Konsultacja żywieniowa dotycząca zmniejszenia kwasowości ciała

Prawidłowe pH krwi u zdrowego człowieka wynosi ściśle od 7,35 do 7,45. Każde istotne odchylenie od tej normy oznacza stan zagrożenia życia (kwasicę lub zasadowicę metaboliczną/oddechową), lecz w warunkach prawidłowego funkcjonowania organizmu układ oddechowy i nerki utrzymują to pH z absolutną precyzją.

Układy buforowe (wodorowęglanowy, fosforanowy, białkowy i hemoglobinowy) neutralizują powstające w metabolizmie kwasy. Płuca usuwają nadmiar kwasów lotnych pod postacią dwutlenku węgla (CO2), natomiast nerki odpowiadają za wydalanie nielotnych jonów wodorowych (H+) i regenerację wodorowęglanów.

Wpływ pożywienia na gospodarkę kwasowo-zasadową określa wskaźnik PRAL (Potential Renal Acid Load), czyli potencjalne obciążenie nerek kwasem. Wartość ta nie zależy od kwaśnego smaku produktu, lecz od zawartości minerałów: siarki, fosforu i chloru (kwasotwórczych) oraz potasu, magnezu i wapnia (zasadotwórczych).

I tak na przykład cytryna, mimo kwaśnego smaku z powodu kwasu cytrynowego, po zmetabolizowaniu wykazuje ujemny wskaźnik PRAL, działając alkalizująco na mocz. Z kolei mięso, twarde sery, wędliny i rafinowane zboża generują duże ilości kwasu siarkowego i fosforowego, cechując się wysokim dodatnim wskaźnikiem PRAL.

Długotrwałe spożywanie diety o wysokim wskaźniku PRAL (bogatej w przetworzone mięso i ubogiej w warzywa) nie zmienia pH krwi, lecz zmusza organizm do ciągłego uruchamiania rezerw buforowych. Aby zneutralizować nadmiar kwasów, organizm może uwalniać sole wapnia i magnezu z tkanki kostnej, co w perspektywie lat sprzyja osteopenii i osteoporozie.

Ponadto przewlekłe zakwaszenie moczu zwiększa ryzyko tworzenia się kamieni nerkowych moczanowych i szczawianowo-wapniowych. Może także nasilać katabolizm białek mięśniowych u osób starszych oraz prowadzić do subklinicznego przewlekłego zmęczenia.

Najzdrowszym podejściem nie jest radykalna eliminacja produktów kwasotwórczych (takich jak ryby, chudy nabiał, jaja czy strączki, które dostarczają pełnowartościowego białka), lecz zachowanie odpowiednich proporcji na talerzu. Złota zasada zakłada, że około 75–80% objętości diety powinny stanowić warzywa, owoce, świeże zioła i woda mineralna.

Szczególnie wartościowe są zielone warzywa liściaste (szpinak, jarmuż, rukola, natka pietruszki), warzywa korzeniowe, seler, awokado, pomidory oraz owoce jagodowe. Spożywanie dużej ilości warzyw do każdego posiłku z łatwością neutralizuje obciążenie kwasowe z porcji białka, zapewniając optymalne zdrowie nerek, kości i naczyń krwionośnych.