Czy jest korzystne poddawanie się procesowi oczyszczania ciała?

Usuwanie toksyn z organizmu, inaczej detoks, polega na eliminacji zewnątrz ciała niepożądanych substancji, które zatruwają go. Te szkodliwe substancje są powszechnie obecne w ludzkim życiu, nie tylko w pożywieniu, ale również w kosmetykach, środkach czystości oraz w powietrzu. Człowiek jest narażony na nie od momentu narodzin, jednakże organizm posiada własne mechanizmy obronne, które przeciwdziałają gromadzeniu się toksyn. Regularna, codzienna detoksyna jest możliwa dzięki pracy wątroby, nerek i płuc, a toksyny są usuwane z organizmu razem z kałem, moczem, potem oraz wydychanym powietrzem. Wątroba jest najważniejszym narządem odpowiedzialnym za detoksyna, ponieważ posiada zdolność przekształcania niektórych szkodliwych substancji w związki nieszkodliwe. Aż 99% toksyn jest usuwane za pomocą wątroby i jelit, dlatego tak istotne jest wspieranie ich prawidłowego funkcjonowania. Jeśli wątroba i jelita działają poprawnie, to samoczyszczanie ciała odbywa się każdego dnia. Oczyszczanie organizmu było znane i praktykowane już w starożytności. Wiele skutecznych sposobów, które wciąż są stosowane, to np. sauna, post, suchy masaż ciała, używanie ziół, sen, medytacja i aktywność fizyczna. Post jest także ważnym elementem wielu religii, związanym z pokutą. Chrześcijanie poszczują podczas wielkiego postu, a muzułmanie w czasie ramadanu.

Źródłem niebezpiecznych substancji mogą być nie tylko produkty spożywcze, ale również środowisko, w którym żyjemy. Do tej kategorii zaliczamy alkohol, środki odurzające, trucizny obecne w żywności oraz powstające podczas jej przetwarzania. Przykładem są mykotoksyny, będące metabolitami wtórnymi pleśni. Mykotoksyny występują w produktach roślinnych, takich jak zboża, kukurydza, orzechy, ryż, przyprawy, herbata. Ich obecność w żywności zależy od wielu czynników, w tym od sposobu uprawy, technologii przetwarzania surowców i warunków przechowywania. W Polsce największe ryzyko zatrucia mykotoksynami dotyczy importowanych orzechów i kukurydzy z krajów tropikalnych i subtropikalnych. Mykotoksyny mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie ludzkie, ponieważ wiele z nich wykazuje działanie rakotwórcze, mutagenne, teratogenne i estrogenne. Mogą zakłócać funkcjonowanie układu nerwowego i odpornościowego. Są odporne na wysokie temperatury i mogą występować w produktach poddanych obróbce termicznej, takiej jak smażenie i pieczenie. W ten sposób powstaje akrylamid, neurotoksyna o właściwościach rakotwórczych, obecna w produktach takich jak chipsy, pieczywo, ciastka, frytki czy kawa. Substancje niebezpieczne nie występują tylko w żywności. Coraz większym problemem zdrowotnym jest obecnie zanieczyszczenie środowiska. Wraz z rozwojem przemysłu wzrosło zanieczyszczenie gleby, wody i powietrza toksycznymi substancjami. Ludzie są stale narażeni na przyjmowanie trucizn wraz z wdychanym powietrzem, co jest szczególnie widoczne w dużych miastach. Regularne narażenie na metale ciężkie i trwałe zanieczyszczenia organiczne prowadzi do ich gromadzenia się w organizmie. Wszystko to wpływa na ryzyko wystąpienia chorób takich jak otyłość, nowotwory, cukrzyca, choroby układu krążenia i przewlekłe choroby układu oddechowego. Ponadto, duże ilości trucizn mogą występować w lekach, kosmetykach i artykułach codziennego użytku. Szczególną uwagę należy zwrócić na ksenobiotyki, które mogą zakłócać płodność, funkcjonowanie układu nerwowego, hormonalnego i odpornościowego.

