Symbioceutyki - skuteczność, zastosowanie oraz przykładowe produkty

Terminem "synbiotyki" określa się specjalistyczne kompozycje, w których łączy się żywe kultury bakterii probiotycznych – takich jak szczepy z rodzajów Lactobacillus lub Bifidobacterium – z selektywnie fermentowalnymi składnikami prebiotycznymi. Te drugie stanowią niepodatne na trawienie związki, które stymulują wzrost oraz aktywność metaboliczną korzystnych mikroorganizmów zasiedlających przewód pokarmowy. Ludzki układ trawienny stanowi ekosystem dla złożonej populacji bakteryjnej, liczącej około 400 różnych gatunków, zbiorczo nazywanej mikrobiotą jelitową. Optymalne funkcjonowanie tego środowiska uzależnione jest od zachowania dynamicznej równowagi między poszczególnymi szczepami. Zaburzenia tej homeostazy mogą wynikać z działań niepożądanych antybiotykoterapii, chemioterapii, ekspozycji na promieniowanie jonizujące, przewlekłego stresu psychicznego, niewłaściwie zbilansowanej diety o nieadekwatnym profilu kwasowości, a także innych czynników egzogennych i endogennych.

Dominacja probiotycznych szczepów bakteryjnych w obrębie jelita sprzyja utrzymaniu prawidłowych funkcji fizjologicznych organizmu. Mikroorganizmy te pełnią rolę ochronną, hamując kolonizację przez patogeny, ułatwiają syntetyzowanie kluczowych witamin – w tym witaminy K oraz kompleksu witamin z grupy B – oraz poprawiają biodostępność pierwiastków takich jak żelazo, fosfor i wapń. Ponadto, probiotyki uczestniczą w metabolizmie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, modulują wchłanianie lipidów (w tym cholesterolu frakcji LDL) oraz wspomagają integralność bariery śluzówkowej jelita. Dysbioza, czyli stan zaburzonej równowagi mikrobiologicznej, może manifestować się objawami takimi jak nadmierna fermentacja z towarzyszącymi wzdęciami, epizody biegunki, stany zapalne błony śluzowej jelit, a także sprzyjać proliferacji oportunistycznych patogenów. Z kolei prebiotyki – do których zalicza się głównie nieskrobiowe polisacharydy i oligosacharydy odporne na hydrolizę enzymatyczną w górnym odcinku przewodu pokarmowego – występują naturalnie w produktach takich jak korzeń cykorii, pomidory, cebula czy ziarna jęczmienia. Ich spożycie sprzyja selektywnej proliferacji pożądanych bakterii, reguluje perystaltykę jelit oraz przeciwdziała zaparciom poprzez zwiększenie objętości masy kałowej.

Interakcja między probiotykami a prebiotykami w ramach synbiotyków sprawia, że mikroorganizmy wprowadzane do przewodu pokarmowego otrzymują natychmiastowo dostępne źródło pożywienia w postaci substancji prebiotycznych. Dzięki temu mogą one efektywnie kolonizować błonę śluzową jelit, intensywnie się namnażając. Ponadto, metabolity powstające w wyniku fermentacji prebiotyków obniżają pH środowiska jelitowego, co tworzy niekorzystne warunki dla rozwoju szkodliwych drobnoustrojów chorobotwórczych, wzmacniając tym samym naturalne mechanizmy obronne organizmu.