Groch, jako sezonowe warzywo strączkowe o nieocenionych walorach zdrowotnych, stanowi cenne źródło nie tylko kluczowych witamin z grupy B, witaminy K oraz minerałów takich jak magnez, żelazo czy cynk, ale również bioaktywnych związków roślinnych. Wśród nich szczególną rolę odgrywają karotenoidy – luteina i zeaksantyna – które chronią siatkówkę oka przed degeneracją związaną z wiekiem oraz wspomagają ostrość widzenia w warunkach słabego oświetlenia. Ponadto, obecność fitosteroli, w tym kumestrolu, wykazuje potencjalne działanie antyproliferacyjne wobec komórek nowotworowych układu pokarmowego, co zostało udokumentowane w badaniach epidemiologicznych i laboratoryjnych.
Regularne spożywanie grochu może przyczynić się do obniżenia poziomu cholesterolu LDL dzięki zawartości rozpuszczalnego błonnika, jednocześnie dostarczając organizmowi łatwo przyswajalnego białka roślinnego, co czyni go idealnym składnikiem diety wegańskiej i wegetariańskiej. Niskokaloryczność w połączeniu z wysoką sytością sprawia, że groch stanowi optymalny wybór dla osób dbających o utrzymanie prawidłowej masy ciała.
Odmiany grochu
Jego wielkość, kształt i barwę określa odmiana grochu.. Ze względu na obecność błony pergaminowej w strąku wyróżniamy dwie grupy:
groch siewny cukrowy, charakteryzujący się jej brakiem, przez co może być spożywany w całości, gdy nasiona nie są jeszcze wykształcone i dojrzałe; groch siewny łuskowy, posiadający wyściółkę pergaminową, spożywane są jedynie ich nasiona, które mogą być suszone.. Groch łuskowy można podzielić również na grupę o nasionach z gładką powierzchnią i, o pomarszczonej powierzchni, a także ze względu na masę ich nasion.. Ze względu na wysokość roślin odmiany grochu cukrowego i łuskowego możemy podzielić na karłowe (25–50 cm), średniowysokie (50–100 cm) i wysokie (≥ 100 cm).
Właściwości grochu
Groch zawiera wiele przeciwutleniaczy i składników przeciwzapalnych wspierających zdrowie, obniżają one ryzyko wystąpienia większości chorób cywilizacyjnych, w tym chorób serca i cukrzycy typu 2.. Badania wykazały, że groszek zielony jest wiarygodnym źródłem tłuszczu omega-3 w postaci kwasu alfa-linolenowego (ALA).. W jednej szklance zielonego groszku można spodziewać się około 30 miligramów ALA.. W związku z tym, iż groch to dobre źródło zarówno białka, jak i błonnika pokarmowego reguluje on tempo trawienia pokarmu oraz rozkład skrobi w cukry i ogólne przejście węglowodanów przez przewód pokarmowy, dzięki czemu poziom cukru we krwi może być bardziej stabilny.. Dieta wysokobłonnikowa, o niskim indeksie glikemicznym w połączeniu ze spożyciem grochu może dawać zadowalające efekty u osób z cukrzycą.. Wpływ mają również zawarte w nim składniki przeciwutleniające oraz przeciwzapalne ponieważ przewlekłe stany zapalne i stres oksydacyjny są czynnikami ryzyka dla cukrzycy typu 2, dlatego też obniżenie ryzyka w tych dwóch obszarach najprawdopodobniej będzie jednym z mechanizmów związanych z zapobieganiem cukrzycy przez groch.. Nadmierne stany zapalne i stres oksydacyjny są czynnikami ryzyka nie tylko rozwoju chorób przewlekłych, ale także nowotworów.. Rak żołądka występuje częściej u osób, które mają niskie spożycie składników odżywczych przeciwutleniających i przeciwzapalnych, w tym kluczowych polifenoli.. Badania wykazały, że codzienne spożycie grochu wraz z innymi roślinami strączkowymi wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem raka żołądka.. Udowodniono, że polifenol – kumestrol spożywany na poziomie minimum 2 mg dziennie przyczynia się do obniżenia powstawania nowotworu.. Dzięki szerokiej gamie przeciwutleniaczy i przeciwzapalnych składników odżywczych, w tym kumestrolu, którego jedna filiżanka zielonego groszku zawiera co najmniej 10 miligramów groch zapewnia wyjątkowe korzyści zdrowotne w obszarze profilaktyki raka.. Groch ogrodowy jest również bogaty w witaminie K.. 100 g świeżych nasion zawiera około 24, 8 μg lub około 21% dziennego zapotrzebowania na witaminę K.. Ma ona potencjalną rolę w budowaniu masy kostnej (mineralizacji) poprzez promowanie aktywności osteoblastycznej w komórkach kości.. Ma także ugruntowaną rolę w leczeniu pacjentów z chorobą Alzheimera poprzez ograniczanie uszkodzeń neuronów w mózgu.
