Najczęstsze pomyłki żywieniowe popełniane w diecie najmłodszych – jak ich unikać i dlaczego mają znaczenie dla zdrowia przyszłych pokoleń
26
wyświetleń
Rola opiekunów – zarówno rodziców, jak i innych dorosłych zaangażowanych w proces wychowawczy – w kształtowaniu prawidłowych wzorców żywieniowych u dzieci stanowi fundament ich przyszłego zdrowia metabolicznego i ogólnej kondycji fizycznej. Z jednej strony, zaniedbanie w zakresie monitorowania jakości i ilości spożywanych przez dziecko posiłków może prowadzić do niekontrolowanego objadania się, co z kolei sprzyja rozwojowi zaburzeń masy ciała, takich jak otyłość czy nadwaga w późniejszych latach. Z drugiej zaś strony, nadmierna restrykcyjność lub rygorystyczne narzucanie zasad żywieniowych – często motywowane troską, lecz pozbawione elastyczności – może wywołać odwrotny efekt: skryte przejadanie się, lęk przed jedzeniem lub zaburzenia odżywiania. Co istotne, wiele błędów żywieniowych pozostaje niezauważonych przez długi czas, gdyż wynikają one z utrwalonych, powtarzalnych schematów zachowań, które – choć powszechnie akceptowane – niosą ze sobą ukryte zagrożenia dla prawidłowego rozwoju dziecka, w tym deficyty mikroelementów, zaburzenia trawienne czy nieprawidłowe wzorce smakowe.
„Taktyki” rodziców
Od najmłodszych lat kształtują się nasze nawyki w zakresie odżywiania.. Ogromny wpływ na nie mają rodzice.. Mogą oni ograniczać jedzenie lub zmuszać do jego spożywania.. Zdarza się także, że uważnie śledzą co dziecko je i starają się poprawić jakość, i wypośrodkować ilość pokarmu zjadanego przez swoją pociechę.. Niebezpieczną praktyką wydaje się być zmuszanie dziecka do jedzenia.. Zdarza się to zazwyczaj, gdy rodzic dostrzeże, iż masa malucha nie „wpisuje” się w określone normy – jest po prostu zbyt niska.. Wówczas dorosły, mając dobre intencje, podejmuje działania, by ją zwiększyć.. Nie jest to dobra metoda, ponieważ dziecko może zacząć kojarzyć spożywanie posiłków z czynnością nieprzyjemną, obowiązkową i ostatecznie ciągle będzie odmawiało jedzenia, a nawet może przestać odczuwać głód! Innym wariantem takiego zachowania rodzica jest to, że dziecko owszem, będzie przyjmowało pokarm na siłę, ale wówczas doprowadzimy do sytuacji, w której będziemy mieli przejedzone i otyłe dziecko.. Nastolatki z nadwagą, które w dzieciństwie były zmuszane do jedzenia podkreślają, że nie były głodne i stosowano wobec nich przymus jedzenia „za mamusię, tatusia, babcię…” lub straszono je, że pójdą do szpitala lub będą chore.. Przez tak opresyjną postawę dorosłych zaprzeczały wewnętrznej potrzebie i jadły z lęku.. Często zdarza się, że rodzice serwują dzieciom przekąski, co widać na przykład na placach zabaw – większość dzieci w wózkach ma chrupki, paluszki, ciasteczka, które sprzyjają przekarmianiu i w późniejszym czasie – otyłości.. Inną także ważną kwestią jest nadmierna kontrola tego co dziecko spożywa i kiedy, co także wiąże się z przymuszaniem do zjedzenia posiłku o określonej porze, bez żadnych „wymówek”.. Jednak, dziecko powinno móc decydować (zapewne w jakimś stopniu) o tym czy w ogóle będzie jadło i w jakiej ilości.. Zyskują wówczas obie strony – dziecko, gdyż poznaje swoje potrzeby, jak i rodzic, ponieważ nie poświęca posiłkom każdej wolnej chwili i może planować dzień, a także chroni swoją pociechę przed chorobami związanymi z żywieniem.
