Zespół jelita nadwrażliwego - FODMAP

Prawie dwie trzecie osób zdiagnozowanych na IBS zauważają objawy pochodzące z przewodu pokarmowego, które kojarzą z jedzeniem - węglowodanami nieprawidłowo przyswajanymi przez organizm, występującymi w produktach spożywczych, takich jak mleczne produkty, warzywa strączkowe, kapusta, a także potrawy ciężkostrawne, tłuste i ostre, oraz popularne używki, jak kawa i alkohol, które mogą wywołać lub pogłębić objawy. Badania na Uniwersytecie Monash wykazały, że pewne węglowodany, znane jako FODMAP, mogą przyczynić się do szybszego wystąpienia objawów.

Dieta ograniczająca FODMAP pomaga zmniejszyć objawy w przypadku zespołu jelita nadwrażliwego. Chociaż znacząco podkreśla się zalety diety ograniczającej, warto zaznaczyć, że nie wszystkie produkty zawierające FODMAP mogą nasilać objawy dotyczące przewodu pokarmowego. Wystąpienie i stopień nasilenia objawów są indywidualne i zależą od poziomu zaburzeń wchłaniania. Wyróżnia się dwa podstawowe mechanizmy, które odpowiadają za wywołanie objawów u osób z IBS. W pierwszym mechanizmie FODMAP nie są dobrze absorbowane przez jelito cienkie, co powoduje efekt osmotyczny (ściągający płyny do przewodu pokarmowego). Nadmiar płynów może prowadzić do objawów ze strony przewodu pokarmowego. Drugi mechanizm opiera się na szybkiej fermentacji przez florę bakteryjną okrężnicy, co prowadzi do rozdęcia okrężnicy oraz powstania gazów, które przyczyniają się do wystąpienia bólu i wzdęć.

Dieta z małą ilością fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli (FODMAP to skrót od fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols) umożliwia identyfikację produktów, które powodują dyskomfort. Zalecenia pochodzące z Uniwersytetu Monash polecają usunięcie produktów obfitujących w FODMAP przez 68 tygodni i stopniowe ponowne wprowadzanie ich pod nadzorem dietetyka po upływie 8 tygodni. Celem stopniowego wprowadzania produktów jest zidentyfikowanie produktów, które powodują dyskomfort. Zaleca się prowadzenie dzienniczka żywieniowego, w którym należy zanotować każdy posiłek spożyty w ciągu dnia (skład, ilość) oraz ewentualne objawy, które pojawiają się po spożyciu danej porcji jedzenia. Objawy należy ocenić na skali od 1 do 10, gdzie 1 oznacza znaczne uczucie dyskomfortu, a 10 oznacza bardzo dobry stan bez objawów.

Objawy mogą zacząć się objawiać prawie natychmiast po zażyciu produktów bądź po pewnym czasie. Do najczęściej sygnalizowanych objawów należą ból brzucha, biegunka oraz/lub zaparcie, wymioty, wzdęcia.

Zboża: pszenica, żyto, jęczmień oraz produkty pochodzące z tych zbóż Owoce: arbuz, brzoskwinie, śliwki, nektarynki i większość suszonych owoców Warzywa: cebula, czosnek, karczochy, por, burak, kapusta, groszek Zboża: pieczywo bezglutenowe, mąka orkiszowa, chleb orkiszowy na zakwasie, płatki ryżowe, mąka owsiana, płatki owsiane, makaron bezglutenowy, ryż, komosa ryżowa Owoce: banan, większość owoców jagodowych (z wyjątkiem malinojeżyn, jeżyn), winogrona, cytryny, limonki, mandarynki, pomarańcze, kiwi, ananas, marakuja, rabarbar Warzywa: papryka, kapusta chińska, zielona fasola, pomidory, cukinia, ziemniaki, bataty, ogórek, marchew, seler, sałata Miód, syrop glukozowo-fruktozowy Warzywa: szparagi i groszek Owoce: banany, winogrona, melon, kiwi, cytryna, limonka, mandarynka, pomarańcza, marakuja, paw-paw, Substancje słodzące: syrop klonowy Sorbitol Owoce: jabłka, gruszki, morele, awokado, jeżyny, nektarynki, brzoskwinie, śliwki, arbuzy Syrop klonowy i cukier (sacharoza), niektóre słodziki Owoce: banany, winogrona, melon spadziowy, kiwi, cytryna, mandarynka, pomarańcza, marakuja, papaja