Terapia wodna - różnego rodzaju wody lecznicze, które przynoszą ulgę w wielu chorobach

Badania naukowe potwierdziły istnienie wód o wyjątkowych właściwościach zdrowotnych. Wody te, pochodzące z podziemnych źródeł, są wolne od zanieczyszczeń chemicznych i mikrobiologicznych, posiadają naturalną zmienność parametrów fizycznych i chemicznych, a ich całkowita mineralizacja przekracza 1000 mg/dm3. Mogą one zawierać rzadkie pierwiastki lub substancje radioaktywne, a także charakteryzować się unikalnymi cechami, takimi jak temperatura czy zawartość gazów (np. radon, azot, metan, siarkowodór, dwutlenek węgla), które wywierają korzystny wpływ terapeutyczny. W Polsce wody lecznicze występują w 72 uzdrowiskach, głównie w południowej części kraju, zwłaszcza w Sudetach, Karpatach i zapadlisku przedkarpackim. Wykorzystuje się je w balneologii, do produkcji wody butelkowanej oraz w celach produkcyjnych, m.in. do wytwarzania soli, ługów i szlamów.

Aby woda mogła być zaliczona do wód leczniczych, musi spełniać przynajmniej jedno z kryteriów dotyczących stężenia co najmniej jednego z wymienionych składników mineralnych. W związku z tym wyróżniamy następujące kategorie wód leczniczych: wody żelaziste z co najmniej 10 mg/dm³ Fe2+; wody fluorkowe z co najmniej 2,0 mg/dm³ F; wody jodkowe z co najmniej 1,0 mg/dm³ J; wody siarczkowe z co najmniej 1,0 mg/dm³ H2S, HS-, S2-, S2O32- lub HSO3-; wody krzemowe z co najmniej 70 mg/dm³ H2SiO3; wody radonowe z co najmniej 74 Bq/dm³ 222Rn; oraz wody kwasowęglowe lub szczawy z co najmniej 250-299 mg/dm³ lub 1000 mg/dm³ CO2. Ponadto, zróżnicowanie struktury geologicznej i warunków hydrogeologicznych prowadzi do znaczącej zmienności składu chemicznego wód leczniczych. Dlatego wyróżniamy główne typy chemiczne, takie jak wody wodorowęglanowe, wody siarczanowe, wody chlorkowe oraz wody termalne.

Krenoterapia, czyli kuracja wodą, to terapia wykorzystująca lecznicze właściwości wód mineralnych, stosowana w uzdrowiskach. Działa bezpośrednio na układ pokarmowy, a pośrednio wpływa na cały organizm. Butelkowane wody lecznicze są stosowane w domu jako część terapii medycznej lub jako kontynuacja leczenia uzdrowiskowego. Ich skład chemiczny powinien być identyczny z wodami z lokalnych źródeł. Wody lecznicze mają istotny wpływ na fizjologię organizmu, regulując trawienie, gospodarkę wodno-elektrolitową i uzupełniając niedobory minerałów. Mogą również regulować kwasowość żołądka, zmieniać pH moczu i wpływać na jego wydzielanie. Ważne jest, aby dobrać odpowiednią wodę do schorzenia i dawki. Na przykład wody szczawianowe i siarczanowe nie są polecane dla osób z problemami sercowo-naczyniowymi i nerek. Nie powinny być stosowane w ostrych stanach zapalnych, krwawieniach z przewodu pokarmowego ani po operacjach żołądka. Wody bogate w magnez są zalecane dla osób z zaburzeniami układu nerwowego, jednak nadmiar magnezu może być szkodliwy dla osób z chorobami nerek. Wody z większą ilością żelaza są polecane dla osób z osłabionym układem odpornościowym, ale ich nadmiar może powodować problemy żołądkowe. Wody bogate w wapń są zalecane dla osób zagrożonych osteoporozą. Wody lecznicze są wykorzystywane zarówno w lecznictwie uzdrowiskowym, jak i w produkcji wód butelkowanych. Mimo surowych norm bezpieczeństwa podczas wydobycia i butelkowania, mogą zawierać naturalne substancje mineralne o potencjalnie toksycznym działaniu.