Dżakfrut – owoc chlebowca jako alternatywa dla mięsa

Dżakfruit, również rozpoznawany jako dżakfruit, jest owocem drzewa chlebowego (łac. Artocarpus heterophyllus). Ta zimozielona roślina, znana również jako drzewo chlebowe, należy do rodziny morwowatych. Pochodzi z Indii, lecz uprawia się go także w innych obszarach o tropikalnym klimacie, takich jak Brazylia, Tajlandia i Indonezja. Drzewo chlebowe osiąga wysokość 10-30 m, a jego owoce uważa się za największe na świecie. Owoce te rosną w sposób unikalny, bezpośrednio od pnia. Dojrzałe dżakfruity są koloru ciemnożółtego lub jasnego brązu, pokryte twardej skórki ozdobione kolcami. Owoce mają kształt owalny, mogą mieć do 1 m długości i ważyć do 50 kg, choć średnia masa wynosi około 10 kg. Warto odnotować, że zarówno miąższ, jak i nasiona owocu są jadalne. Z młodego drzewa chlebowego można uzyskać rocznie około 200 dżakfruitów, podczas gdy starsze drzewa dają do 500 owoców rocznie.

Podobnie jak w przypadku innych owoców, siła prawdziwego smaku jakfruktów zależy od tego, jak dalece dojrzałe są one. Kiedy są już dojrzałe, żółte okazy posiadają wyraźny owocowy zapach oraz słodki egzotyczny smak, który często jest porównywany do brzoskwiń lub mango. Można także znaleźć stwierdzenie, że przypomina on połączenie smaków banana i ananasa. Z kolei niedojrzałe, zielone owoce mają neutralny smak, a ich miąższ po podgrzaniu staje się podobny w konsystencji do kurczaka lub wieprzowiny, co sprawia, że coraz częściej wykorzystuje się je jako zamiennik mięsa.

Dojrzały owoc z rodzaju dżakfrutu dostarcza około 95 kcal na 100 g. Wartość kaloryczna niedojrzałych owoców jest znacznie niższa i wynosi około 30 kcal. Dżakfrut jest cennym źródłem witamin i minerałów. Szczególnie wyróżnia się dużą zawartością potasu – zawiera więcej niż banany, które są uważane za produkt obfitujący w ten składnik. W owocu znajdują się również witaminy A, C, B1, B2, B3, B6, kwas foliowy, magnez, wapń, żelazo i cynk. Ponadto, w dżakfrucie występują lignany, flawonoidy i karotenoidy, które mają korzystny wpływ na zdrowie. Z powodu zawartości białka i zdrowych tłuszczów nasiona owocu są również cenne.

Jakfrut jest wykorzystywany zarówno w deserach, jak i w głównych danach. Świeży miękisz z dojrzałych owoców można dodawać do sałatek lub spożywać na surowo jako słodki przekąski. Wykorzystuje się go także do produkcji konfitur, galaretek, drinków i ciast. Łączy się bardzo dobrze z aromatem kokosowym. W formie suszonej można go stosować do domowych batonów muesli, owsianki lub granoli. Niedojrzałe owoce są stosowane w daniach o wyrazistym smaku, lecz wymagają one obróbki termicznej. Ugotowany i przyprawiony jakfrut naśladuje strukturą mięso. Coraz częściej wykorzystuje się go w wegańskich hamburgerach, kebabach, gulaszu oraz jako zamiennik szarpanej wołowiny. Ponadto w postaci wysuszonej i zmielonej służy jako zagęszczacz zup i sosów. Jednakże należy zwrócić uwagę, że jeśli chodzi o wartości odżywcze, jakfrut nie może być uważany za równoważnik mięsa, ponieważ zawiera niewielkie ilości białka, a w jego składzie przeważają węglowodany.

Uwagę zwraca fakt, że owoce chlebowca, będąc nie tylko smacznymi, ale także korzystnymi dla zdrowia, są bogate w cenne składniki bioaktywne. Jakfrut charakteryzuje się wysoką aktywnością przeciwutleniającą, która osiągana jest dzięki składnikom o właściwościach antyoksydacyjnych, takim jak kwas askorbinowy (witamina C), karotenoidy oraz flawonoidy. Te związki opóźniają lub zmniejszają procesy utleniania, które przyczyniają się do uszkadzania tkanek i występowania stanów zapalnych. Obecność antyoksydantów zmniejsza więc ryzyko rozwoju wielu chorób, w tym miażdżycy, chorób naczyniowych serca, a także schorzeń neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera. Wysoka zawartość potasu w jakfruicie wspiera układ krążenia, obniżając ciśnienie krwi i zmniejszając ryzyko wystąpienia zawału. Ponadto witamina B6 pomaga obniżyć poziom homocysteiny we krwi, co wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia. Badania naukowe pokazują, że flawonoidy wyizolowane z owoców chlebowca wykazują właściwości przeciwzapalne, hamując uwalnianie związków sygnalizujących stan zapalny w organizmie. Fitozwiązki, takie jak lignany, saponiny i izoflawony, wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe oraz przeciwstarzeniowe, zapobiegając także nadciśnieniu. Naukowcy sugerują, że substancje obecne w jakfruicie zmniejszają mutagenność aflatoksyny (substancji rakotwórczej) i mogą przeciwdziałać rozwojowi nowotworów. Korzyści zdrowotne wynikają także z obecności błonnika pokarmowego, który wspiera procesy trawienne, reguluje pracę jelit, zapobiega zaparciom oraz chroni przed rakiem jelita grubego. Nie mniej ważnymi są obecne składniki mineralne, takie jak wapń, który wpływa na zdrowie kości, żelazo, które zapobiega anemii, oraz magnez, który przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.

