Trening siły po urazie rdzenia kręgowego

Urazy rdzenia kręgowego stają się coraz bardziej częste wśród młodych ludzi, stając się poważnym problemem zdrowotnym. Głównymi przyczynami są wypadki samochodowe i upadki z dużej wysokości. Niewielka część przypadków jest spowodowana urazami sportowymi lub aktami agresji. Przez lata opracowano różne zestawy kryteriów oceny, aby ustalić stopień uszkodzenia rdzenia kręgowego. Wśród najczęściej używanych znajdują się skala Frankela oraz normy Amerykańskiego Towarzystwa Urazów Rdzenia Kręgowego (ASIA). W zależności od stopnia uszkodzenia, osoba może być mniej lub bardziej niezależna. Niezbędne jest odpowiednie planowanie rehabilitacji, aby zapewnić najlepsze funkcjonowanie w życiu codziennym.

Po urazie rdzenia kręgowego często występuje atrofia mięśni i utrata masy kostnej, szczególnie w dolnych kończynach. Badanie przeprowadzone na pacjentach po SCI (urazie rdzenia kręgowego) oceniało stopień mineralizacji kości oraz skład ciała, w tym beztłuszczową masę ciała (LBM) i zawartość tkanki tłuszczowej (FM). Zauważono wzrost poziomu tkanki tłuszczowej, głównie w dolnych kończynach, co może być związane z atrofią mięśni, oraz zwiększoną podatność na urazy spowodowane utratą masy kostnej u osób nieaktywnych (R... Singh i współautorzy, 2014; G. L. C. D’Oliveira i współautorzy, 2014). W kolejnym badaniu porównywano skład ciała osób aktywnych i nieaktywnych po urazie rdzenia kręgowego. Wykazano pozytywny wpływ aktywności fizycznej na utrzymanie beztłuszczowej masy ciała (FFM) i poprawę wrażliwości insulinowej, co umożliwiło redukcję tkanki tłuszczowej w sposób bardziej efektywny (S.. A. Sisto, N. Evans, 2014). Celem ćwiczeń i interwencji dietetycznych u osób po SCI jest zwiększenie NEAT (spontanicznej aktywności pozatreningowej), zmniejszenie liczby spożywanych kalorii w ciągu dnia oraz zwiększenie beztłuszczowej masy ciała w celu zapobiegania otyłości (S.. A. Sisto, N. Evans, 2014). Systematyczny trening siłowy może przyczynić się do odzyskania funkcji motorycznych i sensorycznych, stymulacji wzrostu i utrzymania masy mięśniowej oraz zwiększenia gęstości kości (S.. A. Sisto, N. Evans, 2014). Ważne jest, aby trening był odpowiednio zaprogramowany i ukierunkowany na progresję. Program treningowy powinien zawierać ćwiczenia o odpowiedniej intensywności i częstotliwości oraz uwzględniać specyfikę urazów trenującego, aktywację wybranych partii mięśniowych oraz pracę w pełnych zakresach ruchu. Siła i wytrzymałość mięśniowa są ważne w kontekście budowania i utrzymania sprawności. Badanie przeprowadzone przez Fundację Aktywnej Rehabilitacji (FAR) wykazało, że trening siłowy przy użyciu hantli wzmocnił siłę ramion i poprawił wytrzymałość fizyczną u sportowców po SCI uczestniczących w igrzyskach paraolimpijskich (T.. Tasiemski, M. Osińska, 2013).

Współczesna kulturystyka jest wyjątkową dyscypliną wśród sportów wyczynowych, znoszącą granicę między pełnosprawnym sportowcem a osobą niepełnosprawną. Od 2008 roku, dzięki inicjatywie Nicka Scotta, istnieje organizacja WCBB (Wcheelchair Bodybuilding), której rozwój umożliwia współpraca z NPC (National Physique Committee) oraz IFBB Professional League (International Federation of Body Builders). WCBB zbiera fundusze i promuje kulturystykę na wózkach inwalidzkich, wspierając młodych kulturystów, udzielając niezbędnych szkoleń oraz motywując do działania. Marzeniem niemal każdego sportowca w branży fitness jest wystąpienie na scenie kulturystycznej i dzielenie się owocami ciężkiej pracy. Kulturysty na wózkach ocenia się pod kątem rozwoju górnych partii mięśniowych, szukając symetrii muskulatury, szerokich pleców, wąskiej talii oraz niskiego poziomu tkanki tłuszczowej. Aby wygenerować deficyt kaloryczny, kulturysty na wózkach inwalidzkich ograniczają podaż kalorii, planując proces redukcji tkanki tłuszczowej tak, aby zachować jak najwięcej masy mięśniowej. Jest to trudniejsze ze względu na brak możliwości wykonywania sesji cardio przy użyciu bieżni lub orbitreku, które umożliwiają spalenie określonej liczby kalorii i opiekę nad układem sercowo-naczyniowym. Trenerzy zawodników z niepełnosprawnością korzystają z maszyn takich jak hand-bike lub ergometr, aby wspomóc proces utraty wagi.

W terapii osób po urazach rdzenia kręgowego, rzadko stosowana jest aktywność fizyczna w postaci np. treningu siłowego, która może przynieść liczne korzyści, szczególnie dla osób lubiących uprawiać sport. Może to stanowić dodatkową motywację. Ponadto, nie tylko prowadzi do poprawy estetyki ciała, ale również ma wpływ na podniesienie zadowolenia z życia i wzmocnienie poczucia własnej wartości (M. Suchanecka, K. Graja 2018). Indywidualnie skonstruowany program szkoleniowy pozwala na rozwój kształtu, zwiększenie stabilności oraz kontrolę oddechu, co może przyczynić się do poprawy funkcjonowania w codziennym życiu i zwiększenia autonomii oraz niezależności osób po urazie rdzenia kręgowego.