Chrom – czy rzeczywiście wspiera proces redukcji masy ciała

Dawniej uważano, że chrom jest niezbędny do utrzymania zdrowia. Jednak w 2014 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował opinię, w której zakwestionowano ten pogląd. Zgodnie z ustaleniami EFSA, brakuje wystarczających dowodów na pozytywne skutki spożycia chromu przez osoby zdrowe oraz że nie można określić dokładnej i odpowiedniej dawki tego pierwiastka. Ponadto, badania przeprowadzone na szczurach z dietą ubogą w chrom oraz na pacjentach poddawanych całkowitemu żywieniu pozajelitowemu są błędne i nie mogą stanowić dowodu na to, że chrom jest niezbędny dla organizmu (J.B. Vincent, 2017). Mimo to, chrom może być niezbędny dla organizmu w pewnych okolicznościach, takich jak wiek, choroby czy zaburzenia zdrowotne. Jego zawartość w organizmie zmniejsza się z wiekiem i może prowadzić do niedoboru, który może mieć wpływ na szereg kwestii związanych ze zdrowiem, takich jak ograniczenie wzrostu czy problemy z płodnością. Dodatkowo, niedobory chromu mogą mieć negatywny wpływ na metabolizm makroskładników odżywczych, takich jak lipidy, węglowodany i białka. Uważa się, że bezpieczna dzienna dawka chromu wynosi 50-200 µg (A. Ray, J.S. Jankar 2022). Chrom często występuje w połączeniu z kwasem pikolinowym, co poprawia jego wchłanianie i skuteczność działania. Przypisuje mu się właściwości wspierające działanie insuliny, pozytywny wpływ na kontrolowanie poziomu cukru we krwi u osób z cukrzycą oraz udział w procesie zmniejszania tkanki tłuszczowej, w tym utrzymaniu beztłuszczowej masy ciała (A. Ray, J.S. Jankar 2022; D. Willoughby, S. Hewlings, D. Kalman 2018).

Zastosowanie chromu u osób z problemami nadwagi lub otyłości było obiektem licznych analiz naukowych. Przeprowadzono metaanalizę 19 artykułów naukowych, obejmujących 21 losowych badań klinicznych, w których wzięło udział łącznie 1316 osób z problemami związanymi z masą ciała. W 7 z tych badań odnotowano znaczącą zmianę masy ciała, w 8 wykazano zmianę w wyniku BMI, a w 2 znaczące zmniejszenie procentowej zawartości tkanki tłuszczowej. Niezwykłą poprawę zaobserwowano w przypadku badań, które trwały krócej niż 12 tygodni, a dzienna dawka chromu była mniejsza niż 400 µg lub równa tej wartości (C. Tsang i wsp. 2019). W innym badaniu przeprowadzono ocena wpływu suplementacji chromu i karnityny na masę ciała i profil metaboliczny kobiet. Wśród uczestniczek tego badania potwierdzono nadwagę lub otyłość oraz zespół policystycznych jajników. Grupa 54 kobiet została podzielona na dwie podgrupy, z których jedna grupa regularnie przyjmowała 200 µg pikolinianu chromu oraz 1000 mg karnityny. Po 12 tygodniach suplementacji autorzy ponownie ocenili masę ciała i przeanalizowali profil metaboliczny uczestniczek. Zaproponowane połączenie chromu i karnityny skutkowało zmniejszeniem masy ciała i wartości BMI. U kobiet przyjmujących suplementację zauważono zmiany w profilu metabolicznym, takie jak obniżenie stężenia glukozy na czczo, zmniejszenie poziomu trójglicerydów i cholesterolu LDL (M. Jamilian i wsp. 2020). Warto również wspomnieć o wynikach przeglądu systematycznego badań klinicznych przeprowadzonych losowo. Analiza 7 artykułów wykazała, że suplementacja w dawkach 400 µg dziennie przyniosła lepsze efekty niż 200 µg. Dodatkowo, wpływ chromu na masę ciała był bardziej skuteczny wśród osób fizycznie aktywnych (M. H. Seyedemahalle, Z. Sohrabi, M. Akbarzadeh 2022).

Najbardziej powszechnie wykorzystywanym i jednocześnie najbezpieczniejszym izotopem chromu jest tzw. chrom trójwartościowy – Cr (III). Jednakże, należy zauważyć, że jego nadmierne stosowanie może prowadzić do zmniejszenia przyswajalności jonów cynku i żelaza, co może doprowadzić do zaburzeń endokrynologicznych. Ponadto, nadmiar Cr (III) może wywoływać zaburzenia metabolizmu jonów wapnia w kościach. Cr (III) bierze udział w reakcji Fentona, której produktami są reaktywne rodniki hydroksylowe. Izotopy o wyższym stopniu utlenienia – Cr (V) i Cr (VI) – są często uważane za mutagenne i toksyczne, przy czym najlepiej poznane są właściwości chromu sześciowartościowego. Działanie chromu na metabolizm węglowodanów może być wykorzystane jako uzasadnienie wykorzystania tego pierwiastka w suplementach na odchudzanie. Najczęściej stosowane jest pikolinian chromu, który wspomaga przyswajanie tego pierwiastka. Badania pokazują, że chrom może pomóc w walce z nadwagą i modelowaniu sylwetki, jednakże należy pamiętać, że nieodpowiednie uzupełnianie może prowadzić do różnych dolegliwości. W przypadku wątpliwości, decyzję o włączeniu do diety preparatów zawierających chrom warto skonsultować z dietetykiem lub lekarzem.