Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): mechanizm działania, potencjalne skutki niepożądane oraz zakres terapeutyczny

NLPZ to bardzo zróżnicowana grupa leków, zarówno pod względem budowy jak i właściwości.. Różna jest siła działania przeciwbólowego, przeciwzapalnego i przeciwgorączkowego.. I tak na przykład: diklofenak działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo, ale nie przeciwgorączkowo, z kolei aspiryna wykazuje umiarkowaną intensywność w każdym z tych aspektów.. Wspólną cechą medykamentów jest natomiast mechanizm działania.. W skrócie: kwas arachidonowy uwalniany z błon komórkowych w toku przemian z udziałem tzw.. Cyklooksygenaz (COX) zostaje przekształcony do prostaglandyn, które mają wpływ na powstanie procesu zapalnego i wrażania bólowego.. Jeśli by przerwać ten łańcuch reakcji, stan zapalny ustąpi – w tym właśnie tkwi sedno sprawy.. NLPZ hamują działanie COX i tym samym nie dopuszczają do powstania prostaglandyn.. Żadne leczenie nie jest jednak pozbawione ryzyka, chociażby minimalnego.

Każda ulotka dołączona do dowolnego farmaceutyku zatrważa ciągnącą się w nieskończoność listą skutków ubocznych.. Nawet jeśli ryzyko jest bardzo niewielkie uwzględniać należy wszystkie odnotowane dotychczas dolegliwości wywołane zażyciem produktu.. W rzeczywistości nie można obawiać się ich na wyrost.. Tak też jest z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi.. Najczęstsze niepożądane działania to nadżerki błony śluzowej żołądka, owrzodzenia, czasem nawet perforacje – dotyczy to zaledwie 1–4% pacjentów w ciągu roku, w większości osób po 65 roku życia stosujących je przewlekle.. Zdarzają się także martwicze zapalenia brodawek nerkowych i upośledzenie ich funkcji.. U osób z grupy podwyższonego ryzyka istnieje możliwość wystąpienia astmy aspirynowej.. Bardzo rzadko występującym powikłaniem może być zespół Stevena-Johnsona, czyli ostra martwica naskórka i błon śluzowych.. Tak dotkliwe konsekwencje stają się udziałem nikłego odsetka zażywających leki z tej grupy, dlatego też z powodzeniem wciąż stosuje się je w leczeniu i zapobieganiu wielu dolegliwościom.

Świadczy o tym chociażby fakt, iż w Polsce w roku 2004 sprzedano ok.. 34 mln opakowań NLPZ.. Przede wszystkim znajdują one zastosowanie w leczeniu bólu.. Jak się okazało, świetne efekty daje połączenie wyżej wymienionych z opioidami, co pozwala zmniejszyć dawkę, a tym samym zniwelować część skutków ubocznych związanych z ich zażywaniem (senność, zaparcia, zawroty głowy).. Ponadto przyniosły ulgę w cierpieniu wielu reumatykom.. Reumatoidalne zapalenie stawów, gorączka reumatyczna, sztywniejące zapalenie stawów kręgosłupa – we wszystkich tych schorzeniach ból i zapalenie niweluje się przy udziale m.. in. ibuprofenu, diklofenaku czy naproksenu. Co ciekawe, u osób cierpiących z powodu reumatyzmu i leczonych NLPZ stwierdzono znacznie niższą zapadalność na nowotwory układu pokarmowego.. Obecnie trwają badania nad wpływem leków z tej grupy na prewencję i leczenie nowotworów.. Nie można pominąć także roli kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) w profilaktyce zawałów serca i mózgu u osób z grupy ryzyka (ze względu na właściwości antyagregacyjne, czyli zapobiegające tworzeniu się zatorów w naczyniach).. Większość omówionych w artykule skutków ubocznych dotyczy przewlekłego zażywania leków przeciwbólowych tego rodzaju.. Okazjonalne, podyktowane aktualną potrzebą zażycie aspiryny, ibuprofenu czy któregokolwiek farmaceutyku z grupy NLPZ nie grozi powikłaniami (za wyjątkiem występowania uczulenia).. Dopiero 10 g jednorazowo zażytej aspiryny może spowodować zakwaszenie krwi i tym samym stworzyć ryzyko zgonu (to ok.. 30 tabletek). Faktem jest, iż każda kuracja farmakologiczna niesie ze sobą pewne ryzyko.. Zawsze trzeba rozważyć, czy jest ono współmierne do oczekiwanych korzyści.. Z racji powszechnej dostępności niejednokrotnie dochodzi do nadużywania leków przeciwbólowych.. Nie ma wątpliwości, że bywają wybawieniem, ale kiedy stają się integralną częścią życia warto zająć się szukaniem przyczyny takiego stanu.