PRO
MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ
8 min czytania
Maltodekstryna - jej natura, zastosowanie i potencjalne zagrożenia
Oliwia Kaczmarek
✓
Ekspert Medyczny Diets Premium • 24.03.2026
Odtwarzacz głosowy
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
✓
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego:
Treść artykułu została zweryfikowana pod kątem zgodności z normami żywieniowymi IŻŻ, WHO oraz standardami klinicznymi PTGiP.
| MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ | min czytania 8 min |
| Ekspert Medyczny Diets Premium Oliwia Kaczmarek | Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego 24.03.2026 |
Najważniejsze fakty w pigułce
Dzięki postępom w nauce możemy otrzymywać produkty modyfikowane, cechujące się lepszymi niż pierwotne właściwościami i parametrami technologicznymi. Przykładem takich produktów jest maltodekstryna, będąca wynikiem hydrolizy skleikowanej skrobi. Co to jest za związek, gdzie występuje i czy jest on bezpieczny dla ustroju?
Plan Żywieniowy
Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?
Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.
Materiał PRO
PRO
Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.
Maltodekstryna – opis i cechy charakterystyczne
Maltodekstryna jest rodzajem skrobi poddanej modyfikacji, powstałej w wyniku częściowej hydrolizy skrobi spożywczej pochodzącej z różnych surowców (np. ziemniaków, kukurydzy, ryżu, owsa). Skrobia jest wcześniej poddawana procesowi kleikowania, a następnie, pod wpływem kwasów i/lub enzymów (np. Α-amylazy) stosowanych w przemyśle spożywczym, ulega hydrolizie do maltodekstryn. Maltodekstryny są często nazywane produktami skrobiowymi hydrolizowanymi, w skrócie SHP (ang. starch hydrolysis products). Głównym parametrem, który opisuje maltodekstryny, jest równoważnik glukozowy – DE (ang. Dextrose equivalent), który określa stopień scukrzenia skrobi. Wartość ta wyrażona jest w procentach zawartości cukrów redukujących w suchej substancji hydrolizatu w przeliczeniu na glukozę. Maltodekstryny są dzielone na nisko-, średnio- i wysokoscukrzone w zależności od wartości DE. Maltodekstryna stosowana w przemyśle ma najczęściej postać białego lub lekko kremowego, sypkiego proszku, który całkowicie rozpuszcza się w wodzie. Ma łagodny słodki smak i charakterystyczny zapach.
Zastosowanie maltodekstryny w przemyśle spożywczym
Modernizacje skrobi mają na celu poprawę jej istniejących właściwości lub osiągnięcie nowych, specyficznych dla danego produktu. Maltodekstryny są powszechnie stosowane w przemyśle ze względu na ich pożądane właściwości biologiczne i funkcjonalne. Na skalę przemysłową maltodekstryny są używane jako neutralne wypełniacze, środki żelujące, stabilizatory emulsji i piany oraz materiały do powlekania. Mają zdolność do hamowania krystalizacji cukru, zwiększania lepkości i gęstości płynów oraz nadawania produktom pożądanych właściwości sensorycznych. W szczególności maltodekstryny o DE < 5 tworzą termoodwracalne żele podobne do konsystencji i rozkładalności tłuszczów spożywczych, dlatego są często używane w produkcji serów i margaryn, które charakteryzują się dobrą rozkładalnością nawet po wyjęciu z lodówki. Hydroksylaty skrobi używane jako zamienniki tłuszczów mogą zastąpić do 40-85% tłuszczu w produkcie. Z punktu widzenia konsumenta, ich stosowanie w technologii żywności wydaje się być najbardziej interesujące. Ze względu na ich właściwości są często dodawane do sosów, zup i kremów. Są również używane jako emulgatory, wzmacniacze smaku i aromatu, środki spulchniające, zagęszczacze i konserwanty. W przemyśle mleczarskim są dodawane do lodów, margaryn, deserów mlecznych, jogurtów i sosów.
Znaczenie maltodekstryny
Dzięki swoim właściwościom, maltodekstryna jest powszechnie używana jako dodatek przemysłowy. Można ją odnaleźć w produktach takich jak: - koncentraty żywnościowe, zupy, sosy, przyprawy; - wyroby cukiernicze i piekarnicze; - majonezy; - napoje odżywcze (jako źródło łatwo przyswajalnych węglowodanów); - napoje gazowane; - słodycze; - lody i mrożone desery; - produkty dietetyczne; - produkty dla dzieci (mleko modyfikowane, mleko dla niemowląt, kaszki).
Maltodekstryna w kaszkach dla dzieci
Ze względu na łatwą przyswajalność przez układ pokarmowy, maltodekstryny mogą być stosowane nawet u najmłodszych dzieci i niemowląt. Ich niedojrzały układ trawienny i brak zdolności do produkcji pewnych enzymów powodują, że trudno im przyswajać skrobię. Dodatek maltodekstryn poprawia również walory smakowe żywności dla dzieci i niemowląt – zwiększa rozpuszczalność w wodzie oraz oferuje atrakcyjną strukturę i konsystencję gotowego produktu. Co istotne, maltodekstryna może służyć jako alternatywne źródło energii w produktach dla dzieci z nietolerancją laktozy. Wykorzystuje się ją także w produktach hipoalergicznych, gdzie białko mleka zostało poddane hydrolizie lub zastąpione białkiem sojowym.
