Lubczyk lekarski – zastosowanie, nasiona i korzeń. Domowa nalewka z lubczyku i jej właściwości zdrowotne

Lubczyk to bylina dorastająca nawet do 2 metrów wysokości, o grubym, rozgałęzionym kłączu, pierzastych liściach i żółtych baldachach kwiatowych. Pochodzi prawdopodobnie z rejonu Bliskiego Wschodu i basenu Morza Śródziemnego.

W medycynie ludowej lubczyk uchodził za potężny afrodyzjak i symbol miłości, stąd jego polska nazwa nawiązująca do lubienia i kochania. Surowcem o najwyższej aktywności biologicznej jest korzeń lubczyku (Radix Levistici) oraz owoce (Fructus Levistici), bogate w olejki eteryczne (zwłaszcza ftalidy, nadające specyficzny aromat) i kumaryny.

Aktywne związki lubczyku wykazują wielokierunkowe działanie farmakologiczne:

• Działanie moczopędne (akwaretyczne) – olejek eteryczny zwiększa filtrację kłębuszkową w nerkach i wydalanie moczu bez nadmiernej utraty elektrolitów, wspomagając oczyszczanie dróg moczowych;
• Działanie rozkurczające i wiatropędne – ftalidy rozluźniają mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych, likwidując bolesne wzdęcia i kolki;
• Pobudzanie trawienia – związki gorzkowe stymulują wydzielanie soków żołądkowych i żółci, usprawniając trawienie ciężkostrawnych potraw;
• Działanie wykrztuśne – napary wspomagają rozrzedzanie śluzu w drogach oddechowych.

Głównym wskazaniem medycznym dla korzenia i nasion lubczyku, uznanym m.in. przez Europejską Agencję Leków (EMA), jest tzw. terapia płucząca w stanach zapalnych dróg moczowych oraz profilaktyka kamicy nerkowej (piasku nerkowego).

Odwar z korzenia lubczyku przygotowuje się, zalewając 1 łyżeczkę (ok. 2–3 g) rozdrobnionego suszu 200 ml wody i gotując na wolnym ogniu przez 5 minut. Po odcedzeniu pije się go 2–3 razy dziennie, pamiętając o przyjmowaniu obfitych ilości płynów w ciągu dnia.

Nalewka z lubczyku (tzw. kordiał) to tradycyjny trunek wzmacniający trawienie i poprawiający samopoczucie:

Przepis: Około 50 g świeżego, umytego i posiekanego korzenia lubczyku (lub 30 g suszonego) umieść w słoiku, zalej 500 ml 40–50% czystego alkoholu, dodaj 2–3 łyżki miodu i odrobinę skórki cytrynowej. Odstaw w ciemne miejsce na 2–3 tygodnie, codziennie wstrząsając słojem. Po tym czasie przefiltruj nalewkę i przelej do butelki. Pij po 1 łyżeczce (5 ml) po ciężkostrawnych posiłkach.

Środki ostrożności: Ze względu na zawartość furanokumaryn lubczyk może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV (fototoksyczność). Preparaty z korzenia są przeciwwskazane w ostrym kłębuszkowym zapaleniu nerek oraz w ciąży (działanie pobudzające skurcze macicy).