Czy można panować nad dietą podczas pracy w trybie trójzmianowym?

Osoby pracujące w systemie zmianowym tracą duże ilości energii i często mają problemy z regularnym odżywianiem się, co może prowadzić do negatywnych konsekwencji zdrowotnych. Stan i zdrowie pracowników zmianowych są poważnie zagrożone, a szczególnie tych pracujących na zmiany nocne. W dzień tolerancja glukozy i wrażliwość na insulinę są znacznie wyższe niż w nocy, co powoduje, że pracownicy zmianowi często spożywają posiłki w okresach zwiększonej oporności na insulinę. Dodatkowo, nieregularny rozkład pracy może być czynnikiem stresowym dla organizmu, co często prowadzi do problemów takich jak zmęczenie, bezsenność, ograniczona zdolność do wysiłku, utrata apetytu, choroby przewodu pokarmowego lub układu krążenia. Funkcje ludzkiego organizmu są podporządkowane rytmom dobowym i nocnym, które są regulowane przez tzw. zegar biologiczny, czyli rytm biologiczny, który reaguje na światło i steruje biorytmem. Praca zmianowa zakłóca ten rytm, wymagając wysokiej wytrzymałości zarówno w dzień, jak i w nocy. Jednak spożywanie pokarmów ma niewielki wpływ na zegar biologiczny, a pracownicy zmianowi muszą zwracać uwagę na prawidłowość rozkładu posiłków i spożywać je w odpowiednim czasie, aby organizm miał wsparcie przy utracie energii niezbędnej do przełączenia się między rytmem dziennym a nocnym.

Należy podkreślić, że niezależnie od tego, czy ktoś pracuje w zmianach, czy nie, musi przestrzegać ogólnych przepisów żywieniowych: – konieczne jest spożycie ustanowionego posiłku przed rozpoczęciem pracy; – przerwy między posiłkami nie powinny przekraczać więcej niż 4–5 godzin; – posiłki powinny być rozłożone równomiernie w ciągu dnia, zgodnie z odpowiednim bilansem kalorycznym; – w ciągu dnia należy wypić około 2,5 litra wody; – unikać nadmiernych ilości kofeiny; – ostatni posiłek powinien zostać spożyty około 2–3 godzin przed snem.

W przypadku pierwszej i drugiej zmiany, utrzymanie stałego rytmu jest kluczowe. Podobnie jak w przypadku osób pracujących od 8.00 do 16.00, należy zachować podobne zasady. Najważniejsze jest spożycie pierwszego posiłku w ciągu godziny od przebudzenia, nawet jeśli po wstaniu z łóżka nie odczuwa się głodu. Czas każdego kolejnego posiłku zależy od ich ilości. Jeśli ktoś je 4 razy dziennie, przerwa między posiłkami powinna wynosić ok. 4-5 godzin, przy 5 posiłkach ok. 3-4 godziny, a przy 6 ok. 2,5 godziny. Ostatni posiłek powinien być spożyty ok. 2-3 godzin przed pójściem spać, aby uniknąć niepotrzebnego obciążania żołądka i problemów z zaśnięciem. Jeśli ktoś pracuje fizycznie, to bardziej obfite posiłki powinny być spożywane w godzinach pracy. Zależnie od zmiany, która akurat wypada, zamienia się posiłki miejscami. Jeśli ktoś pracuje na pierwszą zmianę, to powinien spożywać obfite śniadanie, reszta posiłków spożywanych w pracy będzie wyróżniała się wyższą kalorycznością niż posiłki, które zjadane będą po powrocie do domu. Przy drugiej zmianie sytuacja będzie odwrotna. Rano powinno się zjeść coś lekkiego, a przed pracą obfity posiłek.

Praca podczas trzeciej zmiany, która jest zmianą nocną, powoduje większe trudności w zakresie odżywiania. Zwróć uwagę, że zapotrzebowanie energetyczne ludzi pracujących w nocy jest tak samo wysokie jak tych, którzy pracują rano, jedynie rozłożenie posiłków wygląda inaczej. Nie powinienes rezygnować z jedzenia w nocy, ponieważ powinno być ono tak samo pełnowartościowe jak podczas dnia, a także uzupełniać utratę energii. W ten sposób normalizujesz apetyt i zapobiegasz problemom z układem pokarmowym. Nie można zapominać o utrzymywaniu odpowiednich przerw między posiłkami, które nie powinny się różnić od tych podczas pierwszej i drugiej zmiany. Przed rozpoczęciem pracy powinieneś spożyć obfity posiłek. W trakcie nocy bądź ostrożny aby nie spożywać zbyt dużej ilości tłuszczów i białek zwierzęcych, ponieważ organizm wymaga większej ilości energii na ich trawienie i przyswajanie, a niestety układ pokarmowy pracuje w trybie nocnym, co oznacza zmniejszone funkcje. Dlatego w tej porze świetnie sprawdzają się koktajle białkowe, które są szybko przyswajalne i nie obciążają nadmiernie żołądka. Po powrocie do domu powinieneś spożyć lekki posiłek, ponieważ wkrótce trzeba przygotować się do snu. Sen jest niezwykle ważny. Nawet pomimo nieregularnego systemu pracy powinieneś dbać o higienę snu. Zauważ, że brak snu jest powiązany z nadmierną masą ciała. Dlatego zapobieganie otyłości nie polega tylko na aktywności fizycznej, ale również na odpoczynku.