Sztuka zapamiętywania: jak techniki mnemotechniczne ułatwiają efektywne przyswajanie wiedzy w codziennym życiu i nauce

Mnemotechnikami określamy zespół działań umysłowych, które pozwalają na przyswojenie informacji w sposób trwały tak, by można było nią manipulować i sięgać w każdej chwili.. Określenie pochodzi od greckiego słowa mneme – pamięć i technikos – „wykonany zgodnie ze sztuką”.. Łatwiej zapamiętujemy informacje, które wywołują w nas skojarzenia albo reakcje emocjonalne aniżeli suche fakty.. Ponadto szybciej przyswajamy wiadomości pozytywne; żywe, kolorowe i bogate ilustracje.. Kodowaniu danych sprzyjają także różne symbole, które są zakorzenione w naszej świadomości.. W oparciu o te podstawową wiedzę tworzone są różnego rodzaju mnemotechniki.. Na efektywność mnemotechnik wpływają skojarzenia i wyobraźnia.. Odpowiedzialna za nią jest prawa półkula, której domeną jest wyobraźnia, rytm, kolor, zmiana wielkości, relacje przestrzenne.. Lewa półkula to przede wszystkim myślenie logiczne i funkcje werbalne.. To ją używa się najczęściej podczas zapamiętywania słów, cyfr, myślenia logicznego i technicznego.. Jednak by ją odciążyć od nieustannego powtarzania informacji warto spróbować innych metod na zapamiętywanie danych.. Jest to możliwe, jeśli skorzysta się z atutów prawej półkuli.

Mnemotechniki można podzielić ze względu na stopień trudności – na łatwe, które polegają na kategoryzacji podobnych elementów i trudne, w których wykorzystuje się wyobraźnię i kreatywność.. Grupowanie – polega na uporządkowaniu informacji według zasad, na przykład podobieństwa znaczeniowego.. Z ciągu wyrazów: tablica, ocena, kapusta, nauczyciel, marchew, ogórek, ołówek, ziemniaki, buraki, dyrektor można wyodrębnić dwie kategorie: warzywa i szkoła.. Pałac pamięci – w terminologii naukowej znana jako metoda miejsc.. Wykorzystuje się w niej wyobraźnię.. Polega na kojarzeniu informacji z miejscami, które się zna, bo mija się je w drodze na uczelnię czy do pracy.. Pomaga zapamiętać dużą ilość wiadomości w określonym porządku Akronimy – inaczej skrótowce przydają się, gdy chcemy zapamiętać wiadomość składającą się z kilku lub kilkunastu słów.. Naszym zadaniem jest stworzenie nowego słowa albo wyrażenia z pierwszych zgłosek lub liter innych wyrazów, które chcemy zapamiętać.. Można wyróżnić te akronimy, które mają znaczenie, np.. HOME (ang. Dom), gdy musimy zapamiętać nazwy jezior Ameryki: Huron, Ontario, Michigan, Erie.. I te – nieznaczące – np.. KOSDKP – gdy uczymy się nazw okresu paleozoiku: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon, perm.. Metoda haków pamięciowych to tworzenie skojarzeń (haków) cyfr z obrazami przypominającymi kształtem te cyfry.. I tak na przykład: 1 to świeca, 2 to łabędź, 3 to serce, 4 to krzesło, 5 – hak dźwigu, 6- wiśnia, 7 – kosa, 8 – bałwan, 9 – balon, 10 – rycerz z mieczem i tarczą.. Skojarzenia te powinny być abstrakcyjne, wesołe o zabarwieniu pozytywnym i osobistym, gdyż te łatwiej pamiętamy.. Łańcuchowa metoda skojarzeń – kolejna technika, w której wykorzystuje się wyobraźnię i fantazję.. Polega na stworzeniu historyjki lub opowiadania, na które składa się ciąg skojarzeń z wyrazów do zapamiętania.. Podczas jej tworzenia ważne jest poczucie humoru, absurdalność, przesada.

Dzieci również mogą korzystać z mnemotechnik już od najmłodszych lat.. Pozwoli to na rozwijanie wyobraźni, kreatywnego myślenia i podejścia do problemów.. Wczesne zaimplementowanie w dzieciach tego typu sposobów do nauki przyspieszy i ułatwi ten proces.. W późniejszej edukacji będą wiedziały, jak szybko i efektywnie się uczyć.. Można zaproponować dzieciom takie techniki: Piktogram, czyli ilustrowanie określonych informacji do zapamiętania, takich jak piosenki, bajki, wierszyki.. Polega na tworzeniu przez uczniów rysunków, które oddają daną treść.. W taki sposób mogą się uczyć znaków drogowych, bowiem do ich nazw muszą przygotować rysunkowe odpowiedniki.. Wierszyki/rymowanki, które opiera się o element żartu, ponieważ dzieci lepiej zapamiętują śmieszne wierszyki niż „suche” informacje.. Tę technikę stosuje się podczas nauki ortografii.. Przykładem jest zapamiętanie reguły pisowni „u””: Zapamiętaj zawsze tu, pisz otwarte zwykłe „u” w słowach: skuwka i zasuwka, gdyż wyjątkiem są te słówka.. Mogą być stosowane także, gdy potrzeba zapamiętać konkretne dane: Jeden cztery dziewięć dwa, Kolumb lądy odkrywa (1492r – odkrycie Ameryki) Pantomima, w której wykorzystuje się ekspresję dzieci do uczenia się alfabetu czy cyfr.. Za pomocą swojego ciała przedstawia się kolejno litery z alfabetu.. Mapa myśli przydatna jest u starszych dzieci i jej zadaniem jest uporządkowanie informacji.. Na środku kartki umieszcza się słowo klucz, do którego dopisuje się w postaci haseł, rozgałęzień lub rysunków bardziej szczegółowe dane.. Przydatna jest w nauce planet układu słonecznego, gdy dzieci mogą dopisywać do właściwych obrazków ich nazwy.. Mnemotechniki jako techniki zapamiętywania informacji świetnie sprawdzą się jako niecodzienne metody nauki zarówno dla dzieci, jak i dorosłych.. Dzięki nim możliwe jest zaoszczędzenie czasu potrzebnego na zapamiętywanie danych.. Wpływają także korzystnie na ilość zapamiętanego materiału i sprzyjają jego trwałości.. Wykorzystuje się je podczas nauki języków obcych czy zapamiętywania długich ciągów informacji.. Ułatwiają utrwalanie nowych danych i ich późniejsze odtworzenie.. W życiu codziennym warto korzystać z mnemotechnik, ponieważ pozwalają na szybkie wydobywanie wiadomości i kojarzenie różnych faktów ze sobą.. I co najważniejsze: wpływają korzystnie na obie półkule wykorzystywane podczas kodowania danych.. Dzięki takiej gimnastyce nasz mózg dłużej pozostaje sprawny i bardziej wydajny.