Nerwica serca – co to jest i jakie są jej objawy

Zaburzenia nerwicowe, klasyfikowane w ramach szerokiego spektrum stanów lękowych, stanowią grupę nieprawidłowości o charakterze psychicznym, objawiających się nadmiernym, często irracjonalnym odczuwaniem lęku, niepewności lub panicznego strachu. Ich etiologia jest złożona i wieloczynnikowa – może wynikać z przewlekłego narażenia na czynniki stresogenne, takie jak intensywne obciążenie psychiczne, presja społeczna czy niekorzystne warunki zawodowe. Dodatkowo, istotną rolę odgrywają czynniki biologiczne, w tym dysfunkcje neuroprzekaźnictwa, gdzie zaburzenia w syntezie, uwalnianiu lub metabolizmie neurotransmiterów (np. serotoniny, dopaminy, GABA) upośledzają prawidłową komunikację między neuronami. Nie bez znaczenia pozostają również czynniki środowiskowe, takie jak nadużywanie substancji psychoaktywnych (w tym alkoholu), które mogą modyfikować strukturę i funkcję układu nerwowego. W większości przypadków zaburzenia te rozwijają się na skutek kumulacyjnego oddziaływania wielu wspomnianych determinantów, co czyni ich diagnostykę i terapię procesem wymagającym holistycznego podejścia.

Zespół Da Costy, znany również pod nazwami takimi jak nerwica serca, serce żołnierskie, dystonia neurowegetatywna czy astenia nerwowo-krążeniowa, stanowi zbiór dolegliwości o podłożu psychosomatycznym, które manifestują się głównie w obrębie mięśnia sercowego pod wpływem przewlekłego lub intensywnego stresu. Po raz pierwszy zjawisko to zostało udokumentowane przez amerykańskiego specjalistę w dziedzinie kardiologii, Jacoba Mendesa Da Costę, który zaobserwował jego występowanie wśród żołnierzy uczestniczących w wojnie secesyjnej w Stanach Zjednoczonych. Charakterystyczne dla tego schorzenia są objawy imitujące zaburzenia kardiologiczne, jednakże bez organicznych zmian w strukturze serca, co wskazuje na dominujące znaczenie czynników psychologicznych i neurowegetatywnych w jego patogenezie.

Objawy związane z nerwicą serca można podzielić na dwie fundamentalne kategorie: dolegliwości o podłożu psychicznym oraz objawy somatyczne. Pierwsza z nich obejmuje zaburzenia charakterystyczne dla stanów nerwicowych oraz innych schorzeń natury psychicznej. Należą do nich między innymi: trudności z utrzymaniem uwagi i skupieniem się, podwyższony poziom drażliwości oraz tendencja do wybuchów złości, przewlekłe problemy z zasypianiem i utrzymaniem ciągłości snu, obniżony nastrój z tendencją do depresyjności, poczucie wyobcowania oraz izolacji społecznej, zmniejszone odczuwanie radości i spełnienia w codziennych czynnościach, a także nasilone uczucie lęku i niepokoju. Druga grupa objawów dotyczy bezpośrednio nieprawidłowości w funkcjonowaniu mięśnia sercowego, co stanowi przyczynę nazewnictwa tego schorzenia jako "nerwica serca". U pacjentów dominują intensywne bóle zlokalizowane w okolicy mostka, opisywane jako uczucie ucisku lub kłucia. Dodatkowo, u osób z tą dolegliwością niezwykle często obserwuje się: podwyższone ciśnienie tętnicze, przyspieszone bicie serca, epizody zawrotów głowy, duszności oraz nadmierną potliwość. Kluczową różnicą w porównaniu z chorobami kardiologicznymi jest fakt, iż objawy te występują głównie w stanie spoczynku, podczas gdy w większości schorzeń serca zaburzenia jego pracy ujawniają się pod wpływem wysiłku fizycznego. Do innych możliwych objawów somatycznych zalicza się: drżenie kończyn górnych, dysfunkcje układu pokarmowego, chroniczne zmęczenie, parestezje (nieprzyjemne mrowienie skóry, np. w obrębie twarzy) oraz dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka czy zgaga.