Zdrowy organizm posiada naturalne i regularne możliwości usuwania szkodliwych substancji, jednakże w dzisiejszych czasach zaobserwowano wyraźny wzrost liczby trujących substancji, na które jest narażony. To sprawia, że mechanizmy detoksykacyjne organizmu mogą być znacząco przeciążone, co negatywnie wpływa na ich funkcje odtruwające. Niektóre toksyny mogą ulegać bioakumulacji w ludzkim organizmie, co może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia. Okres zimowy cechuje się najmniejszą ilością warzyw i owoców w diecie. Dodatkowo niskie temperatury sprzyjają spożywaniu tłustych pokarmów. Wszystko to prowadzi do wzrostu tkanki tłuszczowej, w której mogą gromadzić się substancje szkodliwe. Tradycyjna medycyna chińska uważa, że wiosna jest najlepszym czasem na oczyszczanie organizmu, kiedy to razem z naturą budzi się do życia po długiej zimie. To również okres, w którym istnieje większe zagrożenie infekcjami, dlatego warto wspierać organizm poprzez dokładną weryfikację swoich nawyków żywieniowych, zapewnienie sobie pełnowartościowej diety obfitującej w warzywa i owoce oraz odpowiednią ilość codziennej aktywności fizycznej. Samodzielne oczyszczanie organizmu poprzez wprowadzanie zmian w diecie może prowadzić do licznych niedoborów mineralno-witaminowych oraz zaburzeń zdrowotnych, takich jak ogólne osłabienie, zmęczenie, bóle i zawroty głowy. Dlatego najlepiej przeprowadzić proces detoksykacji pod okiem specjalisty.

Detoksykacja jest nadal bardzo popularna w sieci i mediach, co potwierdzają wysokie liczby wyszukiwań w przeglądarce Google takich fraz jak: domowa detoksykacja (292 tys. wyszukiwań) lub skuteczna detoksykacja (201 tys. wyszukiwań). Obecnie istnieje wiele diet i metod detoksykacyjnych, które można podzielić na dwie główne kategorie: krótki i intensywny detoks, który trwa kilka dni i opiera się głównie na spożywaniu soków owocowo-warzywnych i naparów ziołowych, prowadzący do szybkiej utraty masy ciała, ale pozbawiony udokumentowanych korzyści zdrowotnych oraz łagodny i długotrwały detoks, który polega na wprowadzeniu diety nieprzetworzonej z użyciem ziół i suplementów witaminowo-mineralnych, dający pierwsze pozytywne efekty po około tygodniu.

Program odtruwania trwający wiele dni prowadzi do szybkiego zmniejszenia masy ciała, co jest szczególnie pożądane przez osoby z problemami z nadwagą i otyłością. Jednakże diety detoksykujące mogą także przynieść wiele negatywnych efektów ubocznych. Długotrwałe, bardzo restrykcyjne diety mogą prowadzić do niedoborów energii i składników odżywczych. Niedożywienie może objawić się pogorszeniem stanu zdrowia, wzrostem masy ciała, spadkiem masy i siły mięśniowej, osłabieniem sprawności ruchowej, obniżeniem odporności organizmu, powstaniem niedokrwistości, zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzeniami czynności trawiennej, obniżeniem filtracji nerek i opóźnieniem gojenia się ran. Indywidualne zapotrzebowanie na energię jest bardzo zróżnicowane i zależy od wieku, płci oraz masy ciała. Na przykład, kobieta w wieku 18-30 lat, ważąca 70 kg, potrzebuje około 1500 kcal, a mężczyzna o takiej samej wadze i wieku - 1700 kcal. Większość popularnych diet detoksykujących dostarcza mniej niż 1000 kcal dziennie. W trakcie głodówki ciało gromadzi zapasy tkanki tłuszczowej, aby zwiększyć szanse na przeżycie. Stosowanie bardzo mało kalorycznej diety często prowadzi do efektu yo-yo (J. Obert et al. 2017). Ponadto wielokrotne zbyt drastyczne i szybkie odchudzanie utrudnia podejmowanie kolejnych prób zmniejszenia masy ciała i może prowadzić do zaburzeń gospodarki hormonalnej (N.I. Williams et al. 2015).

