Dieta a rak okrężnicy

Nowotwór jelita grubego jest chorobą, która obejmuje zmiany w końcowym odcinku przewodu pokarmowego. Odsetek zachorowań na tę chorobę w Polsce jest stosunkowo wysoki, szacuje się, że stanowi on ok. 10-12% wszystkich nowotworów. Jest on też drugim pod względem częstości występowania złośliwym nowotworem. Najczęściej występuje u osób powyżej 65. roku życia. Prognozy wskazują, że w 2025 r. w samej Polsce choroba ta dotknie ponad 25 tysięcy osób (A. Kubiak, W. Kycler, M. Trojanowski 2014). Jednym z najważniejszych elementów zapobiegania tej chorobie jest jej wczesne wykrycie i leczenie, które zwiększa szanse na krótsze i mniej uciążliwe leczenie oraz brak przerzutów. W celu wczesnego wykrycia tej choroby, niezwykle ważne są badania endoskopowe, ponieważ nowotwory jelita grubego powstają głównie z polipów rozwijających się na błonie śluzowej, które można łatwo usunąć podczas kolonoskopii (A. Kubiak, W. Kycler, M. Trojanowski 2014). Do najważniejszych czynników ryzyka nowotworu jelita grubego zalicza się: – siedzący tryb życia, – wiek powyżej 60. roku życia, – otyłość, – nieswoiste zapalenie jelit, – przebytą radioterapię jamy brzusznej, – palenie tytoniu, – insulinooporność, – chorobę wieńcową. Głównymi przyczynami zachorowań są jednak nieprawidłowa dieta i mało aktywny tryb życia, które odpowiadają za prawie połowę przypadków tej choroby (V. Gianfredi i wsp. 2018). Objawy nowotworu jelita grubego są często niecharakterystyczne, a badania przesiewowe wywołują lęk i niechęć u większości osób, dlatego zazwyczaj nowotwór ten jest diagnozowany w późnym stadium.

Podobnie jak w innych przypadkach nowotworów, leczenie raka jelita grubego zależy od stopnia jego złośliwości, etapu zaawansowania oraz towarzyszących mu chorób. Im wcześniej zdiagnozuje się zmiany nowotworowe, tym większa jest szansa na skuteczną terapię. Głównymi metodami leczenia są chemioterapia i radioterapia. Wykorzystuje się również terapię farmakologiczną uzupełniającą, aby zmniejszyć efekty uboczne, takie jak nudności, biegunki, zaparcia lub ból, które często towarzyszą leczeniu. Niektóre leki podaje się w celu zmniejszenia niepożądanych skutków ubocznych związanych z chemioterapią. Niestety, rak jelita grubego nadal pozostaje poważnym wyzwaniem zdrowotnym, ponieważ wiąże się z wysoką śmiertelnością, stąd tak ważna jest odpowiednia profilaktyka, która obejmuje nie tylko badania przesiewowe, ale również zdrową dietę i aktywność fizyczną.

W przypadku nowotworów układu pokarmowego, czynniki żywieniowe odgrywają kluczową rolę. W szczególności, badania naukowe wykazały, że spożywanie nadmiernej ilości czerwonego mięsa i przetworzonych produktów mięsnych jest powiązane z wyższym ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego (E. Giovannucci, W. C. Willett, 1994). Jednakże, inne źródła białka nie wykazują takiego wpływu na organizm. Dodatkowo, nadmierne spożywanie alkoholu, szczególnie powyżej 50 gramów etanolu na dzień, jest związane z wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia tego typu nowotworu. Ponadto, niektóre badania sugerują, że dieta zachodnia, bogata w nasycone kwasy tłuszczowe i sól, może być przetwarzana przez bakterie jelitowe w substancje prozapalne lub rakotwórcze (S. J. D. O’Keefe, 2016).

Większość przypadków raka okrężnicy może być uniknięta poprzez zmiany w stylu życia, a nie tylko leczenie. Zmiany w diecie odgrywają szczególnie istotną rolę. Aby zapobiec rakowi okrężnicy, należy wprowadzić do swojej diety więcej produktów bogatych w błonnik, wapń, magnez, przeciwutleniacze oraz ograniczyć spożycie mięsa czerwonego i przetworzonego. W szczególności konieczne jest spożywanie przynajmniej 35 g błonnika pokarmowego na dzień oraz co najmniej 450 g warzyw i owoców w ciągu dnia. Dieta powinna również zawierać źródła kwasu foliowego (np. zielone warzywa liściaste, kasza gryczana) oraz być bogata w wapń (np. nabiał, warzywa kapustne) i roślinne źródła tłuszczów (np. oleje roślinne, orzechy). W celu dalszego zmniejszenia ryzyka raka okrężnicy, należy również unikać nałogów, takich jak palenie tytoniu.