Białko grochu
Groch jest produktem niskokalorycznym, zawierającym białko o świetnym profilu aminokwasowym, który m.. in. Zmniejsza rozpad mięśni po treningu.. Badanie z 2015 r. Opublikowane w Journal of International Society of Sports Nutrition potwierdziło, że białko grochu zwiększa gęstość mięśni.. Źródłem tego wzrostu jest prawdopodobnie duża ilość l-argininy w białku grochu, która występuje w wyższych stężeniach niż w innych produktach białkowych.. Badanie przeprowadzone przez Departament Nauk Nutritional University of Toronto przetestowało wpływ białka grochu na poziom glukozy i apetyt u zdrowych młodych mężczyzn.. Podczas gdy dodanie białka grochu nie zmieniało apetytu, poziom glukozy we krwi u badanych był niższy niż zwykle.. Sugeruje to, że białko grochu po dodaniu do innych produktów spożywczych może poprawić kontrolę glikemii.. W 2009 r. Kanadyjscy naukowcy odkryli, że białko grochu obniża wysokie ciśnienie krwi.. Szczury w badaniu wykazały 20-procentowy spadek ciśnienia krwi w ciągu zaledwie ośmiu tygodni leczenia białkiem grochu.. W innym badaniu opublikowanym w American Journal of Epidemiology, naukowcy odkryli, że spożywanie białek roślinnych, zamiast białek zwierzęcych, zmniejszyło ryzyko choroby niedokrwiennej serca.
Jak gotować groch?
Gotowanie niekorzystnie wpływa na witaminy rozpuszczalne w wodzie (m.. in. B i C) oraz polifenole, dlatego też polecane jest spożywanie warzyw surowych.. Jeśli jednak zdecydujemy się na ugotowanie grochu należy pamiętać o kilku ważnych zasadach.. Wytyczne przedstawione poniżej zapewnią najmniejszą stratę składników odżywczych podczas tego procesu:
minimalna wymagana ekspozycja ciepła, minimalny wymagany czas gotowania, minimalny wymagany kontakt powierzchni żywności z płynem do gotowania.. Co oznaczają powyższe wskazówki w praktyce? Groszku nie należy gotować dłużej niż 5 minut.. Gotowanie pod przykryciem (skraca czas gotowania, przez odcięcie dopływu powietrza) Warzywo wrzucać do wrzącej wody (ogranicza to przenikanie witamin i minerałów do wody).. Gotowanie w małej ilości wody (można ją później wykorzystać do przygotowania zupy czy sosu)
Warto zaopatrzyć się w urządzenia do gotowania na parze – zachowane zostają cenne składniki, które degradowane są podczas gotowania w wodzie.. Gotowanie na parze powoduje straty witaminy C tylko w 10% (gotowanie – powyżej 30%).. Spożycie grochu jest polecane osobom na diecie redukcyjnej, chorującym na cukrzycę typu 2 oraz w profilaktyce raka żołądka i chorób serca.. W związku z tym, że podczas gotowania traci on swoje cenne składniki odżywcze, a groszek konserwowy z puszki zawiera m.. in. Od 85% do nawet 95% mniej witaminy C niż w postaci surowej zalecane jest spożycie grochu na surowo.