Błędy w żywieniu dzieci
Najczęstszymi nieprawidłowościami w odżywianiu dzieci, jakie można dostrzec w zachowaniu rodziców, to na przykład:
Zbyt wcześnie wprowadzone nowe pokarmy, na przykład zupki, które są podawane dzieciom 4-miesięcznym.. Układ pokarmowy nie jest przygotowany do trawienia innego pokarmu niż mleko, więc warto poczekać do 5 miesiąca i nie spieszyć się, ponieważ taka nadgorliwość i brak cierpliwości mogą doprowadzić do niestrawności u dziecka.. Zbyt częste posiłki – początkowo dzieci jedzą dużo posiłków, lecz z biegiem czasu powinno się je zredukować do pięciu dziennie i pilnować, by maluchy i starsze pociechy nie podjadały między posiłkami.. W innym wypadku dziecko nie będzie głodne, dorosły będzie się denerwował i próbował zmusić je do jedzenia co może wywołać negatywne konsekwencje takiego zachowania opisane powyżej.. Zbyt duże porcje – należy pamiętać, że żołądek malucha stanowi 1/3 pojemności żołądka dorosłego, więc o tyle samo mniejsze powinny być porcje zjadane przez dziecko.. Inaczej doprowadzimy do „rozciągnięcia żołądka” i faktycznie – dziecko będzie jadło więcej, ale tak naprawdę nie będzie potrzebowało aż takich ilości.. Za dużo soków – zbyt częste podawanie soków, które oprócz witamin zawierają cukry, przysparzają kłopotów z zębami i są przyczyną otyłości.. Wystrzegać się należy kupowania napojów, bowiem zawierają jeszcze więcej cukrów niż same soki.. Zabawy podczas jedzenia – w czasie których potajemnie lub z zaskoczenia podaje się dziecku pokarm, gdy nie chce go zjeść.. Dziecko powinno być świadome tego co je, a rodzic powinien uszanować odmowę pociechy lub spróbować za jakiś czas, bo możliwe, że jest ono przejedzone.. A czasami dorośli stosują szantaż że „jeśli nie zjesz nie będziesz grał na komputerze”.. Pokazywanie, że jedzenie może być nagrodą lub karą może zaburzać mechanizmy samokontroli łaknienia i powodować, że jedzenie będzie się źle kojarzyło.
Jak uniknąć błędów?
Wyeliminowanie tego typu zachowań jest możliwe, zwłaszcza, jeśli wprowadzi się kilka modyfikacji:
Posiłek – rodzinne wydarzenie – to ważne, by do stołu zasiadali wszyscy domownicy i razem spożywali śniadanie, obiad i kolację.. Pokazuje to, iż posiłki są istotne skoro wszyscy w grupie robią to samo w tym samym czasie.. Uczy także dobrych nawyków żywieniowych.. Stała pora – dziecko wie, o której godzinie zasiądzie do stołu i dzięki temu wykształca sobie nawyk jedzenia o określonej porze i daną ilość posiłków.. Zmniejsza to prawdopodobieństwo podjadania między posiłkami.. Wspólne gotowanie – zaproszenie dziecka do kuchni i przygotowanie posiłku na pewno będzie sprzyjało świadomości żywieniowej i kształtowaniu się prawidłowych nawyków.. Dziecko będzie się dobrze bawiło gotując zupę i poczuje się ważne, zwłaszcza jeśli pozwoli mu się wybrać składniki do potrawy.. Dowiaduje się wówczas także tego co lubi i samo gotowanie kojarzy mu się jako coś twórczego, przyjemnego i ciekawego.. Kolory na talerzu – różne barwy i kształty zachęcają dzieci do jedzenia i próbowania odmiennych smaków.. Warto być w kuchni kreatywnym, nie podawać wciąż tych samych monotonnych dań.. Przeczekanie – nie zmuszanie dzieci do jedzenia, odczekanie 30 minut, godziny, jeśli sygnalizuje ono, że teraz nie będzie jadło.. Warto też nie tworzyć nieprzyjemnej atmosfery wokół jedzenia – nie upominać, karać, gdyż wywołuje to negatywne emocje.. W prosty sposób można spowodować, iż dziecko stanie się niejadkiem albo nadmiernie przybierze na wadze.. Ciągłe zabieganie i złe nawyki żywieniowe nabyte w ciągu życia nie pomagają w przestrzeganiu zasad żywienia.. Tylko od nas zależy czy je zmienimy.. Warto pamiętać, że w tej kwestii nie chodzi tylko o nas, ale o małego człowieka i kształtowanie jego nawyków oraz postaw w oparciu, o które będzie w późniejszym życiu podejmował różne decyzje.. Także te, które dotyczą zawartości jego talerza.