Czy osoby z nadwagą są bardziej narażone na poważny przebieg infekcji wywołanej wirusem SARS-CoV-2

Ludzie z nadwagą są częściej narażeni na wystąpienie poważnych powikłań w przebiegu wielu chorób, włączając w to grypę i COVID-19. Dlaczego? Otyłość jest ściśle związana z wysokim ciśnieniem krwi, cukrzycą, chorobami serca, nerek lub niewydolnością serca. U tych pacjentów występują także liczne zaburzenia metaboliczne. Osoby z cukrzycą mają podwyższony poziom glukozy we krwi i obniżoną funkcję limfocytów B, co prowadzi do zaburzeń w zdolności wywołania odpowiedniej odpowiedzi metabolicznej w przypadku stymulacji immunologicznej. W efekcie dochodzi do zaburzenia prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego, co zwiększa ryzyko wystąpienia infekcji, w tym zakażenia koronawirusem. Otyłość jest także czynnikiem ryzyka rozwoju zakrzepów i uszkodzeń śródbłonka. U osób, które zostały zakażone wirusem SARS-CoV-2, częściej występują zakrzepica żylna i tętnicza niż u tych, które cierpią na inne choroby. Ryzyko wystąpienia zakrzepicy u pacjentów z COVID-19 wzrasta na skutek uszkodzenia śródbłonka, stanów zapalnych i długotrwałego leżenia w łóżku. Nadmierna, niekontrolowana odpowiedź układu odpornościowego, znana jako burza cytokinowa, również może przyczynić się do rozwoju zakażenia koronawirusem i wpłynąć na przebieg choroby. Zbyt duża ilość mediatorów pro- i przeciwzapalnych uwalnianych przez makrofagi i limfocyty prowadzi do rozwoju zapalenia ogólnoustrojowego. W konsekwencji dochodzi do masowej produkcji chemokin i cytokin, co prowadzi do zablokowania dróg oddechowych oraz poważnego uszkodzenia płuc. Enzym ACE2 (angiotensyna-konwertujący enzym) również może odgrywać istotną rolę w kontekście cięższego przebiegu zakażenia koronawirusem u osób z nadwagą. Jest on obecny w tkance tłuszczowej podskórnej i brzusznej, a także w komórkach płuc. Główną funkcją tego enzymu jest obniżenie ciśnienia krwi. Wirus SARS-CoV-2 łączy się z enzymem ACE2, co pozwala mu na przedostanie się do wnętrza komórki. W efekcie u osób z nadmiarem tkanki tłuszczowej może wnikać więcej wirusa, co wpływa na ciężki przebieg choroby. Należy także wspomnieć o typowych dla osób z otyłością mechanicznych obciążeniach. Nagromadzenie nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej w okolicach jamy brzusznej prowadzi do podwyższenia przepony oraz zwiększenia ciśnienia wewnątrzbrzusznego. W konsekwencji dochodzi do znacznego ograniczenia wydolności oddechowej u osób zakażonych wirusem SARS-CoV-2. Osoby z otyłością często zwlekają z wizytą u lekarza, ponieważ czują się stygmatyzowane przez społeczeństwo. W efekcie kontrolują swoją chorobę gorzej i częściej mają problemy z uzyskaniem odpowiedniej opieki medycznej z powodu swojej masy ciała. W 2020 roku przeprowadzono badanie, które miało na celu ustalenie, czy istnieje związek między otyłością a cięższym przebiegiem choroby wywołanej przez koronawirusa. W badaniu wzięło udział 150 osób z potwierdzonym COVID-19, które były hospitalizowane w Chinach w okresie od 17 stycznia 2020 do 11 lutego 2021 roku. U 75 pacjentów zdiagnozowano otyłość. Każda osoba z nadwagą została losowo dopasowana do osoby o prawidłowej masie ciała. Pacjenci zostali poddani standardowemu leczeniu zgodnie z chińskimi wytycznymi dotyczącymi postępowania w przypadku COVID-19. Okazało się, że otyłość zwiększa około trzykrotnie ryzyko wystąpienia ciężkiej postaci COVID-19, a osoby z nadwagą przebywają w szpitalu dłużej niż osoby z grupy kontrolnej.

Ze względu na epidemiologię, wprowadzenie zakazu wyjścia z domu w wielu krajach było rozsądnym rozwiązaniem w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się pandemii COVID-19. Jednak te ograniczenia miały negatywny wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne wielu ludzi. W szczególności, osoby o niższym statusie socjoekonomicznym są bardziej narażone na rozwój otyłości i chorób metabolicznych z powodu wprowadzonych ograniczeń i pogłębiania się nierówności społecznych. Dodatkowo, osoby o niższych dochodach i mniejszych zasobach częściej wybierają żywność wysoko przetworzoną, bogatą w energię, która jest łatwo dostępna (Schwartz i wsp., 2017). Wiele osób odczuwa duży stres psychiczny i niepokój z powodu pandemii. Ponadto, dystans społeczny może prowadzić do wzrostu poczucia samotności. Pogarszające się zdrowie psychospołeczne może negatywnie wpływać na zachowania związane z jedzeniem i prowadzić do zwiększonego spożycia kalorii (Björntorp, 2017). Konieczność pozostania w domu oznacza, że ludzie są bardziej narażeni na bodźce żywieniowe, co może stanowić wyzwanie dla tych, którzy nie są świadomi kaloryczności swojego jedzenia. Może także dochodzić do epizodów 'emocjonalnego jedzenia'. Dodatkowo, zamknięte siłownie i ograniczony dostęp do centrów rekreacji utrudniają prowadzenie aktywnego trybu życia, a jak wiadomo, aktywność fizyczna jest kluczowa w zapobieganiu otyłości oraz walce z tym schorzeniem. Jeśli będzie dochodziło do dalszego wzrostu występowania otyłości w populacji polskiej i światowej, należy podjąć stosowne kroki zapobiegawcze. Tylko zrozumienie, jak ograniczenia wprowadzone w celu powstrzymania pandemii wpływają na pogorszenie stanu zdrowia metabolicznego ludzi, pozwoli na opracowanie strategii przeciwdziałającej postępowi otyłości.

Badania pokazały, że otyłość może prowadzić do poważnych powikłań związanych z zakażeniem koronawirusem. Ważne jest rozpowszechnianie informacji na temat tego ryzyka, szczególnie przez media, ponieważ może to pomóc w zapobieganiu chorobie u wielu ludzi. Ludzie powinni być zachęcani do prowadzenia zdrowego trybu życia w celu zmniejszenia ryzyka zachorowania na COVID-19. Poza wprowadzeniem regularnej aktywności fizycznej, istotne jest promowanie świadomości społecznej na temat odpowiednio zbilansowanej diety, bogatej w mikroelementy i zapewniającej wystarczającą ilość kalorii. Warto więc wykorzystać swoją wyobraźnię i zadbać o odpowiednią dawkę ruchu w ciągu dnia.