Coś do codziennego jedzenia jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, a tym samym jego samooczyszczania. Dieta, która wspiera proces oczyszczania, opiera się na jedzeniu niespożywczym. Na codziennym menu powinno znaleźć się: co najmniej 5 porcji warzyw i owoców, z przewagą pierwszych. Są one bogatym źródłem wody, błonnika oraz witamin i związków o właściwościach przeciwutleniających. Błonnik pokarmowy wzmacnia perystaltykę jelit oraz usuwa toksyny; produkty zbożowe w pełnym zakresie, które zapewniają dużą ilość błonnika pokarmowego, witamin z grupy B oraz składników mineralnych, np. cynku i magnezu; jakościowe mięso lub ryby, które powinny być jednak spożywane w umiarkowanej ilości, stanowiąc dobre źródło białka; chude produkty mleczne, szczególnie fermentowane napoje mleczne, które dostarczają korzystnych bakterii; oleje roślinne tłoczone na zimno, które zawierają kwasy tłuszczowe, wspierające przejście treści pokarmowej przez jelita; co najmniej 2 litry wody dziennie. Adekwatna ilość wody jest niezbędna dla procesów oczyszczania, wspiera i przyspiesza filtrację nerek. Warto sięgać po wodę średnio- i wysokozmineralizowaną oraz napary ziołowe. Należy unikać przetworzonych produktów, słodyczy, nadmiaru soli oraz alkoholu i stymulantów.

Istnieje wiele zalet codziennej aktywności fizycznej. Jedną z nich jest również wsparcie w usuwaniu toksyn z ciała. Ćwiczenia fizyczne pomagają w działaniu mięśni, w tym mięśni brzucha, co ma wpływ na regularne wypróżnianie. Ponadto, aktywność fizyczna wpływa na szybszy przepływ krwi, co pomaga w usuwaniu toksyn z organizmu. Warto rozważyć codzienne ćwiczenia fizyczne trwające od 15 do 30 minut.

Co codziennie zachodzi w organizmie, to nie tylko samooczyszczanie się, ale także utrzymywanie jego prawidłowego funkcjonowania. Aby to osiągnąć, niezbędne jest utrzymanie stylu życia, który obejmuje m.in. wyrzeczenie się palenia tytoniu, regularne uprawianie sportu i przestrzeganie zdrowej diety, takiej jak dieta śródziemnomorska. Słowa Catherine Collins, dietetyczki ze St. George's Hospital, potwierdzają, że najlepszym sposobem na oczyszczanie organizmu jest prowadzenie zdrowego trybu życia, który jest znany jako detoksykacja. Jednak, jak podkreśla prof. M. Jarosz, zdrowi ludzie, którzy spożywają odpowiednią ilość wysokiej jakości pokarmów i napojów, oczyszczają się w sposób naturalny, bez wszelkich dodatkowych działań. Dlatego nie ma potrzeby wydawania dodatkowych pieniędzy na popularne diety detoksykacyjne, które są reklamowane jako oczyszczające.

Ciało posiada wbudowane mechanizmy oczyszczania, co oznacza, że nie potrzebuje żadnej specjalnej detoksykacji. Najlepszym sposobem na wspieranie procesu oczyszczania organizmu z toksyn jest stosowanie zdrowej i zbilansowanej diety, uwzględniając odpowiednią ilość płynów. Oprócz odżywiania, równie ważna jest również ogólna postawa - m.in. regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu oraz unikanie nadmiaru sztucznych substancji chemicznych.