Olej z oliwek - czy naprawdę jest zdrowy?

Oliwa z oliwek, też znana jako oliwa oliwkowa, jest roślinnym tłuszczem o wyjątkowym aromacie i smaku. Ten nieprzechowywalny olej, pochodzący z dorzecza Morza Śródziemnego, jest pozyskiwany w procesie zimnego lub gorącego tłoczenia. Z uwagi na wysoką wrażliwość oliwy oliwkowej należy ją przechowywać w temperaturze poniżej 15°C oraz z dala od bezpośredniego światła słonecznego (lub w butelkach wykonanych z ciemnego szkła).

Różne odmiany oleju oliwkowego są dostępne na półkach sklepowych. Klasyfikacja oleju oliwkowego może być uzyskana przez zastosowanie Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2568 lub podziału zaproponowanego przez Międzynarodową Radę ds. Oliwy z Oliwek (ang. International Olive Oil Council - IOOC). Oba te podziały różnią się nieznacznie, głównie ze względu na liczbę wyodrębnionych kategorii. Klasyfikacja oleju oliwkowego jest dokonywana na podstawie oceny jego cech sensorycznych, kwasowości i zawartości wolnych kwasów tłuszczowych. Najbardziej cenna odmiana oleju oliwkowego to virgin olive oil, uzyskana z owoców drzewa oliwnego wyłącznie za pomocą mechanicznych środków, które nie powodują zmiany jego jakości.

Podczas wybierania tłuszczu do smażenia, należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych cech, takich jak stabilność oksydacyjna, niska zawartość kwasów tłuszczowych wielonienasyconych, które mogą ulec zmianie w temperaturze wysokiej w potencjalnie szkodliwe związki, wysoki poziom substancji antyoksydacyjnych (polifenoli, witamina E), niski poziom cholesterolu oraz jonów metali, które przyspieszają proces utleniania. W trakcie doboru tłuszczu do smażenia, często zwraca się uwagę na punkt dymienia, jednak nie jest to najlepszy wyznacznik. Zależy on głównie od zawartości kwasów tłuszczowych wolnych i ich długości, co może zmienić się w trakcie podgrzewania, na przykład w przypadku oliwy z oliwek. Dlatego też oliwa z oliwek często jest polecana jako zdrowy środek smażący. Zarówno oliwa rafinowana, jak i nie rafinowana z oliwek nadaje się do smażenia ze względu na wysoki poziom antyoksydantów i niski poziom substancji katalizujących proces utleniania, fosfolipidów oraz jonów metali. Proces rafinacji oliwy z oliwek powoduje usunięcie związków o właściwościach antyoksydacyjnych, co zmniejsza jej wartość odżywczą. W przeciwieństwie do oliwy z oliwek, olej rzepakowy często stosowany jest do smażenia i powinien być używany w formie rafinowanej.

Olej z oliwek jest powszechnie wykorzystywany w kuchni, gdzie służy do smażenia i przyprawiania posiłków, a także jako składnik innych produktów, takich jak sosy. Olej ten znajduje również zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, gdzie pojawia się jako składnik wielu produktów do pielęgnacji skóry, włosów i paznokci. Może być także stosowany podczas masażu lub jako olej do kąpieli.

Dlaczego warto stosować olej oliwkowy? Głównie ze względu na jego zdrowotne właściwości oraz korzystny skład. Olej oliwkowy obfituje w zawartość jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Te składniki są znacznie bardziej korzystne dla ludzkiego organizmu niż tłuszcze zwierzęce i tłuszcze trans występujące w margarynie. W składzie oliwy oliwkowej znajdują się także witaminy A, D, E oraz K. Poprzednio wymienione zalety świadczą o działaniu oliwy oliwkowej na zdrowie. Wysoka zawartość zdrowych kwasów tłuszczowych w oliwie oliwkowej prowadzi do regulacji poziomu cholesterolu, co w konsekwencji przekłada się na ochronę przed chorobami układu krążenia, takimi jak nadciśnienie tętnicze, miażdżyca i zawały serca. Oliwa oliwkowa ma także właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co powinno zachęcać do jej wykorzystania w przypadku problemów z żołądkiem lub uszkodzeń skóry, takich jak oparzenia słoneczne lub podrażnienia.