Rośliny obniżające poziom glukozy we krwi

Morus alba jest jedną z najpowszechniej stosowanych roślin wspierających leczenie cukrzycy. W jej składzie znajduje się 1-deoksynojirimycyna (DNJ), związek należący do polihydroksyalkaloidów. DNJ odpowiada za poprawę gospodarki węglowodanowej, obniżenie poziomu glukozy we krwi po posiłku oraz wpływ na ogólny poziom glukozy. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności enzymów, które uczestniczą w metabolizmie węglowodanów, takich jak α-glukozydaza i maltaza. Uczeni potwierdzili właściwości hipoglikemiczne rośliny w badaniach na zwierzętach oraz pacjentach z cukrzycą.

Cynamon jest jedną z najpopularniejszych przypraw stosowanych w tradycyjnej medycynie. Był wykorzystywany jako środek wspomagający leczenie przeziębienia, bóli mięśni i stawów oraz poprawiający funkcjonowanie układu krążenia. Właściwości zdrowotne cynamonu są znane od dawna, dlatego był on wykorzystywany w tradycyjnej medycynie już wiele lat temu. Cinnamomum zeylanicum jest źródłem wielu bioaktywnych związków, które zostały zbadane przez naukowców w celu zbadania możliwego wpływu na cukrzycę i choroby układu sercowo-naczyniowego. Badania wykazały, że cynamon ma zdolność do obniżania poziomu glukozy we krwi przez wiele mechanizmów, takich jak hamowanie glukoneogenezy, zmniejszenie wydzielania i aktywności enzymów jelitowych, zwiększenie wrażliwości na insulinę i zwiększenie jej wydzielania przez komórki β trzustki. W jednym z badań stwierdzono, że pacjenci z cukrzycą typu 2, którzy otrzymywali cynamon, mieli niższe poziomy glukozy i hemoglobiny glikowanej (HbA1c) niż grupa kontrolna.

Trigonella foenum-graecum, also known as fenugreek, is a plant with hypoglycemic properties. It belongs to the Fabaceae family and utilizes its seeds and leaves as raw materials. Fenugreek has been employed for ages in traditional Chinese medicine for the treatment of gastrointestinal disorders, inflammatory skin conditions, upper respiratory diseases, and diabetes. Its beneficial health effects are attributed to the presence of numerous bioactive compounds, such as flavonoids, glucosides, saponins, and alkaloids. Particularly, the amino acid 4-hydroxyisoleucine plays a significant role in lowering blood sugar levels. This amino acid stimulates the release of insulin from the beta cells of the pancreas, thereby reducing blood sugar levels. Other crucial compounds include the alkaloid trigonelline, saponins, and polyphenols, which enhance the sensitivity of tissues to insulin. Research has demonstrated that these compounds can be as effective as metformin, a medication used to treat diabetes. Fenugreek seeds also contain substantial amounts of galactomannans, which delay gastric emptying and inhibit the activity of enzymes that break down carbohydrates, aiding in managing blood sugar levels after meals.

Kolejna roślina o właściwościach obniżających poziom glukozy we krwi, która należy do rodziny bobowatych podobnie jak kalafior, jest fasola zwyczajna (łac. Phaseolus vulgaris). W kuchni stosuje się jej nasiona, natomiast suchym surowcem farmaceutycznym są strąki fasoli pozbawione nasion, zwane naowocnią fasoli. Związki zawarte w nich wykazują działanie obniżające poziom glukozy we krwi i mogą wspomagać leczenie farmakologiczne cukrzycy typu 2. Prozdrowotny wpływ na organizm człowieka wynika z obecności m.in. aminokwasów, choliny, trygoneliny, kwasów fenolowych i soli mineralnych. Za właściwości obniżające poziom glukozy we krwi fasoli odpowiadają w szczególności związki chromu, które zapobiegają wahaniom stężenia glukozy w organizmie. Chrom wraz z dwoma aminokwasami oraz kwasem nikotynowym i glutaminowym tworzy czynnik tolerancji glukozy (glucose tolerance factor – GTF), który jest produkowany w wątrobie i uwalniany do krwi podczas wzrostu stężenia glukozy lub insuliny. Badania sugerują, że wodny ekstrakt z naowocni fasoli może przyczynić się do poprawy parametrów związanych z metabolizmem glukozy. W jednym z badań zaobserwowano, że podawanie 100 mg ekstraktu wraz z posiłkiem skutkowało obniżeniem stężenia glukozy poposiłkowej (A. Spadafranca i wsp. 2012). Ponadto ekstrakt z naowocni fasoli wykazuje działanie antyoksydacyjne oraz poprawia gospodarkę lipidów poprzez obniżenie poziomu triglicerydów, wolnych kwasów tłuszczowych, fosfolipidów i cholesterolu. To ma istotne znaczenie w zapobieganiu skutkom utrzymującej się hiperglikemii.

Hypoglycemic properties are also exhibited by aloes (Latin: Aloe vera), more precisely, the gel or juice obtained from the leaves. These properties result from the presence of polysaccharides, such as glukomannan and acemannan. Aloes also contains anthraquinone compounds that affect carbohydrate metabolism. However, in excessive amounts, they may cause a laxative effect – to prevent this, a single dose should not exceed 50 ml. There are numerous observations in animal models showing hypoglycemic properties such as glukomannan and acemannan (M. H. Sánchez et al. 2020; F. Pohan et al. 2022). A study with participants in a prediabetic state also confirmed this effect on the human body. The study included 45 individuals with impaired fasting glucose or impaired glucose tolerance. They were administered powdered aloe gel and parameters such as fasting glucose, insulin, and glycated hemoglobin (HbA1c) were observed. After 8 weeks, improvements were noted in all participants. Therefore, scientists suggest that aloe can be successfully used to prevent diabetes or support the therapy of patients (S. Devaraj et al. 2013).

Gurmar zawiera w liściach substancję aktywną, zwaną gurmaryną, która znieczula kubki smakowe i ogranicza zdolność czucia smaku słodkiego. Ponadto, w liściach tej rośliny znajdują się inne związki, które wspierają leczenie cukrzycy, m.in. kwas gymnemowy, który należy do rodziny glikozydów triterpenowych. Ten składnik chemiczny wywiera korzystny wpływ na trzustkę, sprzyjając regeneracji wysp Langerhansa i pobudzając komórki do zwiększonej produkcji oraz wydzielania insuliny. Dodatkowo, gurmar poprawia wykorzystanie glukozy i spowalnia jej uwalnianie do krwi, wykazując działanie hipoglikemiczne. Badania naukowe potwierdziły te właściwości.

Wiele powszechnie rozpoznawalnych roślin ma zdolność obniżania poziomu glukozy w organizmie. Ta hipoglikemiczna aktywność jest wynikiem obecności substancji biologicznie aktywnych, które pozytywnie wpływają na glukozo-insulinowe funkcjonowanie. Rośliny te, stosowane jako napary, przyprawy lub ekstrakty, mogą wspierać leczenie cukrzycy. Jednak nie należy zapominać, że fundamentem terapii jest zmiana nawyków żywieniowych, zwiększenie aktywności fizycznej oraz przyjmowanie leków zalecanych przez lekarza. Konieczna jest także stała kontrola parametrów krwi, które oceniają stopień wyrównania cukrzycy.