Maltodekstryna jako źródło energii w sporcie
Maltodekstryna zyskuje coraz większą popularność jako źródło energii dla mięśni podczas intensywnych wysiłków fizycznych. Ta kompleksowa połączenie węglowodanów, składająca się z glukozy, zdobywa coraz większą aprobatę wśród sportowców, zwłaszcza tych, którzy uprawiają sporty długodystansowe. Zarówno badania naukowe, jak i obserwacje indywidualne potwierdzają skuteczność maltodekstryny w dostarczaniu energii oraz jej wpływ na wydajność i odzysk mięśni.
Maltodekstryna i gluten
Maltodekstryna jest głównie wytwarzana ze skrobi pochodzącej z źródeł bezglutenowych, takich jak kukurydza, ziemniaki, ryż i tapioka, dlatego powinna być naturalnie pozbawiona glutenu. Niestety, czasami jest produkowana z pszenicy, co oznacza, że osoby chorujące na celiakię muszą zwrócić szczególną uwagę na źródło, z którego pochodzi maltodekstryna. Uzyskanie tej informacji może być jednak trudne, ponieważ producent nie jest zobowiązany do podawania zawartości glutenu w używanej maltodekstrynie. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 roku w sprawie znakowania produktów spożywczych, "producent jest zobowiązany umieszczać na opakowaniu informację na temat pochodzenia skrobi i skrobi modyfikowanej, jeżeli skrobia ta zawiera gluten (...)". Jednak producent nie musi podawać informacji na temat zawartości glutenu w maltodekstrynie na bazie pszenicy, jeśli stopień przetworzenia nie może zwiększać poziomu alergenności.
Maltodekstryna - wskaźnik glikemiczny
Wskaźnik glikemiczny (WG) jest środkiem pomiaru zdolności produktu do podniesienia poziomu glukozy w organizmie w porównaniu do wpływu, jaki wywierają równoważne ilości glukozy lub chleba pszennego. Im wyższy WG danego produktu, tym szybciej po spożyciu produktu dochodzi do wzrostu poziomu cukru we krwi. Maltodekstryna wykazuje wysoki wskaźnik glikemiczny (powyżej 70), co oznacza, że jej spożycie powinno być pod kontrolą, a w przypadku zaburzeń metabolizmu węglowodanów, takich jak cukrzyca czy insulinooporność, należy go ograniczyć ze względu na ryzyko szybkiego wzrostu poziomu cukru we krwi po spożyciu maltodekstryny i ryzyko hiperglikemii.
Maltodekstryna - potencjalne ryzyko
Maltodekstryna jest kluczowym składnikiem w wielu przetworzonych produktach spożywczych. Chociaż bezpośrednie powiązania spożycia maltodekstryny z negatywnymi skutkami zdrowotnymi nie są udokumentowane, sugerowano, że duże ilości maltodekstryny mogą przyczyniać się do zwiększonego ryzyka rozwoju chorób przewlekłych. W szczególności, regularne spożywanie produktów o wysokiej energii, niskiej zawartości błonnika i białka oraz wysokiej zawartości przetworzonych prostych cukrów (w tym maltodekstryny) może doprowadzić do przyrostu masy tłuszczowej ciała, pogorszenia wrażliwości insulinowej oraz dyslipidemii. Jednak maltodekstryna jest powszechnie uważana za bezpieczny dodatek do żywności i jest stosowana jako składnik doustnych preparatów do żywienia medycznego, szczególnie w celu poprawy stanu odżywienia pacjentów szpitalnych. Niemniej jednak zaleca się umiar w spożywaniu maltodekstryny i rozważenie stosowania suplementacji maltodekstryną w indywidualnych przypadkach (np. sportowcy).
Koszt maltodekstryny
Maltodekstryna nie jest produktem o wysokiej cenie. Średnio za kilogram zapłacimy kilkanaście złotych. Jednakże, jeśli porcja sugerowana wynosi około 50 gramów, to w opakowaniu jednokilogramowym znajduje się 20 porcji maltodekstryny, a cena przeliczeniowa na porcję nie jest tak niska, jak by się to mogło wydawać.
Podsumowanie
Maltodekstryna, ze względu na swoje technologiczne korzyści, jest powszechnie wykorzystywana w przemyśle spożywczym. Bezsprzecznie poprawia ona cechy organoleptyczne produktów, do których zostaje dodana. Ponadto, jest stosowana w sporcie oraz w żywieniu dzieci i pacjentów szpitalnych. Maltodekstryna uważana jest za bezpieczną substancję, jednakże osoby z zaburzeniami tolerancji glukozy, chorujące na cukrzycę oraz insulinooporność powinny ograniczać jej spożycie z uwagi na wysoki indeks glikemiczny. Osoby ze schorzeniami glutenowymi, takimi jak celiakia, również powinny zachować ostrożność, ponieważ maltodekstryna może być produkowana z surowców zbożowych, w tym pszenicy.
Oliwia Kaczmarek
Ekspert Medyczny Diets Premium
Ekspert zespołu medyczno-dietetycznego Diets Premium. Specjalizuje się w dietoterapii, optymalizacji metabolizmu oraz klinicznych planach żywieniowych.
Zobacz profil →
