PRO
MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ
6 min czytania
Biegunka - szczegóły, przyczyny, powikłania
Mateusz Pawlak
✓
Ekspert Medyczny Diets Premium • 25.03.2026
✓
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego:
Treść artykułu została zweryfikowana pod kątem zgodności z normami żywieniowymi IŻŻ, WHO oraz standardami klinicznymi PTGiP.
| MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ MAGAZYN WIEDZY KLINICZNEJ | min czytania 6 min |
| Ekspert Medyczny Diets Premium Mateusz Pawlak | Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego 25.03.2026 |
Odtwarzacz głosowy
•Odsłuchaj treść artykułu na żywo
0:00
/
0:00
Najważniejsze fakty w pigułce
Biegunka jest jedną z najczęściej występujących dolegliwości układu pokarmowego, podobnie jak zaparcia, wzdęcia, niestrawność lub bóle brzucha. Mimo że wydaje się być niegroźna i czasem nawet wstydliwa, może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia w pewnych sytuacjach. Jak należy ją leczyć i jak unikać? Jakie są jej powodem? W jaki sposób można określić biegunkę?
Plan Żywieniowy
Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?
Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.
Materiał PRO
PRO
Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.
Biegunka – opis i klasyfikacja
Biegunka, która dotyczy osób dorosłych, jest opisywana jako stan, w którym oddawane jest co najmniej jedno płynne stolce w ciągu doby. W grupie noworodków i niemowląt ten stan jest określany nieco inaczej, ze względu na możliwość oddawania nawet do siedmiu stolców w ciągu doby o nieforemnej konsystencji, związanej z metodą karmienia. Biegunka może być klasyfikowana na podstawie czasu trwania, mechanizmu powstawania oraz czynnika wywołującego. Klasyfikacja ze względu na czas trwania umożliwia rozróżnienie biegunki krótkotrwałej, trwającej od 7 do 14 dni, przewlekłej, trwającej od 14 do 30 dni, oraz przewlekłej chronicznej, trwającej ponad 30 dni. Mechanizm powstawania umożliwia odróżnienie biegunki osmotycznej, ustępującej po ograniczeniu podaży płynów i pokarmów, sekrecyjnej, nieulegającej zmniejszeniu po wstrzymaniu podaży doustnej, oraz związanej z zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego. Ostatni sposób klasyfikacji, zależny od czynnika etiologicznego, umożliwia rozróżnienie biegunki infekcyjnej, która może występować razem z gorączką, obecnością krwi w stolcu, nudnościami bądź wymiotami i może być związana z przyjmowaniem antybiotyków, oraz biegunki nieinfekcyjnej.
Przeziębienie jelit podczas podróży – przeziębienie jelit podczas podróży
Przeziębienie jelit podczas podróży jest stanem chorobowym, który objawia się oddawaniem co najmniej trzech nieustępliwych stolców w ciągu doby, przy jednoczesnym występowaniu dolegliwości, takich jak ból brzucha, wymioty, mdłości, uczucie parcia na stolec lub gorączka. Ten rodzaj przeziębienia jelit zwykle trwa około 3-4 dni, może przybierać formę zarówno ostrych, jak i przewlekłych objawów. Przeziębienie jelit podczas podróży jest spowodowane infekcją przewodu pokarmowego, która wynika z spożycia skażonej wody lub pokarmu, a także złych nawyków higienicznych. Problem ten dotyczy głównie osób podróżujących do krajów o niskich standardach sanitarno-higienicznych.
Przyczyny biegunek - szczegółowy opis
Biegunka osmotyczna, biegunka sekrecyjna, biegunka wynikająca z zakłóceń motoryki jelit, biegunka zakaźna oraz biegunka nieinfekcyjna mogą być ostrymi lub przewlekłymi zaburzeniami. Każda z nich jest powiązana z zaburzeniem mechanizmów wchłaniania elektrolitów i wody oraz intensywniejszej sekrecji, choć te czynniki nie muszą występować równocześnie. Przyczyną biegunki osmotycznej jest nierównowaga między składnikami odżywczymi dostarczanymi do przewodu pokarmowego a zdolnością do ich trawienia i wchłaniania.
Objawy uboczne biegunek
Najpowszechniejszym powikłaniem biegunek jest postępujące odwodnienie organizmu, które może prowadzić do rozwinięcia się kwasicy metabolicznej. W niektórych przypadkach, osoby z biegunce mogą doświadczać spadku ciśnienia krwi i pogorszenia krążenia krwi, co może prowadzić do niedokrwienia organów, takich jak mózg, nerki, serce lub wątroba. Wszystko to może doprowadzić do wystąpienia zespołu wstrząsu oligowolemicznego. Stopień odwodnienia jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt, dzieci i starszych osób. Ocena stopnia odwodnienia jest niezbędna, aby wdrożyć najbardziej skuteczną formę leczenia, zarówno w warunkach ambulatoryjnych, jak i szpitalnych. Technika interpretacji stopnia odwodnienia, oparta na objawach towarzyszących, przedstawiona jest w poniższej tabeli. Praktyczny podręcznik dietetyki, pod red. Jarosza M., Warszawa 2012. Ponadto, oprócz oceny czasu powrotu włosów, stopnia napięcia skóry i poprawności procesów oddychania, można określić zmiany masy ciała, aby rozpoznać stan chorego. Nawet minimalne odwodnienie wiąże się z utratą do 3% masy ciała, łagodne lub umiarkowane od 3% do 9%, a ciężkie ponad 9%.
Unikanie i leczenie zaburzeń żołądkowo-jelitowych
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe można unikać poprzez stosowanie odpowiednich środków profilaktycznych, takich jak utrzymywanie higieny życia i żywienia. Niemniej jednak, mimo przestrzegania tych środków, nie można całkowicie eliminować ryzyka wystąpienia takich zaburzeń. Leczenie zaburzeń żołądkowo-jelitowych obejmuje przede wszystkim zwalczanie odwodnienia oraz stosowanie odpowiedniej diety, która pomaga w zmniejszeniu objawów. Nawadnianie można przeprowadzać na różne sposoby: doustnie, dożylnie lub przez zastosowanie zgłębnika nosowo-żołądkowego. W Polsce metoda zastosowania zgłębnika jest rzadko stosowana. Ponadto, leczenie może obejmować stosowanie leków przeciwwymiotnych, absorpcyjnych oraz probiotyków. Należy pamiętać, że zaburzenia żołądkowo-jelitowe to poważny problem zdrowotny, który nie powinien być lekceważony.
Tagi
Mateusz Pawlak
Ekspert Medyczny Diets Premium
Ekspert zespołu medyczno-dietetycznego Diets Premium. Specjalizuje się w dietoterapii, optymalizacji metabolizmu oraz klinicznych planach żywieniowych.
Zobacz profil →
