Profesja dietetyka – regulacje prawotwórcze w Polsce i za granicą

Konieczne kwalifikacje dietetyka w instytucji medycznej są określone przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. Osoby zatrudnione na poszczególne stanowiska: dietetyka, starszego dietetyka, młodszego lub starszego asystenta dietetyki muszą spełniać określone wymagania. Wymagane jest ukończenie szkoły policealnej na kierunku dietetyka lub technikum lub szkoły policealnej i uzyskanie tytułu technika w dziedzinie technologii żywienia z kierunkiem na dietetykę. W przypadku starszego asystenta dietetyka, wymagane jest także siedem lat doświadczenia zawodowego lub stopień naukowy doktora z zakresu dietetyki. Należy zauważyć, że wykonywanie zawodu dietetyka w sektorze prywatnym nie jest regulowane, co może być zdezorientowujące dla tych, którzy szukają profesjonalnej porady dietetycznej.

W Wielkiej Brytanii tytuł dietetyka jest prawnie chroniony. Wyłącznie osoba zarejestrowana w Health and Care Professions Council (HCPC) może go stosować. HCPC jest niezależnym organem regulacyjnym, który prowadzi rejestr pracowników medycznych posiadających kwalifikacje i uprawnienia do wykonywania zawodu. Klientom korzystającym z usług dietetyka, którzy są niezadowoleni z usług i mają wątpliwości co do zastosowanej terapii, przysługuje prawo zgłoszenia swoich zastrzeżeń do HCPC. Daje to uczucie bezpieczeństwa dla klientów oraz pewność uzyskania porady od wykwalifikowanego specjalisty. Klientom umożliwione jest zweryfikowanie, czy specjalista, do którego zwrócili się, znajduje się w wyżej wymienionym rejestrze - jest on dostępny na stronie HCPC. Dietetyk w Wielkiej Brytanii musi posiadać przynajmniej stopień licencjata z zakresu dietetyki lub innego kierunku pokrewnego (wtedy dodatkowo jest wymagane ukończenie studiów podyplomowych z zakresu dietetyki). W UK funkcjonuje także pojęcie 'nutritionist' (specjalista ds. żywienia). Tytuł ten nie jest prawnie chroniony i w praktyce może posługiwać się nim każdy. Istnieje jednak dobrowolny rejestr żywieniowców prowadzony przez Association for Nutrition (AfN). Osoby zarejestrowane mogą określać siebie jako 'registered nutritionist'. Ukończenie kursu akredytowanego przez AfN daje możliwość wpisania do takiego rejestru. AfN określa standardy kursów. Potencjalny klient może więc sprawdzić, czy specjalista ds. żywienia świadczący usługi jest zarejestrowany, a tym samym posiada odpowiednią wiedzę. W UK rola specjalisty ds. żywienia różni się od roli dietetyka. Żywieniowiec jest edukatorem, dostarcza informacji na temat jedzenia i zdrowego odżywiania. Tylko dietetyk jest uprawniony do oceny, diagnozowania i leczenia problemów żywieniowych u pacjentów.

Aby rozpocząć pracę jako dietetyk w UK i zostać wpisanym do rejestru, konieczne jest przejście przez proces weryfikacji wykształcenia i doświadczenia zawodowego przez HCPC. HCPC porównuje kwalifikacje zdobyte przez kandydata z obowiązującymi w UK standardami. Aby rozpocząć proces weryfikacji, należy złożyć niezbędne dokumenty: – formularz z danymi osobowymi, – dyplom ukończenia uczelni wraz z programem nauczania, – szczegółową dokumentację doświadczenia zawodowego wraz z kontaktami przełożonego, który może potwierdzić zatrudnienie lub staż w danej jednostce, – potwierdzenie członkostwa w stowarzyszeniach naukowych lub zawodowych, – wyniki egzaminu językowego – IELTS lub TOEFL. Konieczne jest także wniesienie opłaty za cały proces (£495). Ostatnim etapem jest otrzymanie decyzji HCPC o wpisaniu do rejestru bądź odrzuceniu wniosku. W przypadku niespełnienia kilku standardów HCPC może przeprowadzić test kompetencji. Wielka Brytania jest wzorem w Europie, jeśli chodzi o regulację prawną zawodu dietetyka. W Polsce niedostateczna regulacja jest przyczyną chaosu, który naraża klientów chcących skorzystać z usług dietetyka na kontakt z osobami nieposiadającymi wiedzy umożliwiającej diagnozę problemu i ułożenie bezpiecznego i skutecznego programu żywieniowego. M. Walczak i G. Krasowska-Walczak wspominają o konieczności stworzenia oficjalnego rejestru wykwalifikowanych dietetyków, co pozwoli na bezpieczne włączenie ich do systemu ochrony zdrowia. Biorąc pod uwagę skalę otyłości i innych chorób dietozależnych w Polsce, jest to niezbędne.