Kwas elagowy – profil bioaktywny, źródła pokarmowe oraz potencjał przeciwnowotworowy i przeciwdrobnoustrojowy w kontekście zdrowia układu pokarmowego

Kwas elagowy występuje zarówno w postaci wolnej, jak i związanej estrowo z glukozą, tworząc tzw.. elagotaniny. Są one rozkładane w jelicie cienkim do kwasu elagowego, a jego metabolity są wydalane wraz z moczem i kałem [1].

Z dostępnych danych wynika, że kwas elagowy wykazuje działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i antymutagenne.. Wpływa też korzystnie na profil lipidowy oraz nadciśnienie tętnicze.. Badania wskazują, że kwas elegowy znajdujący się w orzechach włoskich (Juglans regia L.. ) charakteryzuje się działaniem przeciwzapalnym, zatem spożywanie tych przekąsek może być związane z profilaktyką chorób układu krążenia.. W tych samych badaniach stwierdzono, że orzechy włoskie, będące źródłem kwasu elagowego, mają korzystny wpływ na stan kości oraz profilaktykę osteoporozy [3].. Elagotaniny wykazują właściwości antydrobnoustrojowe, wobec m.. in. Bakterii antybiotyko-opornych Staphylococcus aureus.. Hamujący efekt zaobserwowano w stosunku do m.. in. Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae i Pseudomonas aeruginosa, a także, co istotne, wobec Helicobacter pyroli.. Bogate w elagotaniny maliny moroszki, maliny i truskawki przejawiły działanie hamujące w stosunku do Candida albicans i C ampylobacter jejuni [4].

Znaczne ilości kwasu elagowego występują w owocach jagodowych, takich jak truskawki, maliny, jeżyny, żurawina, winogrona, granaty oraz orzechy włoskie.. Białe owoce winogron odmiany Muscadine zawierały w skórce 879 –1620 mg/kg kwasu elagowego, z kolei ciemne 592–1900 mg/kg.. Mniejsze ilości odnotowano w miąższu.. Jeśli chodzi o sok, zdecydowanie lepiej wypadły owoce białe [1, 2].. Podczas badania zawartości kwasu elagowego w produktach zauważono, że różniła się ona w zależności od badanej części rośliny.. Pestki malin zawierały 87, 5% kwasu elagowego, z kolei pulpa – 12, 2%.. Dodatkowo zaobserwowano, że największa zawartość kwasu elagowego znajduje się w owocach liofilizowanych.. Co ciekawe, wraz ze wzrostem dojrzałości owoców zawartość kwasu elagowego malała [1, 2].. Warto zwrócić uwagę na wpływ procesów technologicznych.. Przechowywanie malin i truskawek w temperaturze 20°C spowodowało spadek zawartości kwasu elagowego o ok.. 30 – 40% [1].. Tabela 1. Zawartość kwasu elagowego w wybranych produktach na podstawie dostępnych źródeł.. Produkt Zawartość kwasu elagowego w μg/g truskawki 630 maliny 1500 jeżyny 1500 orzechy włoskie 590 orzesznik jadalny 330 żurawina 120.

Wykazano, że kwas elagowy hamuje aktywność niektórych związków chemicznych, które są uznane za rakotwórcze, m.. in. Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, nitrozoaminy, heterocykliczne aminy aromatyczne.. Mechanizm działania przeciwnowotworowego wynika z likwidacji wolnych rodników, inaktywacji kancerogenów, zmniejszenia częstotliwości pojawienia się mutacji, redukcji peroksydacji lipidów.. Jak wskazuje literatura, kwas elagowy działa na wszystkich etapach rozwoju nowotworów.. Wyniki badań dostarczają nam informacji o hamującym działaniu kwasu elagowego w stężeniu 1 – 100 μmol/l na komórki nowotworów okrężnicy, piersi, prostaty, wątroby i przełyku [7, 8, 9].. Inne badania mówią o korzystnym działaniu na komórki nowotworów trzustki w stężeniu 10 – 50 mmol/l [10].. Jak wynika z przedstawionych powyżej informacji, kwas elagowy pełni w diecie rolę prozdrowotną.. Brak jest zdefiniowanych konkretnych dawek tego związku, które powinny być dostarczane z dietą bądź też w postaci suplementów.. Wiemy, że koncentruje się on głównie w skórce owoców oraz w pestkach.. Znamy też źródła pokarmowe, w których się znajduje, zatem nic nie stoi na przeszkodzie, by nasz codzienny jadłospis wzbogacić w jego źródła.. Owoce jagodowe, orzechy czy żurawina mogą być doskonałym dodatkiem do wielu dań.