Zapalenie jelit wywołane bakteriami – objawy, występowanie w ciąży. Jak długo trwa?

Kolka jelitowa to nagły, ostry i napadowy ból brzucha spowodowany skurczami mięśni gładkich jelit, który charakteryzuje się zmiennym natężeniem oraz przemieszczaniem się dolegliwości wraz z perystaltyką. U dorosłych objawia się przyjmowaniem charakterystycznej, zgarbionej pozycji w celu złagodzenia bólu. Przyczyny obejmują nieprawidłową dietę (ciężkostrawne, wzdymające posiłki), schorzenia przewodu pokarmowego (np. zespół jelita drażliwego, refluks żołądkowo-przełykowy), niedrożność jelit, zaparcia, alergie pokarmowe, uchyłkowatość, owrzodzenia, kamienie kałowe oraz dysbiozę. Kolka występuje zarówno u dorosłych, jak i niemowląt – u tych drugich jest drugim najczęstszym zaburzeniem czynnościowym po ulewaniu. U niemowląt wynika z niedojrzałości układu pokarmowego, nieprawidłowości błony śluzowej jelit lub zaburzeń wydzielania enzymów trawiennych. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle między 3. a 12. tygodniem życia, ustępując po 3. miesiącu. Według kryteriów Wessela i wsp. diagnoza opiera się na "regule trzech": płacz trwający >3 godz./dobę, >3 dni/tydzień przez >3 tygodnie. U dorosłych częste napady obniżają jakość życia, wymagając modyfikacji diety (eliminacja wzdymających, ciężkostrawnych produktów) oraz wsparcia ziołami (koper włoski, rumianek).

Przejawy kolki jelitowej ulegają modyfikacji w zależności od grupy wiekowej pacjenta, intensywności napadu bólowego oraz indywidualnych predyspozycji organizmu. U osób dorosłych epizod kolki objawia się nagłym, skurczowym bólem w obrębie jamy brzusznej, którego lokalizacja może ulegać zmianom. W miarę narastania dolegliwości bólowych, chory instynktownie przyjmuje pozycję zarodkową – podkurcza kończyny dolne i zgina tułów do przodu, co pozwala na krótkotrwałe złagodzenie dyskomfortu. Towarzyszące objawom brzusznych nudnościom często towarzyszą wymioty, wzdęcia spowodowane nadmiernym gromadzeniem się gazów jelitowych oraz zaburzenia apetytu, które mogą prowadzić do czasowej anoreksji. Natomiast u niemowląt kolka jelitowa manifestuje się przedłużającym się, niekonsolowalnym płaczem o wysokiej tonacji, który może przechodzić w przeraźliwy krzyk lub pisk. Maluch wygina ciało w łuk, zaciska pięści oraz mocno zamyka powieki, co stanowi reakcję na intensywny ból. Z powodu nagromadzenia gazów brzuszek staje się napięty, twardy i wyraźnie powiększony. Skóra twarzy i szyi ulega zaczerwienieniu, podczas gdy wargi mogą przybierać siny odcień – objawy te wynikają z kombinacji bólu, stresu oraz wzmożonego wysiłku podczas płaczu. Dodatkowo, w trakcie napadu kolki, u dziecka można zaobserwować częstsze oddawanie gazów oraz luźne stolce o śluzowatej konsystencji, niekiedy zabarwione na zielono. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że mimo uciążliwych objawów, kolka jelitowa nie wpływa negatywnie na prawidłowy rozwój psychomotoryczny ani fizyczny dziecka, stanowiąc zjawisko przemijające i samoograniczające się.

Skurcze jelitowe, znane również jako kolka jelitowa, mogą dotyczyć również kobiet oczekujących dziecka, objawiając się dolegliwościami zbliżonymi do tych opisywanych w innych przypadkach. Ich występowanie często wiąże się z niewłaściwie zbilansowaną dietą przyszłej matki lub zaburzeniami procesów trawiennych, co prowadzi do zaparć oraz nadmiernego gromadzenia się gazów w przewodzie pokarmowym. Charakterystyczne dla tego schorzenia są nagłe, ostre bóle o przebiegu falowym, które pojawiają się w okolicy brzucha, by po krótkim czasie samoistnie ustąpić. Lokalizacja dolegliwości bólowych zależy od obszaru, w którym dochodzi do skurczów mięśni gładkich jelita – mogą one promieniować po lewej stronie, po prawej lub obejmować całą powierzchnię brzucha. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia kolki, zaleca się, by kobiety w ciąży stosowały dietę obfitującą w błonnik roślinny, który skutecznie przeciwdziała zaparciom, wzdęciom oraz nadmiernemu gromadzeniu gazów. Optymalnymi źródłami tego składnika są produkty pełnoziarniste, takie jak kasze gruboziarniste, chleb razowy, a także świeże owoce i warzywa. Konieczne jest również wyeliminowanie z jadłospisu potraw wzdymających, smażonych, wysoko przetworzonych oraz słodyczy, które mogą nasilać objawy. Wspomagająco można stosować napary z kopru włoskiego, znane ze swoich właściwości wspierających procesy trawienne oraz redukujących nadmiar gazów. Ponadto, w okresie ciąży należy unikać nadmiernego wysiłku fizycznego, dlatego też nie są wskazane intensywne treningi obciążające organizm.

W przypadku większości noworodków pierwsze objawy kolki jelitowej ujawniają się już w drugim tygodniu życia, przy czym wcześniejsze wystąpienie tego schorzenia wiąże się z nasileniem jego natężenia, częstotliwości oraz przedłużeniem czasu trwania poszczególnych epizodów. Ataki bólowe najczęściej koncentrują się w godzinach popołudniowo-wieczornych, jednakże podrażnienie i niepokój malucha mogą utrzymywać się przez całą dobę. Typowy napad kolki trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut, powtarzając się cyklicznie co dwie do trzech godzin. W okresie między kolejnymi atakami niemowlę często zapada w sen z powodu wyczerpania spowodowanego ciągłym bólem oraz napięciem mięśniowym. Należy podkreślić, że niektóre dzieci między epizodami kolki zachowują się zupełnie normalnie, nie różniąc się pod względem zachowania od swoich rówieśników. Zazwyczaj objawy ustępują samoistnie około trzeciego miesiąca życia, chociaż kolka jelitowa może występować niezależnie od wieku czy stanu zdrowia dziecka. Ze względu na swój napadowy, nawracający i silnie bolesny charakter, kolka stanowi znaczne obciążenie zarówno dla malucha, jak i dla opiekunów. Kluczowymi elementami łagodzącymi dolegliwości oraz zapobiegającymi ich nasileniu są stosowanie diety lekkostrawnej u matki karmiącej oraz regularna, dostosowana do wieku aktywność fizyczna dziecka.