Nazwa: Wrotycz zwyczajny - właściwości, działanie przeciwpasożytnicze, przeciwko kleszczom... Nalewka z wrotyczu

W okresie letnim, od połowy lipca do końca września, na polach, skrajach dróg, brzegach lasów oraz w zaroślach, można zauważyć roślinę o intensywnie żółtych kwiatach ułożonych w typowe kwiatostany. Dziewanna zwyczajna, znana również jako Tanacetum vulgare L., to gatunek o silnym aromacie, którego zapach przypomina korzenie z delikatnym akcentem kamfory. Pomimo że surowiec oraz jego preparaty straciły obecnie na znaczeniu w medycynie, warto poznać tradycyjne metody stosowania tej powszechnie występującej rośliny, jakie stosowali doświadczeni zielarze.

Tansy zwyczajna (Tanacetum vulgare) to roślina o szerokim zastosowaniu w medycynie naturalnej, której nadziemne części, takie jak ziele, kwiatostany, liście i owoce, stanowią cenne surowce lecznicze. Ziele tansy zawiera do 0,6% olejku eterycznego, natomiast kwiaty charakteryzują się zawartością 1-1,5% olejku, w którym dominującym składnikiem jest β-tujon (około 60-70%). Działanie lecznicze tansy zwyczajnej tłumaczy się obecnością β-tujonu oraz laktonów seskwiterpenowych, które znacząco wpływają na jej farmakologiczną aktywność [1]. W medycynie ludowej tansy zwyczajna była wykorzystywana przy zaburzeniach trawiennych, a zewnętrznie stosowano ją w leczeniu siniaków, obrzęków, skręceń, dolegliwości reumatycznych oraz schorzeń skórnych (trądzik pospolity, trądzik różowaty, łuszczyca). Substancje biologicznie czynne zawarte w tansy zwyczajnej wykazują działanie przeciwzapalne, silnie antyseptyczne, przeciwbólowe, rozkurczowe, uspokajające, przeciwdepresyjne oraz detoksykacyjne. Preparaty z tansy zwyczajnej uznaje się za jedno z najsilniejszych i najbardziej skutecznych środków wspomagających produkcję i wydzielanie żółci [3]. Dzięki obecności laktonów i terpenów tansy zwyczajna wzmacnia odporność organizmu na patogeny, a wodne ekstrakty z jej ziela skutecznie leczą choroby zakaźne, takie jak odra, grypa, ból gardła i szkarlatyna. Obecnie w lecznictwie stosuje się wyłącznie alkoholowy ekstrakt z kwiatów tansy, który wchodzi w skład preparatu „Artemisol” stosowanego zewnętrznie w przypadku wszawicy i świerzbu [1].

Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare) charakteryzuje się obecnością licznych składników o działaniu antyseptycznym, które sprawiły, że od starożytności wykorzystywany był jako lek przeciwrobaczy, skuteczny przeciwko glistom (glista ludzka, owsik), tasiemcom, owadom i roztoczom pasożytniczym. Ocet z wrotyczu (Acetum Tanaceti), przygotowany z Tanacetum vulgare, znalazł zastosowanie w terapii wszawicy. Niektórzy zielarze twierdzą, że sproszkowane owoce wrotyczu oraz uzyskane z nich ekstrakty są wysoce skuteczne w zwalczaniu pasożytów. Sproszkowany surowiec można mieszać z miodem i przyjmować doustnie w dawce 3–4 g, dwa razy dziennie (rano i wieczorem). W przypadku trudnych do leczenia chorób pasożytniczych, takich jak akantameboza, stosuje się fitoterapię. Badania potwierdzają, że ekstrakty z 25 g suchej rośliny Tanacetum vulgare wykazują silne działanie terapeutyczne przeciwko szczepom Acanthamoeba spp. Ponadto, korzystne efekty stosowania substancji zawartych w Tanacetum vulgare w połączeniu z innymi lekami zaobserwowano w leczeniu Trypanosoma cruzi oraz Leishmania amazonensis.

Charakterystyczny, intensywny aromat wrotyczu, wzbogacony o delikatną nutę kamfory, stanowi skuteczny naturalny środek odstraszający muchy, mrówki, moli, komary oraz kleszcze. Badania naukowe przeprowadzone przez doktora Różańskiego potwierdzają, że ekstrakty z Tanacetum vulgare są skuteczne w zwalczaniu kleszczy, świerzba, swędzika i nużeńca.

Nalewka z krwawnika pospolitego, przygotowana zgodnie z tradycyjnym przepisem, wykazuje działanie rozgrzewające, łagodzące bóle i przeciwzapalne. Dzięki wysokiej zawartości aktywnych składników roślinnych, nalewka ta stanowi skuteczne domowe środki wspomagające zdrowie stawów i mięśni. Należy jednak pamiętać, że ze względu na obecność alkoholu i silnych substancji czynnych, nie jest ona polecana dla kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Aby przygotować nalewkę, należy użyć 1 szklanki świeżego lub suszonego, zmielonego ziela i 250–300 ml alkoholu o stężeniu 70%. Składniki należy zamaczać przez 7 dni w szczelnie zamkniętym naczyniu, w ciemnym miejscu, a następnie przefiltrować.