Melisa – nie tylko na uspokojenie

Melisa, od stuleci wykorzystywana w medycynie zielarskiej, znana również jako rojownik leczniczy, matcznik, pszczelnik lub cytrynowe ziele, jest rośliną wieloletnią, mogącą osiągnąć wysokość do 70 cm, wydzielającą przyjemny zapach cytryny. Najbardziej cenione składniki znajdują się w jasnozielonych, karbowanych liściach, przypominających liście pokrzywy. Melisa kwitnie od czerwca do września, a jej kwiaty są białe i drobne. Roślina ta jest miododajna. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa mel, oznaczającego „miód“, „słodycz“ lub „przyjemność“. Polskie nazwy rojownik i pszczelnik wywodzą się z tradycji nacierania wnętrza nowych uli tym zielem, aby pszczoły chętnie się w nich zagnieżdżały. Melisa zawiera szereg aktywnych substancji: olejki eteryczne, witaminę C, karotenoidy, kwasy, śluzy, flawonoidy, garbniki i sole mineralne. Na terenie Polski nie występuje dziko, jednak uprawia się ją na plantacjach, w ogródkach i na działkach, a także w doniczkach na balkonach czy parapetach. Roślina ta preferuje miejsca nasłonecznione i osłonięte przed wiatrem.

Melisa lekarska, również znana jako melisa cytrynowa lub melisa angielska, należy do rodziny jasnotowatych. Jej właściwości lecznicze były wykorzystywane od czasów starożytnych. Melisa jest źródłem wielu składników aktywnych, takich jak terpeny, flawonoidy, fenole i olejki eteryczne. W tradycyjnej medycynie ludowej melisa była używana do leczenia różnych dolegliwości, w tym bólów głowy, bólów brzucha, bezsenności i nadciśnienia tętniczego.

Melisa jest najbardziej znana w postaci suszonych ziół do zaparzania, ale można ją również uprawiać niezależnie w doniczce. Świeże liście najlepiej suszyć w cienistych, dobrze wentylowanych pomieszczeniach (nie na słońcu), a następnie przechowywać w szczelnie zamkniętych pojemnikach. W aptekach można kupić espresso-herbaty lub suszone zioła. Napar przygotowuje się, przelając 1 łyżeczkę suszonych ziół szklanką wrzącej wody. Najlepiej zalecane jest zalanie herbaty okryciem na około 15 minut. Zazwyczaj zaleca się spożywanie maksymalnie 3-4 szklanek naparu dziennie. Jednak w świeżych liściach znajduje się najwięcej olejku eterycznego odpowiedzialnego za właściwości zdrowotne melisy. Dlatego warta jest przygotowanie naparu z melisy zebranej prosto z doniczki. Taki napój będzie miał odświeżający, cytrusowy smak. Liście będą również dobrze działać w kuchni - są interesującą przyprawą do różnych dań i deserów lub napojów chłodzących. Świeże liście z powodzeniem zastąpią trawę cytrynową. Olejek z melisy, ze względu na jego relaksujący wpływ, jest stosowany w aromaterapii. Można go również wykorzystać do relaksującego masażu lub kąpieli. Ekstrakty z tej rośliny są stosowane w kosmetykach, takich jak szampony i odżywki do włosów lub kremy do twarzy z działaniem przeciwtrądzikowym i przeciwzmarszczkowym. Melisa może być bezpiecznie stosowana podczas ciąży i karmienia piersią, jest więc dobrym sposobem na uspokojenie się w tym szczególnym okresie. Jednak nie należy jej łączyć z lekami uspokajającymi i innymi ziołami o podobnych właściwościach, ponieważ może wzmocnić ich działanie. Dodatkowo, przeciwwskazaniami do jej stosowania są marskość wątroby, wrzody żołądka i uczulenie na składniki czynne rośliny. Ze względu na jej uspokajające działanie, melisa powinna być stosowana z ostrożnością podczas jazdy samochodem lub pracy na wysokości.