Karotenoidy ochronne dla wzroku: rola luteiny i zeaksantyny w strukturze oka oraz ich naturalne źródła pokarmowe
Oliwia Kaczmarek
2026-03-18
2 min. czytania
16
wyświetleń
Luteina oraz zeaksantyna to bioaktywne związki z grupy ksantofili – podgrupy karotenoidów – powszechnie występujące w tkankach roślinnych o intensywnej barwie. Ich obecność została udokumentowana również w obrębie siatkówki oka, gdzie pełnią kluczową rolę filtra optycznego, neutralizując szkodliwe działanie wysokoenergetycznego światła niebieskiego oraz promieniowania ultrafioletowego. Badania histologiczne wykazały, że ich największe nagromadzenie występuje w centralnej części siatkówki, czyli w obszarze plamki żółtej (*macula lutea*), który warunkuje precyzyjne widzenie centralne oraz rozpoznawanie drobnych szczegółów przestrzennych.
Luteina i zeaksantyna – właściwości
Zarówno luteina, jak i zeaksantyna posiadają właściwości przeciwutleniające, dzięki czemu niszczą wolne rodniki powstałe pod wpływem promieniowania ultrafioletowego.. Szczególnie niebezpieczne są one dla fotoreceptorów zawierających dużo wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.. Do grup ryzyka należą osoby starsze, palacze, osoby cierpiące na zwyrodnienie plamki żółtej oraz alkoholicy.. Dieta bogata w luteinę i zeaksantynę powoduje wzrost ich stężenia w plamce żółtej, zmniejszając jednocześnie ryzyko wystąpienia zwyrodnienia tej struktury siatkówki oraz zaćmy, które mogą być przyczyną utraty wzroku.
Luteina i zeaksantyna – źródła
Organizm ludzki nie potrafi wytworzyć luteiny i zeaksantyny, dlatego należy je dostarczyć z zewnątrz w postaci pokarmów lub suplementów.. Do najbogatszych źródeł luteiny należą:
j armuż (39, 55 mg/100 g produktu) s zpinak (11, 94 mg/100 g produktu) s ałata (1, 35-2, 92 mg/100 g produktu) p apryka czerwona (2, 20 mg/100 g produktu) b rokuły (2, 44 mg/100 g produktu) c ukinia ze skórką (2, 12 mg/100 g produktu) d ynia (2, 12 mg/100 g produktu) b rukselka (1, 59 mg/100 g) k ukurydza (0, 88 mg/100 g produktu)
Luteina zawarta jest również w niektórych owocach (nektarynkach, jeżynach, agreście, awokado, kiwi, malinach, porzeczkach czarnych), jednak w znacznie mniejszych ilościach niż w warzywach.. Zawartość luteiny zależy od metod uprawy rośliny oraz warunków środowiska.. Pewna ilość luteiny znajduje się w żółtku jaja.. Jej obecność jest konsekwencją karmienia kur produktami roślinnymi.. Średnia zawartość luteiny w żółtkach jaj wynosi 1723 ± 690 μg/100 g.. Oczy są niezwykle delikatnym narządem, szczególnie narażonym na różnego rodzaju zmiany chorobowe, dlatego też z należytą uwagą powinniśmy dbać o ich prawidłową kondycję.. Odpowiednia dieta, bogata w warzywa i owoce z pewnością wspomoże prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku i uchroni go przed wieloma schorzeniami.