Choroba zwana celiakią

Choroba trzewna, również znana jako celiakia, jest schorzeniem autoimmunologicznym, które wpływa na trawienie glutenu z powodu predyspozycji genetycznej. Gluten jest klasyfikowane jako białko roślinne, ponieważ występuje w zbożach. Istota tego problemu polega na nadwrażliwości na jedną z głównych frakcji tego białka, prolaminę.

Można wyróżnić dwa główne typy objawów związanych z chorobą trzewną: jelitowe oraz pozajelitowe. Obraz kliniczny osoby chorej zależy od postaci choroby i wieku pacjenta. Mowa tu o czterech głównych typach choroby trzewnej: klasycznej, niemej, latentnej oraz potencjalnej. Choroba trzewna klasyczna charakteryzuje się bólem brzucha, biegunkami, wzdęciami, spadkiem masy ciała oraz zaburzeniami wchłaniania, takimi jak niedokrwistość i osteoporoza. Choroba trzewna niema nie wykazuje typowych objawów związanych z zaburzonym wchłanianiem, ale pacjenci mogą mieć problemy z tolerancją laktozy i sacharozy, niedokrwistością oraz obniżonym poziomem wapnia z wcześnie rozwijającą się osteoporozą. Choroba trzewna latentna występuje u osób starszych, u których objawy zostały zatrzymane lub całkowicie wyeliminowane dzięki diecie bezglutenowej, ale mogą wrócić w wyniku czynników ryzyka, takich jak ciąża, operacja, długotrwały stres lub zakażenia układu pokarmowego. Choroba trzewna potencjalna nie wykazuje żadnych objawów klinicznych i jest stwierdzana na podstawie występowania różnych symptomów, takich jak hipoplazja szkliwa, próchnica, choroba Duhringa, problemy z układem hormonalnym, zaburzenia hematologiczne, awitaminoza, zaburzenia w budowie narządu wzroku oraz symptomy ze strony układu nerwowego.

W odniesieniu do dzieci, zaburzenia przewodu pokarmowego są znacznie łatwiejsze do wykrycia. Dlaczego? Produkty zawierające ten rodzaj białka są powoli i stopniowo wprowadzane do diety dziecka, co umożliwia szybkie rozpoznanie przyczyny dolegliwości. W przypadku dzieci, zaburzenia przewodu pokarmowego objawiają się klasycznymi objawami - występują biegunki, wymioty i problemy z trawieniem. Zaburzenia u dzieci objawiają się także powiększonym brzuchem, opadającymi ramionami i pośladkami, a także bladą barwą skóry.

Rozpoznanie celiakii u dorosłych może być stosunkowo trudne, na przykład z powodu różnych postaci tej choroby. Jednak opracowano kilka metod, które umożliwiają prawidłowe rozpoznanie i odróżnienie celiakii od innych jednostek chorobowych. Głównym badaniem jest analiza serologiczna, która polega na wykrywaniu przeciwciał i enzymów wskazujących na rozwój choroby trzewnej. Jest bardzo istotne, aby nie stosować diety eliminacyjnej bez konsultacji z lekarzem przed przeprowadzeniem badań serologicznych. W takim przypadku może wystąpić spadek poziomu przeciwciał i może to prowadzić do wystawienia błędnej diagnozy. Czasami, dla potwierdzenia diagnozy, należy wykonać badanie genetyczne w celu wykrycia obecności specyficznych antygenów. Inna skuteczna metoda to biopsja, czyli badanie histopatologiczne. Z jelita pacjenta pobiera się fragment, który następnie poddaje się analizie. Specjaliści starają się ocenić uzyskany materiał badawczy, biorąc pod uwagę takie kryteria jak obecność kosmków jelitowych czy występowanie stanu zapalnego w obrębie błony śluzowej przewodu pokarmowego. Zgodnie z wytycznymi ESPGHAN, kolejnym elementem diagnostycznym (wykorzystywanym zwłaszcza u dzieci, które nie mają objawów klinicznych, ale należą do grupy ryzyka wystąpienia celiakii) jest badanie genetyczne (HLA DQ2/DQ8). Jeśli jego wynik jest negatywny, można uznać, że choroba nie występuje, i na tym etapie diagnostyka może zostać zakończona. W przypadku wyniku dodatniego rozszerza się diagnostykę w pierwszej kolejności o badanie przeciwciał, a następnie biopsję. Ostatnim rodzajem badań jest typowa diagnostyka laboratoryjna, w skład której wchodzą: – morfologia krwi; – badanie moczu; – analiza biochemiczna poziomu elektrolitów, białka, witamin z grupy B oraz D i E; – próby wątrobowe.

Niepowodzenie w leczeniu chorób jelitowych jest tak poważnym stanem zdrowia, że współczesna medycyna nie ustaliła jeszcze skutecznych metod terapeutycznych. W rzeczywistości można powiedzieć, że farmakoterapia jest w zasadzie bezsilna wobec celiakii - okazjonalnie lekarze zalecają stosowanie preparatów witaminowych i elektrolitów w celu uzupełnienia występujących niedoborów. Z upływem czasu wykorzystuje się również leki sterydowe, których celem jest zmniejszenie stanu zapalnego, a także środki poprawiające wchłanianie wody.

Zidentyfikowano, że jedynym i skutecznym sposobem na usunięcie objawów celiakii jest dieta pozbawiona źródeł glutenu. Odpowiedni bilans pokarmowy może być wymagający, ponieważ zboża lub ich śladowe ilości występują w większości produktów spożywczych. Konieczne jest staranne przeglądanie etykiet podczas zakupów. Osoby cierpiące na celiakię powinny nabywać produkty opatrzone symbolem przekreślonego kłosa, aby mieć pewność, że produkt nie zawiera glutenu. Dieta pozbawiona glutenu powinna być stosowana wyłącznie pod kontrolą dietetyka lub specjalisty.