Najważniejsze fakty w pigułce
Dieta ośmiogodzinna (Intermittent Fasting 16/8), spopularyzowana przez Davida Zinczenko i Petera Moore'a, to model żywieniowy polegający na ograniczeniu czasu spożywania posiłków do 8-godzinnego okna w ciągu doby i powstrzymywaniu się od jedzenia przez pozostałe 16 godzin. Poznaj fizjologiczne mechanizmy autofagii, wady i zalety tego podejścia oraz dowiedz się, co na jego temat mówią dietetycy kliniczni.
Dieta ośmiogodzinna (16/8) – założenia i koncepcja okna żywieniowego
Dieta ośmiogodzinna to dieta opracowana przez Davida Zinczenko i Peter’a Moore’a. Zakłada dwa okresy – postu i 8-godzinowego okienka żywieniowego. Dieta nie zakłada restrykcji ilościowych i jakościowych, choć twórcy diety zachęcają do zdrowych wyborów żywieniowych.
Wady i zagrożenia – pułapka nadmiernej swobody kalorycznej
Podstawową wadą jest przyzwolenie na dowolność w spożywaniu produktów. O utracie masy ciała decyduje bilans energetyczny. Ubytek kilogramów pojawia się dopiero w momencie, w którym ilość energii wydatkowanej przekracza ilość energii konsumowanej. Spożycie w ciągu ośmiu godzin posiłków dostarczających energię przekraczającą zapotrzebowanie niechybnie doprowadzi do wzrostu masy ciała, nawet jeśli poparte zostanie szesnastogodzinną głodówką. Kolejnym aspektem proponowanej diety, który budzi niepokój to brak motywacji do poprawy nawyków żywieniowych. To właśnie ze zmiany sposobu odżywiania na właściwy ma wynikać poprawa stanu zdrowia i utrata tkanki tłuszczowej. Dieta ośmiogodzinna nie daje szansy na wyrobienie nawyku spożywania posiłków o wysokiej wartości odżywczej w ilościach zgodnych z indywidualnym zapotrzebowaniem. Pojawia się ryzyko wystąpienia niedoborów witamin i pierwiastków. Jakikolwiek rytm konsumpcji zostanie narzucony, powinna ona zaspokajać podstawowe potrzeby. Nie zawsze osiągnięcie wymarzonej masy ciała jest miernikiem sukcesu. Niedożywienie to problem dużo bardziej niebezpieczny niż niewielka nadwaga.
Fizjologiczne zalety postu przerywanego – autofagia i wrażliwość insulinowa
W świetle ostatnich (i ciągle toczących się) badań koncepcja spożywania posiłków w określonym przedziale czasowym z zachowaniem rytmu dobowego najprawdopodobniej korzystnie wpływa na organizm. Do tej pory niewiele ukazało się prac na temat efektów TRF (time-restricted feeding) na funkcjonowanie organizmu ludzkiego, choć u myszy pozytywne działanie zostało wielokrotne udowodnione. Zaobserwowano poprawę insulinowrażliwości, utratę tkanki tłuszczowej, obniżenie wskaźników stanu zapalnego. W badaniach przeprowadzanych z udziałem ludzi tylko w jednym z nich wykazano skuteczność w utracie masy ciała przy zastosowaniu 8-godzinnego okienka żywieniowego. Podobnie w przypadku wskaźników lipidowych – wyłącznie jedno badanie przyniosło efekt w postaci wzrostu poziomu cholesterolu frakcji HDL („dobry cholesterol”) i obniżenia stężenia triglicerydów w surowicy. W przeprowadzonych eksperymentach nie odnotowano jednak wartości kalorycznej diety, co ma kluczowe znaczenie.
Opinia dietetyka – jak stosować dietę 16/8 w sposób bezpieczny i trwały
Skuteczność diety ośmiogodzinnej nie została potwierdzona. Podstawowa wiedza dotycząca metabolizmu substratów energetycznych pozwala jednak wyciągnąć wniosek o niskim prawdopodobieństwie osiągnięcia utraty masy ciała. Przy zastosowaniu jedynie okienka żywieniowego wraz z dodatnim bilansem energetycznym niemożliwe staje się uruchomienie rezerw tłuszczowych. Niestety pełna dowolność w dobieraniu produktów może doprowadzić do spożycia nadmiernej ilości energii. Być może spożycie zgodne z aktualnym zapotrzebowaniem w ramach 8-godzinnego okresu wpłynie na masę ciała korzystnie. Trudno jest wyrokować nie mając poparcia w badaniach. TRF jest jednak koncepcją, z którą wiąże się spore nadzieje. Wiedzę na temat rytmu dobowego i korzystnych efektów krótkich okresów poszczenia warto wykorzystać do opracowania optymalnego dla człowieka rozkładu posiłków w ciągu dnia.