Kluczową kwestią w przypadku nerwicy serca jest diagnostyka.. Badanie EKG jest wręcz niezbędne, aby ocenić, czy objawy i niewłaściwa praca mięśnia sercowego nie są rezultatem poważnych chorób (np.. arytmii). Równie ważną rolę odgrywa laboratoryjna analiza próbki krwi – na tej podstawie można ocenić występowanie niedoborów niektórych witamin i składników mineralnych.. Zbyt niski poziom wapnia, magnezu czy potasu ma istotne znaczenie w przypadku problemów z ciśnieniem bądź zaburzonym przekaźnictwem nerwowym.. Często lekarz może zarekomendować też zbadanie poziomu hormonów tarczycy.. Jeżeli w powyższych badania nie zostaną wykazane nieprawidłowości, problemy z sercem i dolegliwości z tym związane są prawdopodobnie powiązane z kondycją psychiczną.. Wówczas warto skonsultować się z psychiatrą, który dokona oceny aktualnego stanu zdrowia.. Leczenie nerwicy serca opiera się przede wszystkim na psychoterapii.. Współpraca z psychologiem jest niezbędna, aby zmniejszyć nadmierne napięcie emocjonalne.. W trakcie psychoterapii przeważnie poznaje się źródło odczuwanego niepokoju, a następnie wypracowuje odpowiednie techniki, które pozwolą opanować negatywne emocje.. Psychoterapia często idzie w parze z leczeniem farmakologicznym.. Nie jest zaskoczeniem, że u osób z nerwicą serca wykorzystuje się leki psychotropowe.. Psychiatra po zapoznaniu się ze stanem chorego dobiera odpowiednie preparaty, np.. Antydepresanty, środki przeciwlękowe bądź leki wspomagające sen i zasypianie.. Warto dodać, że w przypadku chorych borykających się z problemem częstoskurczu (tachykardii) stosowane są leki antyarytmiczne.. Zwykle są to beta-blokery – odpowiedzialne za blokowanie receptorów adrenergicznych β1 i β2 – wpływające na zmniejszenie siły i spowolnienie częstotliwości rytmu mięśnia sercowego w celu jego odciążenia.. Wszystkie wspomniane leki są dostępne wyłącznie na receptę.. Nie można jednak pominąć, jak istotna jest zmiana dotychczasowego stylu życia.. Niezdrowe nawyki i szkodliwe zachowania niewątpliwie mają negatywny wpływ na zdrowie psychiczne, co pogłębia nerwicę i problemy związane z pracą serca.. Warto zadbać o: – zdrową i zbilansowaną dietę, – ograniczenie spożycia alkoholu, – przestrzeganie prawidłowej higieny snu i wysypianie się, – wdrożenie równowagi pomiędzy odpoczynkiem a pracą zawodową, – zredukowanie czasu poświęcanego na media społecznościowe, – wprowadzenie regularnej, ale niezbyt intensywnej aktywności fizycznej, np.. Pływanie, spacery, joga, – częste dostarczanie przyjemnych doznań, np.. Spotkania ze znajomymi, kilkudniowe wycieczki pozwalające zmienić otoczenie, realizowanie pasji.. Jeżeli nerwica serca nie jest na tyle silna, aby wprowadzać leki psychotropowe, wówczas specjalista może rozważyć wprowadzenie leków ziołowych.. Istnieje wiele komponentów zielarskich, które mogą wspomóc sen, relaksację czy łagodzić oznaki nadmiernego stresu.. Mowa tu np. O kozłku lekarskim (waleriana), szyszkach chmielu, lawendzie, owsie zwyczajnym, szafranie, rumianku czy melisie lekarskiej.. Ponadto ziołolecznictwo może wspierać pracę serca – w tym celu warto rozważyć np.. Głóg albo jemiołę.. Należy jednak pamiętać, że w trakcie farmakoterapii nie należy samodzielnie wprowadzać ziołowych preparatów.. Zioła mogą wchodzić w interakcje ze składnikami aktywnymi produktów leczniczych, co może skutkować działaniami niepożądanymi.