Składniki: – jaca (zielony) – puszka, – cebula – ½ sztuki, – czosnek – 2 ząbki, – olej rzepakowy – 2 łyżki, – sok z cytryny – łyżka, – sos sojowy – 2 łyżki, – keczup – 2 łyżki, – papryka wędzona – łyżeczka, – papryka chili – ¼ łyżeczki, – kmin rzymski – ¼ łyżeczki, – pieprz i sól do smaku. Przygotowanie: 1. Jacę odcedzić i opłukać. Pokroić twarde części, pozostałe rozdrobnić ręcznie lub widelcem. 2. Posiekać cebulę oraz czosnek, połączyć z przyprawami i pozostałymi składnikami. 3. Wymieszać, pozostawić na kilka godzin (najlepiej wstawić na noc do lodówki). 4. Rozgrzać patelnię, całość smażyć na średnim ogniu ok. 15 minut. W razie konieczności podczas smażenia można dodać niewielką ilość wody. Dodatkowa informacja: Zamarynowany jaca można też przygotować w piekarniku. Czas pieczenia wynosi ok. 30–40 minut w 180–200°C.

Składniki: – dżakfrut (odmiana zielona) z puszki, – 1 marchew, – 1 cukinia, – 1 papryka, – 1 filiżanka sosu pomidorowego, – 1 cebula, – 3 ząbki czosnku, – 1 łyżka oleju roślinnego, – 2 łyżki sosu sojowego, – przyprawy: sól, pieprz, liść laurowy, ziele angielskie, papryka wędzona. Przygotowanie: 1. Rozgrzej olej na patelni i podsmaż cebulę pokrojoną w kostkę oraz pokrojony czosnek. 2. Dodaj marchew pokrojoną w plasterki i dusz przez około 5 minut. 3. Przygotuj dżakfrut poprzez obmycie, pokrojenie w kostkę i dodanie do patelni. 4. Przypraw, dodaj sos pomidorowy i sos sojowy, gotuj przez około 30 minut pod przykryciem. 5. Na koniec dodaj cukinię i paprykę, pozostaw na średnim ogniu, aż warzywa będą miękkie. 6. Podawaj z kaszą, ryżem, makaronem lub pieczywem.

Składniki: – dżakfrut (zielony) – puszka, – mleczko kokosowe – puszka, – dyń – ½ małej sztuki, – cebula – sztuka, – czosnek – 2 ząbki, – żółta pasta curry – 2 łyżeczki, – oliwa – łyżka, – garam masala – ½ łyżeczki, – sól i pieprz do smaku. Przygotowanie: 1. Na patelni rozgrzej oliwę. Zeszklij pokrojoną w piórka cebulę i posiekany czosnek. 2. Dodać obraną i pokrojoną dynię oraz dżakfrut. Dusić ok. 5–10 minut. 3. Wlać mleczko kokosowe, dodać żółtą pastę curry i przyprawy. 4. Wymieszać wszystkie składniki, dusić na małym ogniu przez ok. 20 minut. 5. Podawać z ugotowanym ryżem posypane świeżą kolendrą.

Ze względu na smak oraz konsystencję owocu chlebowca, doskonale on imituje mięso. Zalecany jest dla osób żywiących się w sposób roślinny, ale także dla tych, które poszukują nowych rozwiązań kulinarne. Należy podkreślić, że dżakfrut jest produktem wartościowym, ponieważ zawiera witaminy i składniki mineralne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ponadto, obecne w nim związki bioaktywne wywierają pozytywny wpływ na zdrowie. Jednakże, należy pamiętać, że owoce niedojrzałe nie są przeznaczone do spożycia bez uprzedniego podgrzania. Jeśli spożyje się je surowe, mogą one spowodować problemy z układem pokarmowym, takie jak ból brzucha czy biegunka. Po ugotowaniu lub upieczeniu, owoc staje się bardzo łatwo przyswajalny i nie powoduje już takich objawów.