Czy rzeczywiście to yerba mate, guarana czy kawa, które najbardziej stymulują?
Laura Schneider
2026-03-17
5 min. czytania
1 / 1
1 zdjęcie
239
Dla wielu osób, dzień bez porannej kawusi może okazać się traumatycznym przeżyciem... kiedy często spożywamy porcję energii w formie płynu przed wielogodzinnym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym... jednak coraz częściej wymieniamy kawę na napary zawierające alternatywne rodzaje kofeiny oraz szereg dodatkowych składników.
Yerba mate - właściwości i działanie
Yerba mate pochodzi z ostrokrzewu paragwajskiego, wiecznie zielonej rośliny z rodziny ostrokrzewowatych, rosnącej naturalnie w Ameryce Południowej, głównie w Paragwaju, Argentynie, Chile, Peru i Brazylii. Liście tej rośliny zawierają teobrominę (znajdującą się w czekoladzie) oraz teofilinę (obecną w zielonej herbacie), a także kompleks witamin, aminokwasów, minerałów (magnez, potas, cynk, chrom) i antyoksydantów w znacznie większych ilościach niż w niektórych zielonych herbatach. Regularne spożywanie naparu z yerba mate może poprawić wydajność układu krążenia, wspomagając metabolizm i zapobiegając gromadzeniu się kwasu mlekowego w mięśniach. Wiele odmian yerba mate jest bogata w potas, który reguluje równowagę wodną oraz utrzymuje prawidłowy rytm serca. Warto również wiedzieć, że średnia zawartość kofeiny w suchej masie liści wynosi od 0,7 do 2%, co jest zbliżone do stężenia w kawie (1–2,5%). Yerba mate działa moczopędnie, wspomagając detoksykację organizmu, oraz posiada silne właściwości przeciwutleniające, potwierdzone w licznych badaniach. Stymuluje układ nerwowy, poprawiając koncentrację i funkcję wątroby, a także redukuje odkładanie się cholesterolu w naczyniach krwionośnych, przeciwdziałając utlenianiu LDL. Chroni również przed powikłaniami cukrzycy. Należy jednak pamiętać, że nadmierne spożycie yerba mate może wiązać się z nagromadzeniem się w organizmie policyklicznych węglowodorów aromatycznych (PAK), w tym benzopirenów, które posiadają właściwości rakotwórcze. Badania wykazały obecność co najmniej 15 związków PAK w różnych odmianach yerba mate.
Guarana – właściwości i działanie
Guarana to roślina występująca w dorzeczu Amazonki. Wykazuje działanie pobudzające i pomaga zwalczać zarówno zmęczenie fizyczne, jak i psychiczne. Bogaty składnikowy profil, obejmujący guarany, alkaloidy, teobrominę, teofillinę, adeninę, terpeny, garbniki, skrobię, tłuszcze, flawonoidy oraz saponiny, przyczynia się do poprawy koncentracji i pamięci. Roślina jest znana jako naturalny stymulant i źródło energii, a jej właściwości kosmetyczne wynikają z obecności tych samych składników, które wspomagają organizm w radzeniu sobie z wysiłkiem. Ponadto, guarana może zmniejszać negatywny wpływ kofeiny na układ krążenia, a jednocześnie wzmacniać działanie przeciwzapalne substancji w organizmie.
Wpływ kofeiny obecnej w kawie na organizm
Kawa, znana od tysięcy lat, ma swoje korzenie w Afryce. Arabowie zaczęli ją spożywać już w XI wieku. Pierwsza kawiarnia powstała w Wiedniu, założyciel – Polak Jerzy Kulczyński. W Polsce pierwsze kawiarnie pojawiły się w Warszawie w 1724 roku. Kofeina zawarta w kawie wpływa na organizm, przyspieszając aktywność serca, podnosząc krótko ciśnienie krwi, rozszerzając naczynia oskrzeli, co poprawia dotlenienie. Blokuje również receptory odpowiedzialne za sen, eliminując zmęczenie. Poprawia krążenie mózgowe, co zwiększa zdolność koncentracji. Ponadto działa przeciwalergicznie, zmniejszając wydzielanie histaminy. Regularne picie kawy obniża ryzyko choroby Parkinsona, stymuluje naczynia mózgowe, dostarczając więcej tlenu i składników odżywczych do komórek nerwowych. Badania Uniwersytetu Harvarda wskazują, że duże ilości kawy zmniejszają ryzyko raka prostaty o 20% i przeciwdziałają cukrzycy typu 2. Jednak kawa rozpuszczalna jest formą pozbawioną naturalnych właściwości, dlatego lepiej jej unikać. Nie należy jej pić przy nadciśnieniu, arytmii, refluksie, jaskrze, wrzodach czy nieżycie żołądka. Nie jest też wskazana dla osób z zaburzeniami nerwowymi, emocjonalnymi czy psychicznymi oraz dla kobiet w ciąży. Kofeina wypłukuje wapń i magnez, ale małe dawki (1-3 filiżanki dziennie) nie szkodzą, zwłaszcza z dodatkiem mleka lub śmietanki.
Czy naprawdę herbata, yerba mate, napój z guaraną czy kawa – jaka jest najlepsza opcja?
W przypadku, gdy regularne picie kawy nie przynosi nam pożądanych efektów, a zamiast energii odczuwamy nadmierne pobudzenie i trudności z koncentracją lub snem, warto rozważyć inne źródła kofeiny.
