologicznymi, co powoduje, że pracownicy zmianowi zmieniają swoje wzorce snu i nawyki żywieniowe, które mogą mieć poważne implikacje zdrowotne.
Biologiczne cykle życiowe – definicja, mechanizmy i wpływ na organizm człowieka
Procesy fizjologiczne i behawioralne u większości organizmów żywych ulegają regularnym, powtarzalnym zmianom, określanym mianem rytmów biologicznych. U ludzi te wewnętrzne oscylacje są silnie skorelowane z cyklicznymi zjawiskami astronomicznymi – obrotem Ziemi wokół własnej osi (dobowy rytm okołodobowy), rocznym obiegiem planety wokół Słońca (rytm roczny) oraz fazami Księżyca (rytm okołomiesięczny), jak podkreśla Adamczak-Ratajczak w publikacji z 2014 roku. Choć może się wydawać, że ludzka aktywność jest całkowicie uzależniona od tych naturalnych cykli, badania wskazują na istnienie zarówno rytmów egzogennych – sterowanych przez bodźce środowiskowe takie jak nasłonecznienie czy temperatura otoczenia – jak i rytmów endogennych, generowanych przez wewnętrzny "zegar molekularny" zlokalizowany głównie w podwzgórzu mózgu, a konkretnie w jądrach nadskrzyżowaniowych.
Rozpocząłeś czytanie artykułu PRO
Możesz zapoznać się z pierwszym rozdziałem. Aby przeczytać cały artykuł i odblokować pełną treść, przejdź do konta PRO.
